Na drodze Łuck-Kowel, nad rzeką Styr, znajduje się osiedle typu miejskiego Hołoby. Pierwsza wzmianka pisemna o nim pochodzi z 1544 roku.
W XVI wieku Hołoby należały do dóbr królewskich i przyłączone były do zamku łuckiego. Według M. I. Teodorowicza nowa strona w historii wsi Hołoby zaczęła się pod koniec XVIII wieku, kiedy znalazła się ona w rękach Wilgów. Teodorowicz napisał o tym w swojej pracy „Wołyń w opisie miast, miasteczek i wsi” (1903). Założono tu wielki ogród ze zwierzyńcem i zbudowano pałac-siedzibę Wilgów. Obiekt nie należał do obronnych. Do tych celów służyły: ogrodzenie z trzech stron osiedla i jezioro od północnej strony. Niestety, do końca XIX wieku z tego pierwszego obiektu, pozostała jedynie brama wjazdowa. Obecnie jest ona zabytkiem o znaczeniu narodowym.
W okresie międzywojennym właścicielką pałacu została Maria Podlewska-Mianowska. Dzięki niej odnowiono stary ogród, posadzono sosnowy las i aleję oraz zbudowano dom dla zakonnic.
We wrześniu 1939 roku właścicieli pałacu, państwo Mianowskich, usiłowano wywieźć na Sybir. Zostali oni nawet odwiezieni na stację do wagonów. Ale pan Mianowski był chory na gruźlicę i poprosił o to, aby skierowano go od razu na cmentarz, bo już nie żyłby długo. Ulitowali się nad nim. Mianowscy zamieszkali w budynku dla sług. Pomagał im lekarz Solman. Najpierw na gruźlicę umarł pan Mianowski, a w 1943 – pani Mianowska i lekarz.
Z historyczno-krajoznawczej pracy „Hołoby” (I.M.Pasiuk, W.P.Marczuk, 2007) możemy się dowiedzieć, że w kolejnych latach w byłym pałacu mieściły się: dom kultury, szpital wojskowy, szpital rejonowy, dom dla niepełnosprawnych dzieci, które uczyły się w miejscowej szkole średniej i dom dziecka. Później pałac pozostawał bez gospodarzy, był niszczony i rabowany. Szczyt upadku odbył się w latach 90-tych zeszłego wieku. Obecnie zrujnowane ściany pałacu samotnie stoją pośród parku. Brama wjazdowa od 2011 roku pełni nową funkcję. Tutaj, po odnowieniu pierwszej kondygnacji odbywają się msze święte dla parafian Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego.
Pałac Wilgów – zabytek z okresu rozwoju pałacowego budownictwa. To niemy świadek historii, czekający na odpowiednie uczczenie.
Alona HARBARUK
