Perypetie z granicami miasta Łucka
Artykuły

Pod koniec XІX wieku Łuck swoimi dzielnicami zahaczył okoliczne wioski. Rada Miejska na posiedzeniu w czerwcu 1895 roku wydała postanowienie o przyłączeniu ich do strefy rozwoju miasta.

Jednak ta decyzja czekała na potwierdzenie przez dekret carski całe 15 lat. Zarząd miejski był zmuszony do wynajęcia specjalnych „pośredników” spośród urzędników stolicy. Dopiero w 1910 roku pojawił się rozkaz o przyłączeniu do strefy miejskiej następujących wsi: Krasne Stare i Nowe, Omelianyk Mały z gospodarstwem rolnym Smolaki, Gnidawa, Jarowica i Dworzek z gospodarstwem Barbarówka. Poniewaz jednak większość mieszkańców tych wsi nie chciała uzyskiwać tytułu mieszczaństwa, rozkaz carski pozwalał im pozostawać rolnikami. Tak więc prawie połowa mieszkańców wsi Krasne przynależała do wołości Girka Połonka, a Jarowica i Dworzek do Poddubców. Nic w tym dziwnego, ponieważ granice miasta w okolicznych wioskach nie były ściśle określone. W celu ich sprecyzowania przez państwową izbę gubernatorską została powołana specjalna komisja. Jednak biurokraci nie spieszyli się z doprowadzeniem sprawy do końca, dlatego komisja rozpoczęła swoją działalność dopiero na wiosnę 1914 roku. Wkrótce jednak   zaczęła się pierwsza wojna światowa i łuckie granice nie zostały ustalone…

W 1921 roku magistrat polski musiał od nowa wszcząć sprawę o przyłączeniu okolicznych wsi do Łucka. Najpierw ta kwestia została poruszona na publicznym posiedzeniu komitetu gospodarczego, pod przewodnictwem znanego w mieście notariusza, pierwszego burmistrza Łucka Edmunda Marcinowicza. Zgodnie z decyzją komitetu, burmistrz Jan Suszyński został upoważniony do podjęcia rokowań ze starostą powiatu łuckiego w sprawie przyłączenia określonych wsi do miasta. Bardzo szybko nadeszła odmowa z wyjaśnieniem – najpierw należy sprecyzować granice miasta. Wtedy burmistrz Jan Suszyński zwrócił się do znajomego mierniczego Leopolda Paszkowskiego z prośbą o opisanie nowych granic Łucka. Opis przygotowany przez Paszkowskiego przedstawiał nie tylko okoliczne wsie, ale także podstawowe pozycje na drogach prowadzących do miasta. Tak więc, na szlakach rówieńskim i dubieńskim przedstawiono skrzyżowanie dróg z przejściem kolejowym w kierunku Lwowa. Na zachodzie właściwą granicą stała się droga grochowska a na szlaku torczyńskim taką pozycją stał się mostek Czorty. W kierunku Kowla granicę stanowiła wieś Kiczkarówka, a koło Żydyczyna kolonia Lidawka. Do dyskusji na temat tych ograniczeń zaproszono wójtów gmin Poddubce i Girka Połonka. Było kilka uwag na temat określonych granic. Właśnie na posiedzeniu komitetu gospodarczego Leopoldowi Paszkowskiemu zostało polecone zadanie – przeprowadzić pomiary topograficzne w terenie, na podstawie czego zostanie stworzony szkic miasta. Dla tych prac przeznaczono 300 tysięcy marek (złote powstały później). Równocześnie z ukończeniem prac rolnych w 1922 roku w okolicznych wioskach odbyły się zebrania rolników protestującyh przeciwko transferowi obywatelstwa. Na spotkaniu w Krasnym zebrało się 17 osób, z  których przeciwko wypowiedziało się 13. Na wsi Kiczkarówka na spotkaniu obecne było 34 osoby, przeciw wypowiedziało się 29. Mieszkańcy wioski Dworzek całym zespołem wystąpili przeciwko mieszczańskiemu trybowi życia.

Pomimo protestów i nawet stawiania przeszkód w przeprowadzeniu pomiarów, te w ciągu następnego sezonu zostały już skończone. Następnie magistrat zawarł umowę z geodetą Leopoldem Paszkowskim o wykonanie zarysu miasta w terminie do 15 listopada 1923 roku. Za pracę Paszkowski miał dostać 1000 złotych.

Jednak  praca została odłożona do 1 grudnia. Stworzony szkic terenu z przyległymi wsiami został zatwierdzony na posiedzeniu komitetu i sprawę przekazano na potwierdzenie do władz rządowych. Paszkowski zaś poprosił o wynagrodzenie z uwzględnieniem inflacji złotego. Dyskusja władz lokalnych na temat planu miasta była udaną, natomiast zatwierdzenie rządowe nowych granic Łucka potrwało aż do 1930 roku.

P.S. Szkic planu gruntów miejskich wykonany przez Leopolda Paszkowskiego przechowywano w Wołyńskim Biurze Dokumentacji Technicznej, gdzie autor widział go jeszcze w 1970 roku. Niestety, do dzisiejszego czasu plan nie przetrwał.

Waldemar Piasecki, krajoznawca

Powiązane publikacje
Notatka Alojzego Felińskiego o «Dzienniku Wołyńskim»
Artykuły
Proponujemy Państwa uwadze artykuł «Ziemi Wołyńskiej do pamiętnika. Przyczynek do rozwoju dziennikarstwa polskiego na Wołyniu», opublikowany w nr. 3 «Ziemi Wołyńskiej» z 1939 r.
05 czerwca 2026
Jan Malicki profesorem honorowym Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki
Artykuły
Na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki odbyła się uroczystość wręczenia tytułu profesora honorowego dla Jana Malickiego, dyrektora Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.
04 czerwca 2026
Seniorzy polskiego pochodzenia zapraszają na przedstawienie w Równem
Wydarzenia
W Równem trwają przygotowania do spektaklu «Złote hity. Teatralny cover» w ramach projektu «Świadomy Senior». Główne role zagrają członkowie polskich organizacji oraz osoby aktywnie promujące kulturę polską w lokalnej społeczności.
04 czerwca 2026
Trwa II nabór na dofinansowanie małych projektów transgranicznych
Konkursy
Euroregion Karpacki ogłosił II nabór na dofinansowanie projektów w ramach Priorytetu 4. «Współpraca» Funduszu Małych Projektów Programu Interreg NEXT Polska–Ukraina 2021–2027. Zgłoszenia przyjmowane są do 10 lipca 2026 r.
03 czerwca 2026
Maniewicze po raz drugi obchodziły 125-lecie. Z okazji jubileuszu trwa tu okazała wystawa
Artykuły
W ostatnim dniu maja, w Święto Trójcy Świętej, Maniewicze tradycyjnie obchodziły Dzień Miasteczka. W tym roku był to jubileusz 125-lecia.
02 czerwca 2026
Dziecięce święto w Zamłyniu zgromadziło ok. 200 uczestników
Wydarzenia
W Centrum Integracji «Zamłynie» odbył się Dzień Dziecka. 30 maja zgromadziło się tu około 200 dzieci z polskich organizacji i placówek, oferujących naukę języka polskiego.
02 czerwca 2026
W województwie opolskim odbył się XXXIX Zjazd Tarnopolan
Wydarzenia
W dniach 25–29 maja w Pokszywnej w województwie opolskim odbył się XXXIX Tarnopolski Zjazd Kresowian. Spotkania tego typu od wielu lat organizuje Klub Tarnopolan pod przewodnictwem Janiny Stadnik.
02 czerwca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Podoficer Antoni Paszkowski z Aleksandrii koło Kiwerec
Artykuły
25 kwietnia 1940 roku funkcjonariusze Kiwereckiego Wydziału Rejonowego NKWD aresztowali podoficera Wojska Polskiego Antoniego Paszkowskiego. Przez sześć miesięcy po rozbiorze Polski między Niemcy a ZSRR ukrywał się we wsi Bodziaczów.
01 czerwca 2026
Życzenia dla Włodzimierza Bodryna z okazji 70. urodzin
Wydarzenia
30 maja 70. urodziny obchodzi Włodzimierz Bodryn z Husiatyna, parafianin kościoła Świętego Antoniego, członek Nadzbruczańskiego Stowarzyszenia Kultury i Języka Polskiego.
30 maja 2026