Jesienią br. w Rówieńskim Obwodowym Muzeum Krajoznawczym zostanie zaprezentowana wystawa poświęcona historii II wojny światowej i Holokaustu na Zachodnim Wołyniu. Organizatorzy zachęcają wszystkich do dzielenia się swoimi wspomnieniami, rodzinnymi archiwami i innymi materiałami. Poinformowała o tym organizacja pozarządowa «After Silence».

Wystawa «Krótka historia przemocy: II wojna światowa i Holokaust na Zachodnim Wołyniu» opowie o wydarzeniach z lat 1939–1945 na terenie obecnych obwodów wołyńskiego, rówieńskiego i północnej części tarnopolskiego. Jest przygotowywana przez organizację pozarządową «After Silence» (ukr. «Після тиші») we współpracy z Rówieńskim Obwodowym Muzeum Krajoznawczym i Rówieńskim Obwodowym Instytutem Podyplomowego Kształcenia Pedagogicznego przy wsparciu Fundacji EVZ (Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość).

Autorzy wystawy chcą pokazać, jaki wpływ na zwykłych ludzi w regionie miała ekstremalna przemoc w czasie II wojny światowej. Okres sowieckich i nazistowskich represji zostanie przedstawiony z perspektywy osób o różnym pochodzeniu etnicznym i społecznym, o różnych poglądach politycznych oraz indywidualnych doświadczeniach. W tym celu zespół badaczy pracuje nad relacjami naocznych świadków, pamiętnikami, fotografiami i innymi dokumentami z ukraińskich i zagranicznych archiwów. Wiele z nich zostanie zaprezentowanych w Ukrainie po raz pierwszy.

«Przez pryzmat ludzkich losów, historii zwykłych rodzin różnych narodowości ponownie rozważamy tragedię ludzi spowodowaną polityką dwóch państw totalitarnych. Kiedy Rosja demonstruje obecnie całkowitą ciągłość sowieckiego reżimu ze wszystkimi jego najbardziej ohydnymi przejawami, ponownie skupiamy się na milionach pozbawionych życia istnień ludzkich. Dzięki wystawie i opracowanemu programowi edukacyjnemu staramy się odejść od ogólnie przyjętego u nas modelu interpretacji wydarzeń II wojny światowej, koncentrując się na jej wcześniej przemilczanych aspektach» – mówi dr Tetiana Samsoniuk, zastępca dyrektora Rówieńskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego.

Ta wystawa będzie mobilna. Po Rówieńskim Obwodowym Muzeum Krajoznawczym planowane jest zaprezentowanie jej w innych muzeach w regionie. W ramach wystawy opracowywany jest również program edukacyjny dla nauczycieli przedmiotów społecznych i humanistycznych w miejscowych szkołach.

Według koordynatora projektu, historyka Petra Dołhanowa, wystawa i program edukacyjny zostaną oparte na zasadzie szerokiej perspektywy oraz sprzeczności dziejów: «Musimy przestać uczyć jedynej słusznej historii, zmuszając dzieci do zapamiętywania licznych dat i wydarzeń, jak robią to nasi północni i wschodni sąsiedzi. Nasza zasada to krytyczne podejście do historii II wojny światowej na Wołyniu, czyli połączenie edukacji historycznej z rozwojem krytycznego myślenia».

Organizatorzy wystawy zwracają się do osób pamiętających czasy II wojny światowej na Zachodnim Wołyniu lub posiadają rodzinne archiwa z tamtego okresu, aby podzieliły się swoimi wspomnieniami i materiałami z organizatorami wystawy. Każde udokumentowane świadectwo pomoże dowiedzieć się więcej o tamtych czasach.

W tym celu należy skontaktować się z koordynatorem ds. komunikacji projektu Anną Jacenko: +380936001744, aftersilencengo@gmail.com.

Przypominamy, że od 2014 r. na łamach «Monitora Wołyńskiego» prowadzona jest rubryka «Ocaleni od zapomnienia». Autorką publikowanych w niej tekstów jest dr Tetiana Samsoniuk. Opracowywane przez nią szkice biograficzne poświęcone są Polakom represjonowanym przez reżim sowiecki w latach 1939–1941.

Grupa Żydów przed egzekucją pilnowana przez niemieckich żandarmów i miejscowych policjantów na obrzeżach miasta Katerburg na Wołyniu (obecnie Kateryniwka w rejonie krzemienieckim), 1942 r. Zdjęcie pochodzi z Archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w Obwodzie Tarnopolskim.

Marian Edmund Kinasz. Polak urodzony w 1892 r. w Brodach (obecnie obwód lwowski). Pracował jako nauczyciel w Oleksandrii na Rówieńszczyźnie. Został aresztowany 13 kwietnia 1940 r. i skazany na osiem lat łagrów. Więcej o nim można przeczytać w tekście Tetiany Samsoniuk «Ocaleni od zapomnienia: Marian Edmund Kinasz»

MW
Zdjęcia udostępnione przez organizację pozarządową «After Silence»

Na głównym zdjęciu: Nina Łychobycka (Karpuk) patrzy na zdjęcie swojej rodziny. Jej ojciec, Pyłyp Karpuk, został aresztowany przez enkawudzistów. Przetrzymywano go w więzieniu w Kowlu i rozstrzelano wraz z innymi więźniami 23 czerwca 1941 r.
Fot. Iryna Roik