Jako działaczka społeczna już po raz trzeci byłam obecna na Kongresie Inicjatyw Europy Wschodniej i miałam okazję obserwować zmiany, które to wydarzenie wywiera wpływ na życie zarówno mieszkańców Lublina, jak i działaczy społecznych, politycznych czy państwowych.

Odkąd odbywa się Kongres Inicjatyw Europy Wschodniej, Lublin staje się swoistym wschodnim centrum Polski i «miastem inspiracji». W każdym jego zakątku, na przykład w transporcie komunikacji miejskiej czy przytulnej kawiarni, uwagę gości przykuwa symbolika Kongresu. Wydarzenie jest organizowane w Centrum Kultury w Lublinie. W czasie tegorocznego Kongresu w salach odnowionego dawnego klasztoru, w którym mieści się obecnie Centrum Kultury, zostały zorganizowane panele tematyczne w zakresie oświaty, kultury, turystyki, kształtowania społeczeństwa obywatelskiego, ochrony środowiska naturalnego, wykorzystania źródeł energii odnawialnej i innych. Uczestnicy mieli okazję zobaczyć różne prezentacje, których harmonogram był tak ścisły, że często należało wybierać, którą z kilku zaplanowanych na tę samą godzinę, odwiedzić w danym czasie. Materiały Kongresu niebawem zostaną opublikowane na stronie oficjalnej www.kongres.lublin.eu.

Na uroczystym otwarciu do uczestników i gości Kongresu ze słowem powitalnym zwróciła się kierownik Wydziału ds. Współpracy Unii Europejskiej z Państwami Sąsiedztwa w Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych Anna Strząska: «W tym roku mija już pięć lat, odkąd UE zaczęła wdrażać aktywną politykę w stosunku do Partnerstwa Wschodniego, dążąc do zbliżenia się sześciu państw do standardów Unii Europejskiej. Z przyjemnością informuję, że udało się nam zrealizować dużo reform w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym. Co roku z budżetu UE wydaje się 800 mln euro na granty dla Partnerstwa Wschodniego. Najaktywniejszymi odbiorcami grantów są Gruzja, Mołdawia, Ukraina. Współpraca miast, regionów, instytucji oświatowych, realizacja umów partnerstwa – to podstawa projektów».

W tym roku organizacje pozarządowe zgłosiły do udziału w konkursie «The Best Cross-Border Project – 2014», który był organizowany w trakcie Kongresu, 80 projektów realizowanych przez ostatnie trzy lata. Projekty zostały przedstawione w siedmiu kategoriach tematycznych: dobre rządzenie (projekty poświęcone podnoszeniu jakości pracy administracji publicznej), kultura (sprzyjające przekraczaniu granic w wymiarze kulturowym – w każdej możliwej formie, np. poprzez projekty artystyczne, wymiany twórców, organizację wydarzeń kulturalnych, tłumaczenia, przekazywanie know how, wymianę idei); edukacja (istotnym elementem projektów był rozwój edukacji nieformalnej), dziedzictwo (kategoria obejmuje projekty mające na celu ratowanie, zachowanie i promocję dziedzictwa kulturowego i/lub historycznego), a także społeczeństwo obywatelskie, turystyka i ochrona środowiska.

Spośród złożonych na konkurs projektów, zostały wybrane najlepsze. Wyróżniony został między innymi projekt «Noc nauki w Charkowie» jako najlepszy projekt współpracy transgranicznej w Europie Wschodniej w kategorii «Edukacja» oraz projekt «Współpraca ukraińsko-polska w rozwoju polityki gender», autorami którego są profesor Mychajło Bahmet oraz docenci Wira Jaroszenko i Wołodymyr Szatunow, wykładowcy Czarnomorskiego Uniwersytetu Państwowego im. Piotra Mohyły. Nagrody otrzymali także przedstawiciele obwodów: winnickiego, lwowskiego, żytomirskiego i iwano-frankowskiego.

Krok po kroku, takie wydarzenia wpływają na kształtowanie świadomości uczestników Kongresu, którzy po powrocie do domu, zmieniają swoje państwa. Zastanawiając się nad tym, co daje mi ten Kongres i czy warto tu przyjeżdżać w kolejnym roku, wiem, że już nie wyobrażam sobie jesieni bez Kongresu. Uświadomiłam bowiem sobie, że jest on potężnym generatorem pomysłów i szansą na ich realizację.

Mój pierwszy międzynarodowy polsko-ukraińsko-białoruski projekt, który zrealizowałam jako szefowa organizacji pozarządowej to «Otwarte parki. Doświadczenie polskich parków narodowych w edukacji ekologicznej, turystyce i współpracy ze społeczeństwami lokalnymi». Pomysł na jego realizację pojawił się dzięki udziałowi w Kongresie, który został zorganizowany w Lublinie w roku 2011. Później była owocna współpraca Krzemienieckiej Rejonowej Organizacji Pozarządowej «Fundacja Regionalnego Rozwoju i Integracji» oraz lubelskiej NGO «Towarzystwo dla natury i człowieka». Do udziału w projekcie zostali zaproszeni reprezentanci parków narodowych, którzy zajmują się sprawami edukacji ekologicznej oraz organizacją turystyki, współpracownicy innych instytucji i aktywiści społeczni, których działalność jest związana z edukacją ekologiczną i turystyką. Przedstawiciele narodowych parków Ukrainy i Białorusi przez 10 dni zapoznawali się z organizacją pracy, informacyjną i turystyczną infrastrukturą narodowych parków Polski. Przez okres realizacji projektów, uczestnicy zwiedzili większość południowych i wschodnich parków narodowych Polski. Mieli oni okazję do zebrania materiałów i wiedzy z wybranego zakresu: ekologii, edukacji, promocji, turystyki etc. Konferencja podsumowująca wyniki projektu odbyła się w Krzemieńcu w obwodzie tarnopolskim, w Narodowym parku przyrodniczym «Krzemienieckie góry». Wszystkie prace uczestników zostały zebrane i wydane w postaci publikacji, która była wysłana do parków narodowych trzech państw.

Wynikiem mojego udziału w tegorocznym Kongresie były nie tylko wrażenia oraz wizytówki, ale także porozumienia o przyszłej współpracy, jak i nowe znajomości. Jeden Kongres się skończył – rozpoczęły się przygotowania do kolejnego, zaplanowanego na przyszły rok. Mam przeczucie, że w roku 2015 krąg uczestników i ich geografia będą jeszcze szersze.

Halina NAHORNIUK