100 lat temu, 15 listopada 1916 roku, zmarł Henryk Sienkiewicz, polski pisarz, laureat literackiej nagrody Nobla.

Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, ze strony ojca wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie w XV i XVI wieku. Rodzina Sienkiewiczów przez kilka lat przenosiła się z miejsca na miejsce, by w 1861 roku osiedlić się na stałe w Warszawie.

W gimnazjum przyszły pisarz nie miał wysokich ocen, najlepiej radził sobie z przedmiotami humanistycznymi. Duże wrażenie wywarły na nim lektury Homera, Mickiewicza, Słowackiego, Waltera Scotta i Aleksandra Dumasa. Aby wspomóc materialnie rodzinę dziewiętnastoletni Henryk objął posadę guwernera u Weyherów w Płońsku. Zgodnie z wolą rodziców Sienkiewicz zdał na wydział lekarski Szkoły Głównej Warszawskiej. Z czasem zrezygnował z tego kierunku i podjął studia prawnicze, by ostatecznie przenieść się na wydział filologiczno–historyczny.

W 1869 roku zadebiutował jako dziennikarz, publikując m.in. w «Przeglądzie Tygodniowym». Pod pseudonimem Litwos pisał do «Gazety Polskiej» oraz «Niwy».

Jego pierwsze utwory to opowiadania: «Na marne» (1871), «Humoreski z teki Woroszyłły» (1872), «Stary sługa» (1875), «Hania» (1876) oraz «Selim Mirza» (1877).

W latach 1876–78 Sienkiewicz odbył podróż po Stanach Zjednoczonych. Z tego okresu pochodzą «Listy z podróży» drukowane w «Gazecie Polskiej» oraz «Szkice węglem».

W 1881 roku ożenił się z Marysią Szetkiewiczówną. Urodziło im się dwoje dzieci, Maria jednak po czterech latach małżeństwa zmarła na gruźlicę.

W 1882 roku pisarz związał się z dziennikiem «Słowo», gdzie w latach 1883–84 publikował «Ogniem i mieczem». Ta powieść zyskała ogromne powodzenie u czytelników. Pierwszy odcinek «Potopu», jako prezent gwiazdkowy dla czytelników wydrukowały krakowski «Czas» 23 grudnia 1884 r., dzień później warszawskie «Słowo», a 25 grudnia «Dziennik Poznański».

W 1895 roku powstało «Quo vadis», które odniosło ogromny sukces zarówno w kraju, jak i za granicą, tłumaczone na wiele języków.

Rok później – jako pierwszy Polak – uhonorowany został literacką nagrodą Nobla za «wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu».

Po wybuchu I wojny światowej Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii, gdzie wraz z Ignacym Paderewskim założył Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey, gdzie został pochowany. W 1924 roku jego prochy zostały uroczyście przeniesione do warszawskiej Katedry św. Jana.

Opr. wg dzieje.pl