13 lipca w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w obwodzie wołyńskim rozpoczęły się prace ekshumacyjne. Potrwają do 7 sierpnia br.
«Po uzyskaniu wymaganych zezwoleń od strony ukraińskiej specjaliści z Instytutu Pamięci Narodowej – we współpracy z dr. Łukaszem Szleszkowskim z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz przedsiębiorstwem «Wołyńskie Starożytności», a także przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP – przystępują do prac ekshumacyjnych. W ich trakcie zostaną podjęte szczątki Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 r.» – podaje polski IPN.
Jednocześnie Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, w celu zapewnienia fachowego nadzoru nad prowadzonymi badaniami, zaangażował specjalistów ds. poszukiwań z komunalnego przedsiębiorstwa Lwowskiej Rady Obwodowej zajmującego się poszukiwaniem miejsc pochówku uczestników walk narodowowyzwoleńczych oraz ofiar wojen, deportacji i represji politycznych «Dola».
Ekshumacje będą prowadzone w trzech miejscach, w których w kwietniu br. w trakcie prac poszukiwawczych odkryto pochówki – dwa zbiorowe i jeden indywidualny. «Pierwszym z nich jest zbiorowa mogiła w Woli Ostrowieckiej na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca, gdzie podczas wcześniejszych badań sondażowych odsłonięto zarysy jamy grobowej, co potwierdziło masowy charakter pochówku. Kolejne prace obejmą mogiłę zbiorową przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, a także grób indywidualny zlokalizowany naprzeciwko tamtejszego cmentarza» – informuje IPN.
Zaznacza też, że obecny etap prac wpisuje się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób.
W ostatnim czasie poszukiwania i ekshumacje odbyły się i odbywają w kilku miejscach.
Na wniosek strony polskiej na terenie Ukrainy, poza Ostrówkami i Wolą Ostrowiecką, prace przeprowadzono w Puźnikach (poszukiwania, ekshumacje, ponowny pochówek), Lwowie (dawniej wieś Zboiska, ekshumacje i ponowny pochówek), Ugłach (poszukiwania), Hucie Pieniackiej (poszukiwania, w tej chwili oczekiwana jest zgoda na ekshumacje).
Na wniosek strony ukraińskiej na terenie Polski w 2025 r. zostały przeprowadzone prace poszukiwawcze w Jureczkowej w województwie podkarpackim, których kontynuacja nastąpi w 2026 r. Na ten rok zaplanowane są także poszukiwania w Sahryniu oraz Łaskowie.
We wszystkich wymienionych wyżej pracach poszukiwawczych i ekshumacyjnych uczestniczą wspólnie zespoły fachowców z Polski i Ukrainy.
Komentując liczbę zgód wydawanych przez Ukrainę, przewodniczący Rady do spraw Współpracy z Ukrainą przy Radzie Ministrów RP Paweł Kowal, który 12 lipca przebywał z wizytą w Łucku, zwrócił uwagę na to, że w ostatnim czasie odpowiednie zgody są wydawane przez Ukrainę w zwykłym trybie administracyjnym. Zaznaczył, że podczas rozmów ze stroną ukraińską w 2024 r. na Zamku Lubelskim ustalono zasadę, że kwestia poszukiwań i ekshumacji ma charakter humanitarny, a nie polityczny czy historyczny.
Dodał także, że prowadzenie takich prac w większej liczbie miejsc związane jest z możliwościami odpowiednich grup archeologów i innych ekspertów: «Takie prace trwają kilka tygodni, bierze w nich udział kilkadziesiąt osób w warunkach wojennych. Więc zasoby odpowiednich ekspertów, którzy mają odpowiedni czas i są gotowi pracować w warunkach wojennych, też czasami są ograniczone».
MW
