rok urodzenia miejsce urodzenia Radomsko 1921

tak
na tej kartce
ze szkolnego zeszytu syna
mieści się mój życiorys (…)

T. Różewicz/ Z życiorysu

24 kwietnia zmarł Tadeusz Różewicz(1921-2014), wybitny polski poeta, prozaik, dramaturg i scenarzysta, laureat wielu prestiżowych nagród literackich. Jego twórczość została przetłumaczona na 40 języków. Człowiek niezwykle skromny, rzadko pokazywał się publicznie, bardzo cenił swoją prywatność. Nie lubił rozgłosu, a rzeczywistość komentował tylko w swoich wierszach. Istniał i funkcjonował w świadomości kulturalnej i literackiej całego świata, ceniony za styl pisania i talent. Redaktor Elżbieta Sitek, wrocławska dziennikarka TVP, która była autorką licznych reportaży i filmów poświęconych Różewiczowi i miała okazję obserwować poetę przy pracy, podkreślała w 2011 roku w jednej z audycji jego wyjątkowość: «On z reguły pisze kilka wersji poszczególnych utworów (mówię o wierszach), poprawia je, zmienia, wykreśla. Kiedy się na to patrzy, to tak się człowiekowi wydaje, że to jest ta perfekcja, że do tego należy dążyć. Dla mnie to jest ideał artysty i poety».

Tadeusz Różewicz debiutował w 1947 r. tomem «Niepokój». Tam znalazł się jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów «Ocalony», w którym bohater z trudną wojenną pamięcią, stara się uporządkować na nowo swój świat. Za pomocą chropawych, powściągliwych i ogołoconych ze zbędnych środków stylistycznych wierszy odreagowuje okrucieństwa wojny. I rodzi się na nowo jako człowiek i jako poeta.

W latach 50. XX wieku, ukazały się kolejne tomy wierszy Różewicza: «Pięć poematów» (1950), «Czas który idzie» (1951), «Wiersze i obrazy» (1952), «Równina» (1954). Poza napisaną w 1959 roku «Kartoteką» najsłynniejsze sztuki Różewicza, to m.in. «Białe małżeństwo», «Stara kobieta wysiaduje», «Odejście głodomora», «Pułapka», «Do piachu». Ostatnia większa publikacja Różewicza – «Kup kota w worku» – ukazała się w 2008 r. To zbiór wierszy i krótkich form prozatorskich.

Smutne to wydarzenie i wielka strata dla wiernych czytelników Mistrza Różewicza oraz dla narodowej i światowej kultury.

Opr. Jadwiga DEMCZUK

fot. flickr.com_Marcin Biodrowski

Ocalony

Mam dwadzieścia cztery lata

ocalałem

prowadzony na rzeź.

To są nazwy puste i jednoznaczne:

człowiek i zwierzę

miłość i nienawiść

wróg i przyjaciel

ciemność i światło.

Człowieka tak się zabija jak zwierzę

widziałem:

furgony porąbanych ludzi

którzy nie zostaną zbawieni.

Pojęcia są tylko wyrazami:

cnota i występek

prawda i kłamstwo

piękno i brzydota

męstwo i tchórzostwo.

Jednako waży cnota i występek

widziałem:

człowieka który był jeden

występny i cnotliwy.

Szukam nauczyciela i mistrza

niech przywróci mi wzrok słuch i mowę

niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia

niech oddzieli światło od ciemności.

Mam dwadzieścia cztery lata

ocalałem

prowadzony na rzeź.

Wśród wielu zajęć

Wśród wielu zajęć

bardzo pilnych

zapomniałem o tym

że również trzeba

umierać

lekkomyślny

zaniedbałem ten obowiązek

lub wypełniałem go

powierzchownie

od jutra

wszystko się zmieni

zacznę umierać starannie

mądrze optymistycznie

bez straty czasu

Nie żyje Tadeusz Różewicz