Na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki w Łucku odbyła się prezentacja książki Oksany Kaliszczuk pt. «Aromat pamięci i historii z nutką goryczy. Analiza porównawcza wydarzeń II wojny światowej».

Oksana Kaliszczuk jest doktorem habilitowanym w zakresie historii, profesorem na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki, badaczką dziejów stosunków ukraińsko-polskich w XX wieku, m.in. konfliktu ukraińsko-polskiego w latach II wojny światowej. Tej tematyce poświęciła m.in. monografie «Konflikt ukraińsko-polski na Wołyniu i w Galicji w latach II wojny światowej: dyskurs naukowy i społeczny», «W cieniu Wołynia? Historia vs. pamięć» oraz «Poznanie historiograficzne a wypaczone lustro pamięci».

W swojej nowej książce, wydanej przy wsparciu Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, porównuje konflikt między Ukraińcami a Polakami z innymi podobnymi zjawiskami w okresie II wojny światowej, analizując ich przyczyny, przebieg i konsekwencje. Monografia ukazała się przed Polsko-Ukraińskim Kongresem Historycznym w Baranowie Sandomierskim, którego to uczestników poinformowano o tej publikacji.

«Próbowałam wyjść poza ramy stricte ukraińsko-polskich relacji w XX wieku i spojrzeć szerzej na podobne problemy. Oprócz konfliktu ukraińsko-polskiego, w tej pracy mowa jest również o konfliktach polsko-litewskim i serbsko-chorwackim z tego samego okresu. Te trzy paralele stanowią podstawę mojej książki» – powiedziała prof. Oksana Kaliszczuk podczas prezentacji.

Zaznaczyła, że poddała analizie nie tylko wydarzenia z czasów II wojny światowej, ale także z XIX i początku XX wieku oraz okresu współczesnego, a również pokazała ciągłość czynników, które doprowadziły do konfliktów.

Badaczka podkreśliła znaczenie dla relacji między przedstawicielami różnych narodowości kształtowania się nowoczesnych narodów w XIX wieku oraz formowania się stereotypów z nimi związanych, m.in. poprzez literaturę.

«W rzeczywistości podwaliny pod konflikty między narodami ukształtowały się jeszcze przed I wojną światową, a sama wojna i okres powojenny ujawniły kilka bardzo ważnych czynników, które dolewały oliwy do ognia. Na przykład złożona okazała się kwestia składu demograficznego terytoriów, na których mieszkali Ukraińcy, Litwini, Polacy, Serbowie i Chorwaci. Chodzi przede wszystkim o odsetek ludności nie należącej do narodu tytularnego w nowo powstałych państwach» – zauważyła profesor Kaliszczuk.

Jej zdaniem sytuację komplikowały walki o terytorium, kontrowersyjne postacie z tym związane oraz polityka narodowościowa. «Takie realia mieliśmy przez II wojną światową, która zaostrzyła konfrontację. W książce starałam się pokazać wszystkie punkty powstawania i przebiegu konfliktów w tym okresie» – dodała autorka.

Poruszyła również kwestię pamięci o tych wydarzeniach na etapie współczesnym, wpływu na teraźniejszość oraz tego, jak społeczeństwa sobie z nimi radzą.

Obecny na prezentacji rektor Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki Anatolij Cioś mówił o znaczeniu takiej pracy, na której politycy mogliby się opierać, budując relacje z sąsiadami.

Prof. Mykoła Kuczerepa zwrócił uwagę na skrupulatne opracowanie przez badaczkę źródeł dotyczących wszystkich trzech konfliktów.

«Ta książka uwidacznia problemy, które są mało znane społeczeństwu ukraińskiemu» – powiedziała kierownik Katedry Historii Powszechnej na WUN im. Łesi Ukrainki, prof. Ludmyła Strilczuk. Zaznaczyła również, że przeprowadzona przez autorkę analiza oraz przytoczone przez nią dane statystyczne pozwalają na zrozumienie ogólnego kontekstu i wpływu konfliktów na społeczeństwo ukraińskie, polskie, litewskie czy chorwackie.

10 czerwca w Kijowie odbędzie się prezentacja monografii prof. Oksany Kaliszczuk. Wydarzenie jest organizowane przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych Ukrainy.

Książka nie jest przeznaczona do sprzedaży. Można się z nią zapoznać w bibliotekach.

Tekst i zdjęcia: Natalia Denysiuk