Kolegiata Świętej Trójcy w Ołyce przyciąga turystów nie tylko niepowtarzalnym stylem architektonicznym czy rzeźbami, ale także stanem ruiny, w którym przebywa. Świątynia nie oparła się wpływowi czasu, na gzymsie kościoła rosną brzozy i jarzębina – reszty dokonali ludzie.
Przeprowadzeniem prac konserwatorskich Kolegiaty kilka lat temu zainteresowała się Fundacja Dziedzictwa Kulturowego z Warszawy. Otrzymała pieniądze na przeprowadzenie prac konserwatorsko-restauracyjnych od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, od polskich firm oraz od osób prywatnych. Zbiórka funduszy na ratowanie kościoła wciąż trwa.
Prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego dr Michał Laszczkowski poinformował, że prace przygotowawcze do renowacji kolegiaty rozpoczęły się w 2013 r. opracowaniem ekspertyz budowlanych i konserwatorskich. Wykazały one awaryjny wręcz katastrofalny stan obiektu, który w każdej chwili groził zawaleniem.
«Prowadzone od 2014 r. prace mają, na razie, charakter ratunkowy. Zabezpieczamy obiekt i likwidujemy stan zagrożenia dla zdrowia i życia. Kościołowi nie grozi już zawalenie, ale konieczne jest zabezpieczenie szeregu elementów, jak np. zniszczonych tynków, które mogą wyrządzić komuś krzywdę. Prac stricte konserwatorskich przy wyposażeniu świątyni jeszcze nie prowadzimy. Najpierw trzeba przygotować do nich ten ogromny obiekt» – powiedział Michał Laszczkowski.
Zgodnie z ukraińskim prawem przed przeprowadzeniem prac restauracyjnych muszą się odbyć badania archeologiczne. Pierwsze wykopy przy kościele w Ołyce przeprowadzono w grudniu 2014 r. «Założyliśmy kilka wykopów i znaleźliśmy ceramikę z okresu dawnej Rusi. Jest to centrum grodziska, więc są tam znaleziska z tego okresu. W kryptach znajdują się pochówki majętnych mieszczan» – powiedział dyrektor przedsiębiorstwa «Wołyńskie Starożytności» Oleksij Złatogorskij. Archeolog dodał, że świątynię należy ratować, ponieważ jest to jeden z najstarszych kościołów na Wołyniu, zachowujący pamięć tak o Polakach, jak i o Ukraińcach.
«Skala kościoła powoduje, że nawet najprostsze prace wiążą się z dużymi kosztami. Trudno nawet oszacować ostateczny koszt prac. Na pewno będzie to co najmniej kilka milionów złotych. Nie jestem jednak w stanie powiedzieć, ile dokładnie. Nie wszystkie koszty da się przewidzieć. Chcielibyśmy, aby renowacja świątyni trwała jak najkrócej, ale najważniejsze jest dla nas, aby wszystkie prace zostały przeprowadzone zgodnie ze sztuką, a konserwacja zabytków to zadanie długotrwałe i kosztowne. Dlatego liczymy się z tym, że prace w Kolegiacie mogą potrwać nawet 10 lat. Ten unikatowy nie tylko w skali Wołynia, ale nawet tej części Europy, obiekt zasługuje na to, by przywrócić go do życia. Nawet jeśli będzie trwało to długo to warto» – powiedział Michał Laszczkowski.
W prowadzone prace konserwatorskie aktywnie angażują się parafianie kościoła. Nawet w zimie wewnątrz świątyni trwają prace przygotowawcze. Wspólne prace na rzecz ratowania Kolegiaty zjednoczyła ludzi we wspólnotę, która nie pozostaje obojętna wobec renowacji. Proboszcz parafii Świętej Trójcy w Ołyce ks. Jurij Pognerybka powiedział, że w przeprowadzenie prac konserwatorskich zaangażowano także miejscowych fachowców, którzy wcześniej jeździli na zarobki za granicę.
«Z niecierpliwością czekamy na początek sezonu konserwatorskiego. W końcu będziemy mogli zdjąć z gzymsu elewacji kościoła brzozy i jarzębinę, które już głęboko się zakorzeniły w cegłę na frontonie. Ponieważ te «dekoracje» rosną dość wysoko, uda się nam to zrobić dopiero wtedy, kiedy zainstalujemy rusztowania» – mówi ks. Jurij Pognerybka.
Proboszcz ma nadzieję, że odnowiona Kolegiata Świętej Trójcy w Ołyce, będąca zabytkiem w skali europejskiej, stanie się nie tylko ośrodkiem duchowym i religijnym, ale też główną atrakcją turystyczną regionu.
Maja GOŁUB
