Zadaniem uczestników Obozu Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego «Orzeł Biały» w Ostrogu jest oczyszczenie kolejnej części polskiego cmentarza, który do 2014 r. był całkowicie zapomniany i zarośnięty potężnymi krzakami ciernistymi oraz bardzo dużym drzewostanem.

W ramach Letniej Szkoły w Ostrogu w 2014 r. wykładowca kontraktowy SEW UW płk rez. Tadeusz Krząstek odnalazł na obrzeżach Ostroga stary cmentarz polski z ukrytym w bardzo wysokich krzewach pomnikiem żołnierzy 14 Pułku Piechoty WP poległych w 1920 r. podczas walk z oddziałami Rosji bolszewickiej. Jesienią 2014 r. pierwsze prace porządkowe podjęli funkcjonariusze Straży Granicznej. Oczyścili oni część cmentarza wokół pomnika.

W 2015 r. Tadeusz Krząstek, będąc na uroczystości odsłonięcia pomnika 5 Pułku Ułanów Zasławskich w Zasławiu, odwiedził cmentarz z grupą ułanów z Ostrołęki. Pierwszy raz od 1939 r. przy tym pomniku, ponownie mocno zarośniętym, stanęli członkowie Stowarzyszenia 5 Pułku Ułanów Zasławskich oraz Zrzeszenia Przewoźników Drogowych z Ostrołęki.

Zdjęcie archiwalne pochodzi sprzed 1939 r. Grób żołnierzy 14 Pułku Piechoty poległych w obronie Ostroga w 1920 r. podczas wojny z Rosją bolszewicką. Grób ten zarośnięty ogromnymi krzakami odnalazł w sierpniu 2014 r. wykładowca Tadeusz Krząstek, który był w Ostrogu kierownikiem Letniej Szkoły dla studentów z Ukrainy.

Przyjazd ułanów do Ostroga był dużą sensacją dla mieszkańców miasta. Przejście pocztów sztandarowych na stary polski cmentarz uaktywniło wielu ludzi dobrej woli, w tym absolwentów SEW UW, którzy aktualnie mieszkają w Ostrogu i są wykładowcami Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska. Dzięki nim kolejna grupa wolontariuszy podjęła prace oczyszczające cmentarz. Wkrótce okazało się, że po wycięciu tysięcy krzewów i drzew z gąszcza zaczęły wyłaniać się pomniki i tablice nagrobne z XIX i XX wieku, z bardzo czytelnymi napisami oraz symbolami.

29 listopada 2017 r. zaczął się kolejny etap oczyszczania cmentarza polskiego w Ostrogu. Z inicjatywy dyrektora SEW UW Jana Malickiego oraz prezes Fundacji «Róbmy swoje dla kultury» Agnieszki Labenz z Gdańska wyjechała grupa wolontariuszy, studentów SEW UW z wykładowcą Tadeuszem Krząstkiem. Godny podkreślenia jest fakt, że na apel dyrektora SEW odpowiedziało aż 28 studentek i studentów. Niestety, z pułkownikiem mogło wyjechać tylko 10 osób.

Uczestników wyprawy pożegnał osobiście Jan Malicki. Życzliwe słowa dyrektora utwierdziły nas w tym, że jest to symboliczne zadanie do wykonania, mające nie tylko rangę historyczną, ale także moralną. W kontekście aktualnych rozbieżności pomiędzy władzami Polski i Ukrainy na tle polityki historycznej możemy pokazać, że uda się inaczej rozmawiać o przeszłości, szukać wspólnego rozwiązania, konsensusu. W tradycji SEW edukacja i kształtowanie wartości obywatelskich, wzajemne poszanowanie historii, tradycji i kultury innych narodów ma decydujące znaczenie. Pamiętamy o tym i dlatego jesteśmy tu, w Ostrogu, pracując w niezwykle trudnych warunkach atmosferycznych, narastającej zimowej aury.

Mieszkamy w akademikach bratniej akademii w bardzo dobrych warunkach dzięki wyrozumiałości i pomocy rektora UNAO prof. Ihora Pasicznyka i szefa Działu Współpracy Międzynarodowej dr Eduarda Bałaszowa.

30 listopada po wspólnym śniadaniu studenci poszli zwiedzać Muzeum Akademii Ostrogskiej. Przewodnikiem był Bogdan Nowak. Dzięki temu mogli oni zobaczyć także unikalne dzieła ze słynnej Drukarni Ostrogskiej, założonej przez Hetmana Wielkiego Litewskiego Konstantego Ostrogskiego ponad 450 lat temu. W tym czasie kierownik wyprawy Tadeusz Krząstek był z gościnną wizytą u mera Ostroga Ołeksandra Szykera. To spotkanie miało bardzo ważne znaczenie dla pobytu całej grupy w Ostrogu. Ustalone zostały bowiem koordynaty wzajemnej komunikacji. Tadeusz Krząstek zapoznał mera z celem przyjazdu, przedstawił charakterystykę studentów SEW oraz zakres planowanych prac. Uzyskał pełną akceptację odnośnie planowanych działań na cmentarzu.

O 11.00 całą grupą ruszyliśmy na cmentarz. Zobaczyliśmy, że znajdują się tam dziesiątki grobów z kamiennymi tablicami, rozrzuconych po całej powierzchni, na części już oczyszczonej i w potężnych zaroślach. Gdy weszliśmy w gąszcz krzaków okazało się, że są tam kolejne dziesiątki płyt, powalonych zrębem czasu, zarośniętych, na wpół zasypanych ziemią.

Następnie odbyła się krótka odprawa i odczytanie Decyzji Nr 1 Komendanta Obozu «Orzeł Biały». Płk Krząstek omówił zasady bezpieczeństwa i pracy, a następnie podzielił zadania dla obu grup. Przystąpiliśmy do pracy, wycinki drzew i wielkich krzaków, a potem do budowy namiotu, gdyż zapowiadane były silne opady deszczu oraz śniegu – co zresztą nastąpiło po obiedzie.

Mogiły żołnierzy i mieszkańców Ostroga pożegnaliśmy już w zupełnych ciemnościach. Noc przyszła szybko i gwałtownie. Wielu z kolegów przeszło gwałtowny praktyczny kurs ze sztuki ciesielskiej, rąbania drzew w lesie, cięcia drewna i budowania namiotu, wreszcie polowego parzenia kawy i herbaty. Okazało się, że rozpalenie ogniska i utrzymanie ognia do dopiero jest sztuka.

W pierwszym dniu praca odbywała się w wyjątkowo trudnych warunkach atmosferycznych i w gąszczu krzaków. Pośród grubych drzew i gęstych krzewów musieliśmy pracować. Jednak w trudnych warunkach zaczął szybko budować się zespół, ponieważ nawet dwie osoby nie były w stanie wynieść zrąbanych i ściętych drzew z gęstwiny. Życie okazało się najlepszym nauczycielem. Mimo tego pracowaliśmy z ogromnym zaangażowaniem, mając świadomość jak ważne i symboliczne dla Polski i Ukrainy zadanie wykonujemy.

W imieniu Zespołu Informacyjnego

Jose CRISTOBAL, Rosiles SLEDZIK, Sławomir KIRDZIK
Zdjęcia udostępnił płk Tadeusz Krząstek

CZYTAJ TAKŻE:

WARSZAWSCY STUDENCI ZAPALILI ZNICZE NA MOGIŁACH ŻOŁNIERZY ARMII URL