Ocaleni od zapomnienia: Instrukcja nauczyciela. Dokument
Artykuły

Przedstawiamy Państwu instrukcję, którą Leopold Adamcio przekazał Stanisławowi Bąkowi – przewodniczącemu polskiego podziemia antysowieckiego na Ziemi Zdołbunowskiej. Została ona znaleziona wśród rzeczy osobistych podczas aresztowania ostatniego. Obecnie jest przechowywana w dokumentacji dotyczącej sprawy Stanisława Bąka w Archiwum SBU w Obwodzie Rówieńskim.

Instrukcja nauczyciela
Jest obowiązkiem nie przerywać w czasie wakacyjnym kontaktu między nauczycielami, przeciwnie należy utrzymać i pogłębić łączność celem prowadzenia w okresie wakacji zorganizowanej pracy wychowawczej wśród młodzieży, przemyślenia środków oddziałania w duchu polskim na młodzież w zmienionych warunkach szkolnych przyszłego roku szkolnego, zapobieżenia rozbiciu zorganizowanej działalności nauczycielstwa przez spodziewane przenoszenie i wywiezienie nauczycieli.

Samopomoc koleżeńska
Jest obowiązkiem zorganizować i utrzymać łączność korespondencyjną z wywiezionymi na wschód i wysiedlonymi kolegami, pomagać im z załatwieniu ich spraw rodzinnych i miejscowych, informować o stanie spraw polskich w kraju i sytuacji międzynarodowej, podtrzymywać na duchu i krzepić – wskazywać, że ich pierwszą powinnością jest organizować wychowanie i opiekę nad wywiezioną młodzieżą w każdym skupieniu wywiezionych Polaków bez względu na najtrudniejsze warunki życia i ułatwiać nawiązanie kontaktu między sąsiadującymi grupami wywiezionych. Dla wysiedlonych jest obowiązek nawiązania kontaktu z miejscową grupą nauczycielską.

Okres wakacyjny należy poświęcić nawiązaniu szerszego kontaktu z rodzicami uczniów i uświadamiać obowiązek skierowania młodzieży wyłącznie do szkół polskich, gdzie szkoła z językiem polskim nie ma być otwarta, należy domagać się i podkreślać żądanie tworzenia równoległych klas z polskim językiem nauczania.

W kontakcie z rodzicami wyjaśniać większą niż dawniej odpowiedzialność domu za skuteczność wpływu żydowskiego, wyjaśniać zasady wychowania i środki przeciwdziałania demoralizacji, dobierać ludzi, przygotowywać domowe nauczanie religii, języka polskiego i historii.

Pomoc moralna rodzicom w ich trudnościach życiowych jest obowiązkiem, pomoc w zorganizowaniu wakacji dla grup młodzieży skupionych około nauczyciela w miejscowości i interesowanie się innymi wakacyjnymi [nieczytelny zapis]:

1) Utrzymywać żywy kontakt osobisty, tworzyć opinię trwania na swym posterunku narodowym koniecznego nieugiętego stania przy polskości, honorze, jako przy drogowskazie postępowania.

2) Przeciwdziałać szerzeniu się wśród młodych nałogu palenia papierosów, picia wódki, gry w karty i zupełnego nieróbstwa, gdyż rozkazem narodowym jest oddanie wszystkich najlepszych sił ciała i ducha dla Polski.

3) Z powodu zdekompletowania bibliotek organizować dostęp lektury do młodzieży z bibliotek prywatnych.

4) Kierować młodzież do sportu (pozaklubowego) jako środka zdrowego wyżycia się i dogodnego sposobu kontaktowania się.

5) Podkreślać obowiązek względem przyszłości narodu zdobywania wszelkiej fachowej wiedzy, zwłaszcza praktycznej znajomości języków obcych.

Pomoc w organizowaniu wszelkich ośrodków młodzieżowych: samopomoc, samokształcenie, specjalizacja [nieczytelny zapis].

Wzięto przy osobistej rewizji u mnie
Bąk Stanisław
13.VI.40 r.

bak_instrukcja_1

bak_instrukcja_2

bak_instrukcja_3

bak_instrukcja_4

Powiązane publikacje
Represje wobec wołyńskich Polaków: Podoficer Antoni Paszkowski z Aleksandrii koło Kiwerec
Artykuły
25 kwietnia 1940 roku funkcjonariusze Kiwereckiego Wydziału Rejonowego NKWD aresztowali podoficera Wojska Polskiego Antoniego Paszkowskiego. Przez sześć miesięcy po rozbiorze Polski między Niemcy a ZSRR ukrywał się we wsi Bodziaczów.
01 czerwca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Właściciel młyna w Torczynie, Piotr Romuald Dąbrowski. Część IІ
Artykuły
W pierwszej części eseju o Piotrze Romualdzie Dąbrowskim opisaliśmy zachowanie aresztowanego podczas przesłuchań. Dziś kontynuujemy ten dramat.
28 kwietnia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Właściciel młyna w Torczynie Piotr Romuald Dąbrowski. Część I
Artykuły
W ciągu lat badań przeanalizowałem kilkaset spraw karnych osób skazanych na podstawie artykułów politycznych. Wszystkie miały pewne wspólne cechy, podobny przebieg śledztwa. Jednak sprawa Piotra Romualda Dąbrowskiego wywarła na mnie ogromne wrażenie.
02 kwietnia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Policjant Antoni Witczak
Wydarzenia
Dla sowieckiego «wymiaru sprawiedliwości» zwykła działalność zawodowa mogła być powodem uwięzienia. Na przykład Antoni Witczak został skazany na osiem lat łagrów tylko za to, że był policjantem.
16 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jerzy Urbański z Chotiaczowa
Wydarzenia
Jerzy Urbański został zatrzymany 23 stycznia 1940 r. na obszarze Włodzimierskiego Oddziału Pogranicznego podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy między terenami okupowanymi przez Niemcy oraz ZSRR.
05 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Aktor z Warszawy Wiesław Batorski
Artykuły
O ile w większości spraw karnych aresztowanych Polaków śledczy NKWD fabrykowali zarzuty, o tyle w przypadku Wiesława Batorskiego śledztwo przez długi okres obywało się w ogóle bez nich. W państwie prawa jest to nie do pomyślenia, ale w ZSRR przepisy, jeśli zachodziła taka potrzeba, nie miały najwyższej mocy prawnej.
16 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jeńcy Melchior Bała i Stanisław Fijoł
Artykuły
Melchior Bała i Stanisław Fijoł zostali zatrzymani przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas próby przekroczenia granicy sowiecko-niemieckiej. Po ucieczce z obozu koncentracyjnego dla jeńców wojennych trafili do sowieckiego więzienia.
03 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Pracownik banku w Łucku Maksymilian Koryciński
Artykuły
Maksymilian Koryciński, pracownik banku w Łucku, został oskarżony przez NKWD o udział w antysowieckiej organizacji podziemnej. Zbudowawszy własną linię obrony, przetrwał prawie półtoraroczne śledztwo i otrzymał stosunkowo łagodny wyrok: «tylko» pięć lat zesłania.
20 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarz z Kowla Michał Marian Skuła
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD próbowali oskarżyć kowelskiego kolejarza Michała Mariana Skułę o współpracę z polskim wywiadem. Choć nie udało się im tego udowodnić, jednak bohater naszego eseju został skazany na osiem lat łagrów.
06 stycznia 2026