30 sierpnia na cmentarzu parafialnym w Ostrówkach, nieistniejącej obecnie wsi (teren współczesnego rejonu kowelskiego, dawniej powiatu lubomelskiego) odbyły się uroczystości pogrzebowe ofiar Zbrodni Wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej ekshumowanych latem br.

30 sierpnia 1943 r. mieszkańcy Ostrówek i Woli Ostrowieckiej zostali zamordowani przez ukraińskich nacjonalistów. Od początku lat 90. w przedostatnim dniu sierpnia na cmentarzu w Ostrówkach gromadzą się potomkowie dawnych mieszkańców obu wsi, by uczcić ich pamięć. Uroczystości są organizowane przez Towarzystwo Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej na czele z dr. Leonem Popkiem – pracownikiem Instytutu Pamięci Narodowej, potomkiem dawnych mieszkańców Ostrówek, wieloletnim badaczem zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, dzięki staraniom którego w tych miejscowościach przeprowadzono tegoroczne oraz wcześniejsze ekshumacje. W czasie badań w latach 1992, 2011 oraz 2015 r. zostały tu ekshumowane, a następnie pochowane na cmentarzu w Ostrówkach szczątki 674 osób.

30 sierpnia br. podczas uroczystości zorganizowanych przez polski Instytut Pamięci Narodowej, w zbiorowym grobie na cmentarzu parafialnym w Ostrówkach zostały złożone szczątki 55 osób ekshumowanych w dniach 13 lipca – 7 sierpnia br. z dwóch zbiorowych i jednego pojedynczego grobu znalezionych wiosną przez polsko-ukraińską ekipę poszukiwawczą na terenie Ostrówek i Woli Ostrowieckiej. Na każdej z trumien umieszczono numer. Po analizie materiału genetycznego pobranego w trakcie ekshumacji oraz oddawanego przez potomków dawnych mieszkańców obu wsi będzie można podać nazwisko osoby w niej spoczywającej.

«Nadszedł ten upragniony dzień, kiedy możemy po chrześcijańsku pochować naszych braci i sióstr zamordowanych ponad 80 lat temu» – powiedział biskup Witalij Skomarowski, ordynariusz diecezji łuckiej, który przewodniczył mszy w intencji pomordowanych mieszkańców wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka.

Na uroczystości pogrzebowej obecni byli potomkowie dawnych mieszkańców obu wsi, posłowie na Sejm RP oraz Parlament Europejski, przedstawiciele resortów kultury Ukrainy i Polski, Ambasady RP w Kijowie, Konsulatu Generalnego RP w Łucku, Fundacji Wolność i Demokracja, Wołyńskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Kowelskiej Rejonowej Administracji Państwowej oraz Wołyńskiej Rady Obwodowej, a także miejscowi mieszkańcy oraz pielgrzymi z Polski Ukrainy.

«Nasz pobyt tutaj nie jest szukaniem zemsty, ale przywracaniem pamięci, jakkolwiek byłaby ona trudna dla obu stron» – zaznaczył ks. prałat Andrzej Puzon, proboszcz z Hrubieszowa.

W trakcie uroczystości Jakub Banaszek, prezydent Miasta Chełm, odczytał list Prezydenta RP Karola Nawrcokiego. Przed zgromadzonymi wystąpili także wicemarszałek Sejmu RP Piotr Zgorzelski, minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, wiceminister kultury Ukrainy Iwan Werbycki, poseł na Sejm RP Mateusz Morawiecki, zastępca prezesa polskiego IPN Karol Polejowski.

«Dziś Rzeczypospolita Polska oddaje im cześć poprzez ten uroczysty pochówek» – podkreślił wicemarszałek Sejmu RP Piotr Zgorzelski.

«Naszym zadaniem jest przywrócenie ofiarom ich tożsamości. Dlatego będziemy kontynuować badania i identyfikację. Będziemy szukać kolejnych mogił. Wciąż nie odnaleziono wszystkich zamordowanych mieszkańców tych miejscowości. I właśnie dlatego dzisiejszy pogrzeb nie jest zakończeniem naszych działań na tym terenie. Proces, który prowadzimy, wymaga pracy historyków, archiwistów, archeologów, antropologów i genetyków oraz współpracy państw, Polski i Ukrainy» – powiedziała minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska. Dodać należy, że w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na odnalezienie czekają szczątki jeszcze ok. 300 dawnych mieszkańców wsi.

Wiceminister kultury Ukrainy Iwan Werbycki podziękował wszystkim zaangażowanym w prowadzenie prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych, zarówno władzom i instytucjom, jak i naukowcom Polski i Ukrainy. Wspomniał również o służbach odpowiedzialnych za bezpieczeństwo podczas prac i uroczystości oraz Siłach Obrony Ukrainy, dzięki którym mogły odbyć się prace poszukiwawczo-ekshumacyjne i uroczystości pogrzebowe.

Uroczystości zakończyły się złożeniem do grobu – obok wcześniej złożonych 52 – trzech trumien wystawionych przed ołtarzem, które reprezentowały wszystkie ofiary, oraz złożeniem wieńców przy pomniku na zbiorowym grobie dawnych mieszkańców obu wsi zamordowanych w 1943 r.

Tekst i zdjęcia: Natalia Denysiuk