Lublinianie nie mogli inaczej zareagować – po raz kolejny wsparli swoich ukraińskich sąsiadów organizując festiwal o nazwie LEK – Lubelski EuroMajdan Kulturalny. Niedziela 26 stycznia 2014 roku w lubelskim Centrum Kultury upłynęła pod znakiem inicjatyw polsko-ukraińskich i przybrała barwy niebiesko-żółte.

 

Kilkaset osób wyraziło swoje poparcie dla kijowskiego EuroMajdanu uczestnicząc w niedzielnym LEK-u. Ja również wzięłam w nim udział, nie tylko jako korespondentka «Monitora Wołyńskiego», lecz polska patriotka, solidaryzująca się ze Wschodnim Sąsiadem i jego mieszkańcami. Wśród nich są moi znajomi, coraz liczniej przybywający do Lublina. Inicjatywa została zorganizowana spontanicznie przez Centrum Kultury oraz Warsztaty Kultury: «Śledziliśmy w mediach, jak zaostrza się sytuacja w Ukrainie. Niespodziewanie Miłosz Zieliński rzucił hasło, żebyśmy coś zrobili. Zaczęliśmy szukać ludzi, którzy nam pomogą i okazało się, że wielu z nich chce nas wesprzeć. LEK jest naszym wspólnym dziełem» – powiedziała mi Maria Artemiuk, jedna ze współorganizatorek przedsięwzięcia. Zapytana o dalsze plany działalności LEK-u odpowiedziała: «Cały czas zbierane środki pierwszej pomocy, odzież, żywność i pieniądze, które zostaną wysłane na Ukrainę. Odbędą się również aukcje na rzecz EuroMajdanu. Poza tym chcemy zaangażować władze Lublina w pomoc Ukraińcom».

 

W niedzielnym wydarzeniu pomagali również wolontariusze, którzy rozdawali programy, ulotki, niebiesko-żółte wstążki, flagi, udzielali informacji i współorganizowali wydarzenia. Jeden z nich, Tomek, student studiów wschodnioeuropejskich wyraził swoją solidarność ze Wschodnim Sąsiadem: «Chciałem, chcę i zawsze będę chciał wspierać Ukraińców i Europę Wschodnią, gdyż wywodzimy się ze wspólnej kultury. Silna Ukraina równa się silna Polska, a to, co korzystne dla Ukrainy, jest także korzystne dla Polski. Oprócz wyrażenia poparcia dla Ukrainy pragnę też pokazać mieszkańcom Lublina, że potrzebna jest pomoc i wspólnie możemy zebrać to, co jest potrzebne protestującym». W gąszczu polsko-ukraińskich inicjatyw Tomek oprowadzał mnie po Centrum Kultury, zachęcając do uczestnictwa w poszczególnych inicjatywach.

 

Swoją obecność w czasie LEK-u zaznaczyły również organizacje pozarządowe walczące o prawa człowieka: Amnesty International oraz Homo Faber. Zbierały one podpisy pod petycją «Wolność demonstracji na Ukrainie» oraz fotografowały osoby, które zdecydowały się napisać krótkie przesłanie dla protestujących. Hasła typu «Jesteśmy z Wami» czy «Nie poddawajcie się, dacie radę!» zawisły na namiotach organizatorów. Jako przedstawicielka «Monitora Wołyńskiego» również zawiesiłam kartkę pełną uznania i poparcia, w imieniu swoim i redakcji.

 

Aktywnością wykazali się także naukowcy, dziennikarze, artyści oraz działacze polityczni i społeczni. W czasie kilkugodzinnej debaty pt. «Jak zrozumieć i pomóc Ukrainie» każdy zainteresowany, w tym osoby z publiczności, mógł wypowiedzieć swoje zdanie na temat aktualnych wydarzeń w Ukrainie. Rozmawiano na tematy z dziedziny historii, kultury, polityki, stosunków międzynarodowych, sprzeczano się i oglądano relacje video z EuroMajdanu. Gości specjalnymi byli Ukraińcy protestujący w różnych miastach. Spora grupa osób przyjechała ze Lwowa, by opowiedzieć o haniebnych poczynaniach «Berkutu» w tym mieście. Niekiedy dochodziło do ostrej wymiany zdań, choć nie obyło się bez patosu i łez wzruszenia. «Ukraińcom zabierają to, co Polacy mają na co dzień – demokrację. Możecie narzekać na Tuska i Komorowskiego – u nas, po 16 stycznia, nie ma takiej możliwości», «Właśnie teraz budujemy relacje polsko-ukraińskie na następnych kilkanaście lat», «Mówienie o tym, co będzie, jest niebezpieczne», «Polacy, bądźcie naszymi ambasadorami w Europie!», «To jest okropne słowo «wojna», bo ta łączy się z rozlewem krwi. Nam wystarczy, jak będziecie o tym mówić. I o to chcę prosić – żebyście rozmawiali o wydarzeniach w Ukrainie» – tego typu słowa wypowiadali, po polsku i ukraińsku, uczestnicy debaty. Salę wypełniała atmosfera smutku, niepokoju, niepewności, ale też nadziei.

 

Na korytarzach Centrum Kultury i w jego obrębie odbywało się wiele imprez towarzyszących: czytanie ukraińskiej poezji, warsztaty dla dzieci, pokazy żonglerskie, fire show, oglądanie ukraińskich serwisów informacyjnych, nagrywanie osób czytających «Testament» Tarasa Szewczenki. Wśród nich, spotkałam Antona, który skończył historię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a obecnie studiuje filologię słowiańską. Chłopak kilka dni temu wrócił z kijowskiego EuroMajdanu, a obecnie szykuje się do kolejnego wyjazdu do stolicy swojego państwa. Zapytałam go o spostrzeżenia na temat Majdanu:

 

– W Kijowie jest zauważalna trwoga – milicja stosuje broń. Z drugiej strony widać odrodzenie narodu. Ludzie modlą się od rana, tego nie było wcześniej. Nie jest ważne, jaki ksiądz prowadzi nabożeństwo – prawosławny czy katolicki. Majdan trwa i będzie trwał, ludzie nie ustąpią.

 

– Wielu ekspertów z Polski uważa, że w Ukrainie nic się nie zmieni. Poprotestujecie sobie i tyle. Co o tym myślisz?

– Uważam, że jednak wiele się zmieni. Wcześniej władza mówiła, że tylko Kijów protestuje, a teraz protestują już wszyscy – nawet Wschodnia Ukraina. Kibice piłkarscy wyrazili swoje poparcie dla EuroMajdanu i wyszli na ulice. To wszystko nabiera obrotów, prezydent się boi. Poszliśmy daleko i teraz trzeba zmienić cały system. Ludzie są świadomi, że powrotu już nie ma.

 

Po południu rozpoczął się program wieczorny. Odbywały się pokazy artystyczne oraz koncerty, w czasie których śpiewano nostalgiczne pieśni o wolności, lepszym jutrze, walce i nadziei. Inicjatywy te na chwilę wywoływały uśmiech, po zniknięciu którego szybko wracano do natrętnego pytania «co dalej?». Po pełnym optymizmu dniu uczestnicy i organizatorzy rozeszli się do swoich domów. Niektórzy szybko zapomnieli o wzlotach minionego dnia, kolejni zabrali się do sporządzania materiałów do swoich gazet, a innym natomiast – Ukraińcom przebywającym w Polsce – nadal, zapewne, towarzyszy lęk o losy Ojczyzny.

 

Agnieszka BĄDER