Z okazji 250 rocznicy urodzin Tadeusza Czackiego pracownicy Zdołbunowskiej Biblioteki Rejonowej zorganizowali spotkanie na temat «Szlachetny Czacki», poświęcone Tadeuszowi Czackiemu – działaczowi Wołynia, imię którego nosi Kulturalno-Oświatowe Centrum na Rówieńszczyźnie.
Na spotkaniu z młodzieżą z miejscowej szkoły dyrektor Centrum Aleksander Radica przedstawił prezentację «Tadeusz Czacki – krzewiciel oświaty na Wołyniu». Opowiadał o jego życiu, drodze naukowej, zainteresowaniach oraz wkładzie w oświatę i kulturę kraju. Jego imię upamiętniono tablicami, które odsłonięto w Dubnie i Krzemieńcu, a także nazwami ulic. Można było też obejrzeć wystawę książek, dotyczących działalności Czackiego.
Tadeusz Czacki urodził się 28 sierpnia 1765 w Porycku na Wołyniu. Kształcił się w rodzinnym domu pod opieką jezuity, Franciszka Grodzickiego, z kolegium lwowskiego. Wykształcenie obejmowało nauki humanistyczne ze szczególnym uwzględnieniem filologii klasycznej, prawa oraz języka francuskiego. Od 1781 r. kontynuował naukę w Warszawie. Od 1784r. pracował w Komisji Kruszcowej, podróżując po kraju w celu wykrycia nowych złóż soli.
Tadeusz Czacki był autorem projektów dźwignięcia z upadku gospodarki Polski, między innymi przez rozwijanie rodzimego handlu i rzemiosła oraz zniesienie ograniczeń dla Żydów. Badał również możliwości handlu z Mołdawią i Turcją. Zapoczątkował opracowanie dokładnej mapy hydrograficznej Polski i Litwy, która miała być podstawą regulacji rzek. Był działaczem oświatowym, pedagogiem, historykiem, bibliofilem, numizmatykiem, członkiem Komisji Edukacji Narodowej, współtwórcą Konstytucji 3 Maja.
Czacki był jednym z inicjatorów, założycieli i najbardziej aktywnych członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. W 1802 r. założył krótko istniejące Towarzystwo Żeglugowe «Czacki, Drzewiecki i spółka» funkcjonujące w Odessie. W 1803 roku, w związku z przyznaniem autonomii szkolnictwu polskiemu na Litwie i Rusi, Czacki został mianowany wizytatorem szkół guberni wołyńskiej, podolskiej i kijowskiej. Poświęcił się pracy na rzecz szkolnictwa.
Dziełem jego życia stało się słynne Liceum w Krzemieńcu, w którym mogli się uczyć wszyscy bez względu na pochodzenie i zamożność. Niezamożnej młodzieży udzielane były stypendia. Czacki zabiegał o wyposażenie szkoły w pomoce naukowe. Był założycielem obserwatorium astronomicznego, ogrodu botanicznego, gabinetu mineralogicznego oraz drukarni zakładowej. Dbając o wszechstronny rozwój młodzieży, zorganizował naukę pływania, fechtunku i jazdy konnej, a także naukę tańca.
Czacki był człowiekiem zadziwiająco dobrze zorganizowanym. Jego hasłem było: «Wymyśl i zrób. Jeśli potrafisz tylko rzucić ideę, a nie potrafisz jej zrealizować, będziesz tylko fantastą». Powołał kilka szkół średnich i rozbudował sieć szkół elementarnych. Pozostawił po sobie również wiele rozpraw naukowych z zakresu historii i prawa, które ukazywały się w czasopismach i wydawnictwach periodycznych Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Zmarł 8 lutego 1813 w Dubnie na Wołyniu. W testamencie przekazał szkole własną bibliotekę, liczącą 32 tys. tomów i bogatą kolekcję medali.
Każdy, kto pragnie pracować na rzecz oświaty i kultury w naszym kraju, powinien brać przykład z Tadeusza Czackiego. Jego postawa i praca na rzecz ojczyzny i edukacji młodzieży, powinny być drogowskazem, że tylko rzetelna praca u podstaw, przynosi efekty.
Wiktoria RADICA
