W sobotę, 5 maja, w kościele Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Klewaniu odbyła się szczególna uroczystość. Świątynia była wypełniona ludźmi, a przed ołtarzem stało 15 trumien.
Historia Klewania, niewielkiego miasteczka przy trasie Równe–Łuck, według historyków liczy co najmniej 900 lat. Pierwsza wzmianka pisemna o tej miejscowości pojawiła się w 1458 r. i mówiła o posiadłości książąt Czartoryskich. Ponad pięćsetletnia historia miasteczka jest ściśle związana z tym rodem. Wszystkie zabytki, którymi obecnie może szczycić się Klewań – a są to zamek, kościół i cerkiew – zostały ufundowane przez Czartoryskich.
Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny został zbudowany w latach 1610–1630 dzięki fundacji księcia Jerzego Czartoryskiego. Przez ponad 300 lat świątynia służyła miejscowym katolikom, zamieszkującym Klewań i okoliczne wsie. W 1947 r., kiedy w ramach tzw. wymiany ludności między Polską i ZSRR Polacy zmuszeni byli do opuszczenia Ukrainy, kościół został zamknięty. Przez jakiś czas w gmachu świątyni mieściło się miejscowe technikum, następnie wykorzystywano go jako magazyn. Po jakimś czasie kościół opustoszał i zaczął popadać w ruinę: czas zniszczył dach budynku, odpadł tynk i zgniła podłoga. Jesienią 1991 r. zniszczony kościół został zwrócony prawowitym właścicielom.
Katolicka społeczność przeprowadziła minimalne prace, na które mogła sobie pozwolić, ale prawdziwy remont kościoła rozpoczął się dopiero wtedy, kiedy proboszczem parafii został ks. Jurij Pohnerybka. W trakcie prac remontowych eksperci z Ochronnej Archeologicznej Służby Ukrainy zbadali cztery krypty położone pod kościołem. Okazało się, że trumny w kryptach zostały zdewastowane, a na podłodze porozrzucane są ludzkie szczątki. Prawdopodobnie poszukiwacze skarbów chcieli znaleźć tu coś cennego. Archeolodzy ustalili, m.in. w oparciu o pozostałości ubrań, że są to szczątki książąt Czartoryskich. Ks. Jurij Pohnerybka postanowił zorganizować ich ponowny pogrzeb, ponieważ godny pochówek szczątków ludzkich jest chrześcijańskim obowiązkiem.
Data ponownego pochówku została uzgodniona z krewnymi. 5 maja do Klewania przybyło 25 przedstawicieli czterech pokoleń rodu Czartoryskich na czele z księżną Barbarą Czartoryską. Oprócz nich w kościele zgromadzili się miejscowi parafianie, goście i przedstawiciele miejscowych władz. Mszy świętej przewodniczył bp. Witalij Skomarowski, ordynariusz łucki, a koncelebrowali mu księża diecezji łuckiej. W trakcie mszy księżna Barbara Czartoryska przeczytała czytanie, a księżna Róża zaśpiewała psalm – u katolików czytania i śpiewy w Liturgii Słowa, oprócz Ewangelii, mogą wykonywać również osoby świeckie. W homilii bp Witalij Skomarowski przypomniał życiową drogę księcia Jerzego Czartoryskiego oraz podkreślił ogromny wkład tego książęcego rodu w rozwój Wołynia i Kościoła, świadectwem czego jest również świątynia, w której odbywała się msza św. Po liturgii biskup poświęcił 15 trumien, w których złożono szczątki książąt Czartoryskich. Na dwóch trumnach stały kielichy mszalne, stuły oraz księgi Ewangelii – tak zgodnie z tradycją katolicką są chowani księża. Następnie trumny zostały umieszczone w krypcie pod ołtarzem, która przez jakiś czas będzie otwarta dla wszystkich zwiedzających.
Pod koniec liturgii księżna Barbara Czartoryska, doktor nauk biologiczno-chemicznych, przewodnicząca Rodzinnego Związku Czartoryskich, podziękowała wszystkim zgromadzonym w kościele oraz zakończyła przemówienie słowami: «Msza św., w której wzięliśmy dziś udział, jest bardzo ważna dla tych, którzy spoczęli w kryptach tej świątyni. Musimy także zrozumieć, że nie jest ważne to, jak dawno oni zmarli. Ich dusze wciąż żyją i my musimy modlić się o ich zbawienie».
Anatolij OLICH
Fot. s. Augustyna Czeczelnicka OSB
