Jednak może należałoby nadać tytuł «Jak co roku w Kostiuchnówce», bo przecież od dwudziestu kilku lat przyjeżdżamy, działamy, organizujemy i pracujemy tu, na Wołyniu.
Począwszy od opieki nad miejscami pamięci narodowej poprzez współpracę ze środowiskami polskimi i przyjaciółmi z Ukrainy, aż po działanie naszego ośrodka, jakim jest Centrum Dialogu Kostiuchnówka, jesteśmy obecni rok w rok na tej usianej polską historią i tradycją ziemi.
I każdego roku mamy co robić i czym się zajmować. Harcerze naszej Łódzkiej Chorągwi ZHP, Harcerskiego Hufca Wołyń oraz liczni wolontariusze z Polski znajdują tutaj multum miejsc i zadań do wypełniania swojej służby. I tak jak napisano w tytule, wiele przedsięwzięć jest realizowanych «raz w roku», ale cyklicznie i co najważniejsze skutecznie.
W minionym sezonie odbyła się akcja «Świąteczna Paczka», zimowisko dla polskich harcerzy, szkolenia dla zastępowych i drużynowych harcerskich drużyn polonijnych. W ramach akcji letniej miały miejsce kolonia zuchowa i obóz harcerski Hufca Wołyń oraz obóz harcerzy Centrum Dialogu Kostiuchnówka. Przeprowadziliśmy sierpniowe obchody rocznicowe wojny polsko-bolszewickiej i listopadowe obchody Święta Niepodległości. Odbyła się rowerowa sztafeta «Ogień Niepodległości».
Wraz z harcerzemi z Polski i Ukrainy oraz z płastunami w oparciu o umowę zawartą między harcerzami i płastunami zorganizowaliśmy w Kołodence spotkanie «Trudne Braterstwo» poświęcone sojuszowi Piłsudski-Petlura. Wspólnie z Konsulatem Generalnym RP w Łucku przeprowadziliśmy «Akcję Znicz», a we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów akcję «Wołyńskie Zaduszki». Odbyły się dwie wystawy mówiące o łodzianach w legionach oraz o pracach harcerzy na cmentarzach i miejscach pamięci w obwodzie wołyńskim, rówieńskim i tarnopolskim. Podpisano umowę partnerską pomiędzy miastem Zgierz a hromadą w Maniewiczach.
Biorąc pod uwagę ilość i złożoność naszych przedsięwzięć oraz zaangażowanie różnych środowisk w ich przeprowadzenie, pozwalam sobie część z nich opisać nieco szerzej.
Świąteczna Paczka – akcja organizowana co roku na początku stycznia. Harcerze CDK i członkowie Fundacji CDK przywożą dla przyjaciół na Ukrainie życzenia i świąteczne dary zebrane w województwie łódzkim. Akcja zbiórki organizowana jest w szkołach, przedszkolach i w środowiskach współpracujących w ramach polsko-ukraińskiego partnerstwa realizowanego przez harcerzy. Setki paczek i w tym roku dotarły do młodzieży szkolnej w Kostiuchnówce, do harcerzy wołyńskich, do środowisk polonijnych na Wołyniu.
Harcerska Akcja Zimowa – w Kostiuchnówce w naszym ośrodku zimowiska zorganizował Szczep Harcerski «Matecznik» z Hufca ZHP w Piotrkowie Trybunalskim. Ponad 30 harcerzy z Polski zwiedzało okolice i wypoczywało na Wołyniu. Obok czysto rekreacyjnego programu realizowali również zadania związane z opieką nad miejscami pamięci oraz obejmujące współpracę i kontakty młodzieżowe.
Akcja Szkoleniowa – ośrodek w Kostiuchnówce jest bardzo dobrze wyposażony do organizacji wszelkiego rodzaju szkoleń. W szczególności do szkoleń harcerskich, z czego skwapliwie w ostatnim sezonie skorzystał Harcerski Hufiec Wołyń organizując je w miesiącach wiosennych i jesiennych dla swojej podstawowej kadry instruktorskiej.
Harcerska Akcja Letnia – w naszym ośrodku w ostatnim sezonie wypoczywały na kolonii zuchy ze Zdołbunowa, Równego i Kostopola. Obóz zorganizowali harcerze Hufca Wołyń. W sumie ponad 70 osób obok wypoczynku realizowało program opieki nad miejscami pamięci. Uczestniczyli, wędrując po Pobojowisku Legionowym pod Kostiuchnówką, w żywej lekcji historii, a kominki i spotkania zastępów harcerskich i szóstek zuchowych w Izbie Tradycji w Centrum dostarczyły młodzieży niezapomnianych wrażeń.
Uroczystości Rocznicowe – organizowane zarówno w sierpniu, jak i w listopadzie obchody w Kostiuchnówce gromadzą duże rzesze uczestników niejednokrotnie skupiające po kilkaset osób. Te związane z naszą niepodległością wydarzenia organizowane w miejscu tak dla polskiej niepodległości ważnym, a jednocześnie symbolicznym, są dla harcerzy i gości niezapomnianym przeżyciem i prawdziwą lekcją patriotyzmu. Dumni jesteśmy, iż te miejsca, skazane kiedyś na dewastację i zapomnienie, wróciły do pamięci i stały się miejscami godnego spoczynku naszych narodowych bohaterów.
W sezonie 2021 msze święte i modlitwy prowadził Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Witalij Skomarowski. Niezawodnie uczestniczyły w naszych uroczystościach delegacje Konsulatu RP w Łucku na czele z Konsulem Generalnym Sławomirem Misiakiem. Nie zawiedli również goście z Polski. Przedstawiciele i delegacje z miast województwa łódzkiego, Straży Granicznej, kombatanci i członkowie środowiska 27 Wołyńskiej Dywizji AK są stałymi uczestnikami naszych obchodów. Dla nas, harcerzy, niezwykle ważnym jest udział i współpraca z Rówieńskim Oddziałem Organizacji «Płast».
Sztafeta «Ogień Niepodległości» – jak co roku w dniu 5 listopada z Kostiuchnówki, a dokładniej z Cmentarza Legionowego w Polskim Lasku, ruszył do Polski i do polskich środowisk na Wołyniu Ogień Niepodległości. Harcerze Hufca ZHP Zgierz i Harcerskiego Hufca Wołyń sztafetą rowerową dotarli na centralne obchody Święta Niepodległości do Warszawy i wielu innych miast w Polsce i na Ukrainie. To bardzo trudna organizacyjnie i logistycznie do przeprowadzenia akcja. Zapoczątkowana w 2000 r. jako przedłużenie tradycji przedwojennych sztafet biegnących z Kostiuchnówki do Krakowa. Akcja podjęta przez samą młodzież która od 1997 r. przyjeżdża na Wołyń pracować na grobach legionowych.
Akcja «Znicz» – od kilku lat organizowana we współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Łucku. Dostarczone przez konsulat oraz zgromadzone przez nasze CDK znicze zostały rozwiezione do wszystkich wcześniej ustalonych miejsc. Harcerze i wolontariusze, uczestnicy tej akcji, w miarę możliwości uporządkowali odwiedzane miejsca. W ostatnich dwóch latach przy zmniejszonej liczbie odwiedzających w wielu przypadkach koniecznym było podjęcie tych dodatkowych działań. W sumie zapalonych zostało ponad 3 tys. zniczy.
«Wołyńskie Zaduszki» – to po raz pierwszy zorganizowane przedsięwzięcie we współpracy i przy wsparciu finansowym Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Harcerze w swoich wędrówkach na szlakach pamięci narodowej trafiali na wiele zapomnianych lub bardzo rzadko odwiedzanych miejsc pochówków naszych rodaków z różnych okresów historii, jak choćby tych związanych z wydarzeniami roku 1939 czy 1943. W sezonie jesienno-zimowym 2021 r. udało się nam dotrzeć do ponad 50 takich lokalizacji, uporządkować je i zapalić znicze. To był naprawdę wielki wysiłek organizacyjny, ale również olbrzymia satysfakcja dla uczestniczących w tym przedsięwzięciu harcerzy polskich, wołyńskich i wszystkich wolontariuszy. Najpełniej opowie o rozmiarze tego przedsięwzięcia przygotowywana wystawa i folder.
Umowa partnerska – w związku z nowym podziałem administracyjnym na Ukrainie i powstaniem tzw. terytorialnych hromad (co dotyczy Maniewicz) koniecznym stało się podpisanie nowej umowy partnerskiej pomiędzy hromadą Maniewicze a miastem Zgierz. Najważniejsze, że włodarzy obu gmin nie trzeba było długo namawiać do odnowienia partnerstwa. Przy udziale przewodniczącego hromady Maniewicze Oleksandra Hawryluka i prezydenta miasta Zgierz Przemysława Staniszewskiego najpierw w Maniewiczach, a potem w Zgierzu umowa ta została podpisana. Wieloletnia dobra współpraca realizowana z udziałem młodzieży i społeczeństw obu gmin dobrze rokuje na lata następne.
Obóz CDK – w sierpniu, jak co roku od 24 lat, zorganizowany został obóz Harcerskiej Służby Pamięci w Kostiuchnówce. Po raz pierwszy komendantem obozu został druh podharcmistrz Adrian Olejarz z Hufca ZHP Brzeziny, wieloletni dotychczasowy uczestnik obozów kostiuchnowskich. Doświadczenie nowego komendanta oraz zapał uczestników zaowocowały pełnym sukcesem. Odnowiono wszystkie cmentarze i miejsca pamięci związane z epopeją legionową, miejsca pamięci 1943 r., takie jak choćby Przebraże, a także związane z wojną polsko-bolszewicką (Kowel, Cminy). Dotarto do Nowosiółki i Puźnik na Tarnopolszczyźnie. Odnowiono kilkanaście cywilnych mogił i cmentarzy w ramach programu «Wolontariat» Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą «Polonika».
Obok już wymienionych powyżej naszych sojuszników należy jeszcze wspomnieć tych wszystkich, dzięki którym tak naprawdę od wielu lat możemy jeździć na Ukrainę i realizować program Harcerskiej Służby Pamięci. Są to: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Fundacja KGHM Polska Miedź, Fundacja Wolność i Demokracja, Stowarzyszenie Odra-Niemen, Urząd Miasta Łodzi.
Niezwykle cenimy sobie przychylność lokalnych władz ukraińskich zarówno szczebla wojewódzkiego, jak i gminnego, a także przyjaciół z Kostiuchnówki oraz płastunów. Nawiązaliśmy dobrą współpracę z władzami w Koropcu, Zalizcach i Prylisnem. Bez ich aprobaty, wsparcia i przyjaźni niewiele bylibyśmy w stanie zrobić.
Kierujemy również słowa podziękowania dla całej ekipy «Monitora Wołyńskiego». Dziękujemy, że jesteście z nami we wszystkich ważnych dla nas momentach.
I dla wszystkich Przyjaciół nasze chyba najbardziej obecnie aktualne przesłanie: «Życzy zdrówka Kostiuchnówka». Wszystkiego dobrego w nowym 2022 roku.
Hm. Jarosław Górecki,
dyrektor Centrum Dialogu Kostiuchnówka
Zdjęcia udostępnione przez autora
