Zamek w Brzeżanach w obwodzie tarnopolskim zbudował Mikołaj Sieniawski w 1554 roku. Teraz ta jedna z największych obronnych budowli renesansowych potrzebuje renowacji.
Zespół zamkowy Sieniawskich – to zabytek narodowy. Zamek jest własnością państwa i należy do Państwowego Rezerwatu Historyczno-Architektonicznego w mieście Brzeżany.
Wewnątrz zespołu Sieniawskich znajduje się niewielka makieta zamku, która pozwala zobaczyć, jak budowla wyglądała wcześniej. Teraz mury zamku rujnują się. O tym, że nie można podchodzić bliżej informują napisy ostrzegawcze. Niektóre okna zamurowane są cegłą.
Zapytaliśmy dyrektora Państwowego Rezerwatu Historyczno-Architektonicznego w Brzeżanach Wasylia Zoryka – kiedy w zamku ostatnio prowadzono prace remontowe i renowacyjne, i ile na to wydano kosztów.
Wasyl Zoryk zaznaczył, że ze względu na brak finansowania obecnie nie prowadzi się prac renowacyjnych zespołu zamkowego Sieniawskich. Jeszcze w 2004 r. Instytut Naukowo-Badawczy «Ukrzachidprojektrestawracja» opracował program prac dotyczących odbudowy i adaptacji zamku, a także dokumentację niezbędną do wyeliminowania sytuacji awaryjnych i renowacji poszczególnych części. Dokumentacja, która przewidywałaby całkowitą odbudowę zamku, nie istnieje. W latach 2005-2008 przeprowadzono prace przeciwawaryjne, na które wydano 1 mln 530 tys. hrywien.
Dyrektor rezerwatu uważa, że najpierw trzeba odnowić kaplicę Świętej Trójcy, która jest zabytkiem o znaczeniu narodowym. Poinformował, że renowacje wnętrza kaplicy zamku po raz ostatni przeprowadzono jeszcze w XIX wieku – w latach 1876-1878. Inicjatorem był właściciel zamku Stanisław Potocki. Prace wykonano pod kierownictwem profesora Politechniki Lwowskiej Leonarda Marconiego z udziałem artysty i konserwatora Augusta Comte'a. Śmierć właściciela zamku uniemożliwiła ukończenie zaplanowanych prac.
Początkowe prace badawcze na zamku w 1924 r. i nowe próby prac renowacyjnych w latach 1933–1934 (z inicjatywy pułkownika Stanisława Widackiego) również nie zostały ukończone. W 1970 r. przeprowadzono prace konserwatorskie tylko selektywnie. Projekty renowacyjne w latach 1980 zakończyły się na opracowaniu dokumentacji technicznej.
Ostatnie prace konserwatorskie przeprowadzono w latach 2007-2008 kosztem budżetu państwa. Wtedy odnowiono gzyms, latarnie i kopuły z pozłoconymi krzyżami na kaplicy Świętej Trójcy. Wydano na to 1 mln 447 tys. hrywien.
Maja GOŁUB
