Dziesiąte Międzynarodowe Spotkania Literacko-Artystyczne «Dialog dwóch kultur – 2014» zaczęły się 4 września w Krzemieńcu. W tym roku impreza została poświęcona jubileuszom dwóch słynnych postaci w historii Polski i Ukrainy: 200-leciu urodzin Tarasa Szewczenki i 205-leciu urodzin Juliusza Słowackiego.

Uroczystości rozpoczęły się od złożenia kwiatów pod pomnikiem Tarasa Szewczenki i na grobie Salomei Słowackiej na Cmentarzu Tunickim. Tu tradycyjnie wygłosili swoje przemówienia znany poeta ukraiński Dmytro Pawłyczko i koordynator «Dialogu dwóch kultur» ze strony polskiej, przedstawiciel fundacji «Pomoc Polakom na Wschodzie» Mariusz Olbromski. Pawłyczko w swoim przemówieniu zwrócił się do Salomei jak do matki, która wychowała wielkiego syna swego narodu. Zwrócił się z bólem chwili obecnej, poszukując rady i wsparcia. Obecni odmówili modlitwy «Ojcze nasz» i «Zdrowaś Mario». Wszyscy modlili się o Ukrainę, o tych, którzy w tych dniach na wschodzie Ukrainy bronią prawa swojego Państwa do niepodległości i godności. Wzruszającym był list Juliusza Słowackiego do matki, odczytany przez polskiego poetę i kompozytora Bartłomieja Łuczaka.

W Kościele parafialnym p.w. Św. Stanisława odbyła się msza święta i złożenie kwiatów przed płaskorzeźbą Słowackiego.

Po drodze do Muzeum Juliusza Słowackiego uczestnicy i goście imprezy obejrzeli pokaz kwiatów i wystawę obrazów lokalnych zespołów artystycznych «Hładuszczyk» i «Palitra». Te wystawy już kilka lat z rzędu organizatorzy nazywają «Świętem ulicy Juliusza Słowackiego».

Х Międzynarodowe Spotkania Literacko-Artystyczne «Dialog dwóch kultur – 2014» zostały uroczyście otwarte na podwórku rodzinnej siedziby Słowackich. Gośćmi imprezy byli przedstawiciel Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP Krystyna Marczyk, Konsul Generalny RP w Łucku Beata Brzywczy, zastępca dyrektora Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku Grzegorz Nowik, wiceprezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Warszawie Iwona Smolka, klasyk literatury ukraińskiej Dmytro Pawłyczko, przedstawiciele Tarnopolskiej Państwowej Administracji Obwodowej i Rady Obwodowej, władz rejonowych i lokalnych, zespołów artystycznych kraju itp.

Na podwórku Muzeum zabrzmiały ciepłe słowa powitań. Krystyna Marczyk odczytała pozdrowienia Ministra Kultury Polski, Beata Brzywczy pogratulowała wszystkim z okazji rozpoczęcia imprez w imieniu Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Polski na Ukrainie Henryka Litwina. Minister Kultury Ukrainy Jewhen Nyszczuk listownie powitał pracowników Muzeum. Wiceprzewodniczący Tarnopolskiej Państwowej Administracji Obwodowej Leonid Byciura pozdrowił uczestników Forum w imieniu przewodniczącego Administracji Obwodowej Olega Syrotiuka. Zwrócił uwagę na to, że w nawiązywaniu kontaktów sztuka ma bardzo ważne znaczenie. Zakłada fundament, sprzyjający wzajemnemu porozumieniu i zrozumieniu tych wartości, w które bogate są obie kultury – ukraińska i polska. «Postacie Juliusza Słowackiego i Tarasa Szewczenki są najważniejsze i najcenniejsze w historii, kulturze i sztuce naszych narodów. Jest to istotne, że właśnie w roku ich jubileuszy w Ukrainie odbyła się Rewolucja Godności, która podniosła z kolan naród ukraiński. Dlatego teraz te postacie mają inspirować nas do dialogu, porozumienia i współpracy» – powiedział Leonid Byciura.

Iwona Smolka w swoim przemówieniu przypomniała swój pierwszy pobyt w Krzemieńcu. 11 lat temu nie było niczego, tylko stary budynek, gdzie w tym czasie znajdowała się biblioteka dla dzieci im. J. Słowackiego: «A tam, gdzie teraz jest wspaniały ogród różany, którego woń dociera do nas, rosły krzaki. To sugeruje, że wystarczy mieć tylko dobry zamiar, chęć, żeby zrealizować dobrą sprawę. To później będzie jednoczyć dwa narody przez dziesiątki lat, a może nawet przez wieki. I jeśli obecnie, w dniach, gdy w naszym kraju toczy się wojna, jest całkowite zakłamanie i dezinformacja ludzi, podobne spotkanie, takie jak nasze, ma sens, wtedy ona (dobra sprawa – red.) posiada najgłębszy sens».

Kierownik Katedry Polonistyki Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Tarasa Szewczenki, prof. Rostysław Radyszewski opowiedział o miłości polskiego poety do Wołynia i przypomniał obecnym wyrocznię Słowackiego: «Imię moje tak przeszło jak błyskawica».

Do mieszkańców Krzemieńca, gości i uczestników spotkania zwróciła się również dyrektor Muzeum Tamara Sienina: «Zawsze pragnęłam, żeby właśnie tu, w Muzeum Juliusza Słowackiego było centrum romantyzmu XXI wieku, żeby Juliusz przygarniał do siebie poetów i pisarzy, malarzy, fotografów, żeby rodzinny dom Słowackiego stał się domem rodzinnym wszystkich artystów naszych czasów».

Mariusz Olbromski zauważył: «Obecnie Ukraina walczy o swoją niepodległość. Niepodległość kraju o wartościach europejskich. Ludzie ofiarują swe życia za największą wartość – wolność. Polska pozostaje z waszym narodem, współcierpimy i wspólnie się modlimy. Symboliczne jest to, że w swoim czasie zarówno Szewczenko jak Słowacki kuli niepodległość swoich krajów. Podobnie jak wtedy państwa powstały i zwyciężyły mocą ducha wielkich poetów, tak samo teraz wierzymy w zwycięstwo prawdy».

Za znaczący wkład w organizację i przeprowadzenie corocznych spotkań literacko-artystycznych «Dialog dwóch kultur» oraz nawiązanie przyjaznej współpracy między Ukrainą a Polską, Leonid Byciura wręczył przedstawicielom obu krajów dyplomy Tarnopolskiej Administracji Obwodowej i Rady Obwodowej.

W ramach Forum w Krzemieńcu odbyły się literackie czytania jubileuszowe, spotkania artystyczne, konferencje naukowe: «Romantyzm polski i ukraiński», «Sztuka ukraińsko-polskiego pogranicza», «Wołyń i Galicja w literaturze i sztuce», prezentacje książek i nowych nazwisk w kulturach narodu ukraińskiego i polskiego, a także plenery malarzy i fotografów.

Biorąc udział w Forum mimowolnie obserwowałam uczestników. Wszystkich, którzy byli w przytulnej sali pani Salomei. Zobaczyłam grono ludzi, którym do porozumienia się nie trzeba tłumaczy, którzy znaleźli wspólny punkt odniesienia i w trakcie spotkań zapomnieli o czasie. I tak każdego dnia, od rana do wieczora, słowa poezji i prozy (w muzeum), refleksje naukowe (na akademii) wypełniały klimat «Aten Wołyńskich» swoją mocą. Dwa narody, dwa języki połączyły się w dialogu.

W Muzeum otworzono wystawę dzieł uczestników pleneru fotograficznego pt. «Krzemieniec – miasto wielokulturowe». Doktor Urszula Olbromska komentowała prace i przedstawiała autorów. Wystąpił również kierownik Krzemienieckiego Klubu Fotograficznego «Pozytyw» Wołodymyr Czumakewycz.

«W latach trzydziestych ubiegłego wieku fotografia krzemieniecka słynęła z prac takich znanych fotografów, jak Stanisław Schejbal czy Henryk Hermanowicz. Dzięki nim wiemy, jak wyglądał Krzemieniec przedwojenny. Zaprezentowane dzisiaj prace i te, które nasi fotografowie zrobią w czasie następnych plenerów, zachowają dla przyszłych pokoleń Krzemieniec i jego okolice w takiej postaci, jakie są obecnie» – powiedziała na otwarciu wystawy fotograficznej Tamara Sienina.

Doskonałą jakością wykonania wyróżnił się koncert świąteczny zespołów artystycznych i artystów indywidualnych Krzemienieckiej Obwodowej Akademii Humanistyczno-Pedagogicznej imienia Tarasa Szewczenki. Uczestnicy «Dialogu» i goście imprezy wysłuchali utworów do słów T. Szewczenki, J. Słowackiego, podziwiali tańce przygotowane przez Andrija Madeckiego – polski taniec ludowy «Krakowiak» i kompozycję poetycko-choreograficzną «Lileja». Zapierało dech od występów aktorów teatru studenckiego «Pielgrzym» Marii Nikołajczuk i Nadi Butyńskiej. Widownia na stojąco oklaskiwała Krzemieniecką Orkiestrę Symfoniczną i połączony chór, które wykonały «Ukraińską Symfonię» nieznanego autora i kantatę «Raduj się, niwo niepolana» (muz. M. Łysenki, sł. T. Szewczenki).

X Międzynarodowe Forum Literacko-Artystyczne «Dialog dwóch kultur – 2014» zakończyło się 7 września. Wszyscy uczestnicy na pożegnanie umówili się na spotkanie w następnym roku i zapraszali jeden drugiego do swoich miast na wieczory literackie i konferencje naukowe. Dialog kultur będzie kontynuowany.

Halina NAHORNIUK

Więcej zdjęć można obejrzeć tu: https://www.facebook.com/media/set/?set=a.727385157350768.1073741869.478517368904216&type=1