Był on bratem mojego dziadka
Artykuły

«Żałuję, że dziadek nie dożył tych dni, żeby zobaczyć, że jednak kogoś obchodził ich los. On zawsze wierzył w ludzi i pomimo trudnych przeżyć nie był człowiekiem zgorzkniałym. Wiele razy podkreślał, że przeżył właśnie dzięki pomocy zwykłych, przypadkowych ludzi» – napisała do nas Danuta Wielgosz z Przemyśla.

W zeszłym roku, w chwili, gdy planowaliśmy drugie, uzupełnione wydanie książki «Jeńcy września 1939», otrzymaliśmy maila od Danuty Wielgosz: «Podczas różnych wyszukiwań w Internecie trafiłam na Państwa stronę. Jestem pełna podziwu dla tego, co Państwo robicie. Ze wzruszeniem czytałam – zresztą nie tylko ja, ale i inni członkowie mojej rodziny – na temat Tadeusza Lechowicza. Był on bratem mojego dziadka – Władysława Lechowicza».

O Tadeuszu Lechowiczu, oficerze Wojska Polskiego, jeńcu jednej z placówek obozowych Budowy nr 1 NKWD skazanym na 10 lat sowieckich łagrów, Tetiana Samsoniuk napisała na łamach «Monitora Wołyńskiego» w 2015 r. Szkic o nim został również opublikowany w książce «Jeńcy września 1939», wydanej przez naszą redakcję. Dzięki Danucie Wielgosz dowiedzieliśmy się, że Tadeuszowi Lechowiczowi udało się ocaleć dzięki utworzeniu Armii gen. Andersa. Po wojnie zamieszkał w Wielkiej Brytanii.

Żołnierzem Armii Andersa był również Władysław Lechowicz. Do łagrów trafił za sprawą brata: kiedy dotarła do niego wiadomość o tym, że Tadeusz przebywa na terenie ZSRR w obozie jenieckim, postanowił wybrać się po niego niosąc mu dokumenty i cywilne ubranie. Po przekroczeniu granicy został schwytany, przeszedł radzieckie przesłuchania i więzienia, a następnie został skazany na osiem lat łagru. Po wojnie powrócił do Przeworska.

Pani Danuta opowiedziała nam o niesamowitej historii swojego dziadka. Oprócz tego, opracowała notatki prowadzone przez niego przez całe życie i udostępniła naszej redakcji. Od dziś opublikujemy te wspomnienia w kilku odcinkach na łamach «Monitora Wołyńskiego».

Natalia DENYSIUK

Powiązane publikacje
Represje wobec wołyńskich Polaków: Podoficer Antoni Paszkowski z Aleksandrii koło Kiwerec
Artykuły
25 kwietnia 1940 roku funkcjonariusze Kiwereckiego Wydziału Rejonowego NKWD aresztowali podoficera Wojska Polskiego Antoniego Paszkowskiego. Przez sześć miesięcy po rozbiorze Polski między Niemcy a ZSRR ukrywał się we wsi Bodziaczów.
01 czerwca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Właściciel młyna w Torczynie, Piotr Romuald Dąbrowski. Część IІ
Artykuły
W pierwszej części eseju o Piotrze Romualdzie Dąbrowskim opisaliśmy zachowanie aresztowanego podczas przesłuchań. Dziś kontynuujemy ten dramat.
28 kwietnia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Właściciel młyna w Torczynie Piotr Romuald Dąbrowski. Część I
Artykuły
W ciągu lat badań przeanalizowałem kilkaset spraw karnych osób skazanych na podstawie artykułów politycznych. Wszystkie miały pewne wspólne cechy, podobny przebieg śledztwa. Jednak sprawa Piotra Romualda Dąbrowskiego wywarła na mnie ogromne wrażenie.
02 kwietnia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Policjant Antoni Witczak
Wydarzenia
Dla sowieckiego «wymiaru sprawiedliwości» zwykła działalność zawodowa mogła być powodem uwięzienia. Na przykład Antoni Witczak został skazany na osiem lat łagrów tylko za to, że był policjantem.
16 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jerzy Urbański z Chotiaczowa
Wydarzenia
Jerzy Urbański został zatrzymany 23 stycznia 1940 r. na obszarze Włodzimierskiego Oddziału Pogranicznego podczas próby nielegalnego przekroczenia granicy między terenami okupowanymi przez Niemcy oraz ZSRR.
05 marca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Aktor z Warszawy Wiesław Batorski
Artykuły
O ile w większości spraw karnych aresztowanych Polaków śledczy NKWD fabrykowali zarzuty, o tyle w przypadku Wiesława Batorskiego śledztwo przez długi okres obywało się w ogóle bez nich. W państwie prawa jest to nie do pomyślenia, ale w ZSRR przepisy, jeśli zachodziła taka potrzeba, nie miały najwyższej mocy prawnej.
16 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Jeńcy Melchior Bała i Stanisław Fijoł
Artykuły
Melchior Bała i Stanisław Fijoł zostali zatrzymani przez żołnierzy Armii Czerwonej podczas próby przekroczenia granicy sowiecko-niemieckiej. Po ucieczce z obozu koncentracyjnego dla jeńców wojennych trafili do sowieckiego więzienia.
03 lutego 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Pracownik banku w Łucku Maksymilian Koryciński
Artykuły
Maksymilian Koryciński, pracownik banku w Łucku, został oskarżony przez NKWD o udział w antysowieckiej organizacji podziemnej. Zbudowawszy własną linię obrony, przetrwał prawie półtoraroczne śledztwo i otrzymał stosunkowo łagodny wyrok: «tylko» pięć lat zesłania.
20 stycznia 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Kolejarz z Kowla Michał Marian Skuła
Artykuły
Funkcjonariusze NKWD próbowali oskarżyć kowelskiego kolejarza Michała Mariana Skułę o współpracę z polskim wywiadem. Choć nie udało się im tego udowodnić, jednak bohater naszego eseju został skazany na osiem lat łagrów.
06 stycznia 2026