Ukraina uczciła wybitnego polskiego kompozytora, dyrygenta, pianistę, filantropa, polityka i działacza społecznego Ignacego Jana Paderewskiego podczas Międzynarodowego Festiwalu «Odkrywamy Paderewskiego».
Festiwal odbył się w dniach 6–30 listopada i zjednoczył ukraińskich i polskich muzyków. Święto rozpoczęło się od uroczystego koncertu w Bazylice Archikatedralnej Świętego Jana Chrzciciela w Warszawie, później miały miejsce występy we Lwowskiej Galerii Sztuk Pięknych i Filharmonii Lwowskiej. Gala odbyła się w Kijowie na scenie Teatru Narodowego Operetki Kijowskiej.
Paderewski pochodził z polskiego rodu o dawnych korzeniach i był związany z Ukrainą. Najpierw z Podolem, gdzie 6 (18) listopada 1860 r. we wsi Kuryłówka Ignacy przyszedł na świat, później z Wołyniem – po śmierci matki do 1863 r. mieszkał razem z ojcem i siostrą pod Żytomierzem. Ojca aresztowano za udział w powstaniu styczniowym. Po powrocie z więzienia w 1865 r. ponownie się ożenił i przeprowadził do wsi Sudyłków koło Szepetówki. To tutaj Ignacy Paderewski brał lekcje gry na fortepianie u Piotra Sowińskiego. Wrodzony talent i wielka pracowitość przyniosły sukces i latem 1872 r. Paderewski dostał się na studia do Instytutu Muzycznego w Warszawie, który ukończył z wyróżnieniem w 1878 r. Jego nauczycielami byli Juliusz Janota, Paweł Schloczer i Rudolf Strobl. Potem jeszcze kilka lat doskonalił swój warsztat muzyczny samodzielnie, utrzymując się z prywatnych lekcji.
Warszawa sprzyjała rozwojowi utalentowanego młodego chłopaka. Niebawem ożenił się z Antoniną Korsak. Czekały na niego ciężkie uderzenia losu: narodziny niepełnosprawnego syna i śmierć ukochanej żony. Po tym Paderewski postanowił poświęcić życie muzyce. Pojechał do Berlina i od 1881 r. uczył się od słynnych muzyków Friedricha Kiela i Heinricha Urbana, poznał Richarda Strausse’a i Antona Rubinsteina. Później Paderewski przeprowadził się do Wiednia, gdzie uczył się u najlepszego pedagoga muzycznego Teodora Leszetyckiego.
W 1887 r. w Wiedniu odbył się pierwszy koncert solowy Paderewskiego, który od razu przyniósł mu sławę pianisty-wirtuoza. Później muzyk występował na scenach Europy, Stanów Zjednoczonych i Nowej Zelandii. Jako kompozytor stał się znany w roku 1901 po wystawieniu w Dreźnie opery «Manru».
Dzięki uznaniu w świecie muzycznym został politykiem i dyplomatą. Paderewski zdołał przekonać amerykańskiego prezydenta Woodrow Wilsona do poparcia pragnienie Polski do stworzenia niepodległego państwa. Pianista był oficjalnym przedstawicielem swojego kraju na Konferencji Pokojowej w Paryżu, a później został pierwszym premierem niepodległej Polski.
Charyzmatyczny Paderewski uosabiał sumienie polskiego narodu. Niestety, niebawem rozczarowany wewnętrznymi sporami w Polsce i stanowiskiem Ententy wrócił do działalności muzycznej. W 1922 r. podczas turnieju koncertowego zebrał dużo pieniędzy, które pozwoliły mu na prowadzenie działalności dobroczynnej.
W świecie nie ma wielu muzyków, którzy byli politykami. Przy okazji warto wspomnieć naszego współcześnie żyjącego Litwina Vytautasa Landsbergisa. I, być może, Ukraina też będzie miała muzyka-polityka. Czas pokaże.
Oddając hołd muzycznej i politycznej działalności genialnego kompozytora i działacza politycznego, Polska postawiła pomniki Paderewskiemu w Kielcach i Warszawie, stworzyła Polsko-Ukraińską Fundację imienia Ignacego Jana Paderewskiego. Dyrektor Fundacji i przewodniczący komitetu organizacyjnego Festiwalu «Odkrywamy Paderewskiego» Adam Bała przedstawił główną tezę imprezy muzycznej: «Tegoroczny koncert w Kijowie to dokładne wcielenie naszego pomysłu, który polega na tym, by muzyka Paderewskiego zabrzmiała w wykonaniu polskich i ukraińskich muzyków».
Na koncercie ukraińska pianistka Mariana Humecka i orkiestra symfoniczna Operety Narodowej pod kierownictwem Krzesimira Dębskiego wykonali «Fantazję polską na fortepian i orkiestrę» Paderewskiego. Ten utwór przywrócił wspomnienie o potężnych tradycjach klasycznej polskiej kultury muzycznej, odwołując się do imion Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego.
Następnie wystąpił dobrze znany ukraińskim słuchaczom polski pianista Artur Jaroń, który wykonał «Passacaglię-improwizację «Ku czci Paderewskiego». Jej autorem jest pochodzący z Wołynia Krzesimir Dębski i to pod jego batutą grała orkiestra.
W czasie przerwy komentatorka muzyczna ukraińskiego radia «Kultura» Guzel Sabitova podzieliła się wrażeniami z pierwszej części: «Znam Paderewskiego przede wszystkim jako wybitnego pianistę. Kiedy uczyłam się gry na fortepianie, znałam jego utwory z repertuaru pedagogicznego. A dzisiaj miłym zaskoczeniem dla mnie była muzyka symfoniczna Paderewskiego-kompozytora. Myślę, że publiczność w Kijowie i Lwowie usłyszała to samo».
Obok muzyki polskich artystów zagrano utwory wybitnego współczesnego ukraińskiego kompozytora Myrosława Skoryka, zasłuchanego kompozycje Paderewskiego. Burzliwymi oklaskami kijowska publiczność nagrodziła wystąpienie śpiewaczki Walerii Tulis i skrzypka Jewhena Kruka, którzy w asyście orkiestry Narodowej Operety pod kierownictwem Oksany Maradasz wykonali «Try ukraińskie weselne piosenki» i «Karpacką rapsodię». Orkiestra teatru świetnie poradziła sobie ze skomplikowanym zadaniem i przygotowała symfoniczny program: suitę do dramatu Łesi Ukrainki «Kamienny gospodarz», dwie części «Huculskiego tryptychu» i «Melodię» Myrosława Skoryka.
Koncert wywołał dużo pozytywnych emocji, utkwił w pamięci dając możliwość obcowania z wybitnymi przedstawicielami świata muzyki: Myrosławem Skorykiem, Adamem Bałą oraz Krzesimirem Dębskim, którzy podczas konferencji prasowej wyrazili pewność, że kulturalne zjednoczenie i porozumienie to jedyna droga dalszego rozwoju Ukrainy i Polski, krajów, które łączy postać Ignacego Paderewskiego i dla których przeznaczeniem są dobrosąsiedzkie relacje.
Zinajida PACHOLOK
Zdjęcie udostępnione przez autorkę
