Przemówienie Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Łucku Beaty Brzywczy wygłoszone w Ostrogu podczas obchodów Święta Niepodległości Polski.  

Szanowne Panie i Panowie, Drodzy Rodacy!

Żyjemy w epoce postępującej globalizacji, coraz większej współzależności i integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, stopniowego kurczenia się przestrzeni społecznej i wzrostu tempa życia, niepokojów społecznych i wojen. Niewiele jest okazji, by w pędzącym w dużym tempie życiu, pełnym zdarzeń wpływających na losy całych populacji ludzkich, zatrzymać się, zadumać nad wartościami, które nas kształtują, które budują społeczeństwo, w którym żyjemy i naród, który tworzymy, zadumać się nad losem własnego kraju i swoim patriotyzmem. Dziś mamy taką okazję. Dziś w sposób szczególny, my Polacy przy okazji uczczenia kolejnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, chcemy mówić o naszym patriotyzmie.

Władysław Bartoszewski, więzień obozu w Auschwitz, żołnierz Armii Krajowej i działacz Polskiego Państwa Podziemnego, uczestnik powstania warszawskiego, dwukrotny minister spraw zagranicznych, tak mówi o odczuwaniu patriotyzmu: «Kilka razy w sposób przemyślany i do dzisiaj odpowiadający moim poglądom próbowałem zastanowić się, czy przed wojną, jako uczeń gimnazjum i liceum, poza nabytą od nauczycieli wiedzą o tradycjach historycznych, głównie o wojnach i cierpieniach, spotykałem się ze słowem i pojęciem patriotyzmu. W gruncie rzeczy, gdyby w wieku czternastu, piętnastu czy szesnastu lat jakiś kolega zapytał mnie, czy jestem patriotą, pomyślałbym, że zwariował! Nie używaliśmy między sobą takich wielkich słów. Pokolenie «Zośki» i «Parasola», pokolenie, które dało Polsce większość ochotników do walk o niepodległość ojczyzny na Zachodzie, na Południu i na innych frontach II wojny światowej, bardzo mało mówiło o patriotyzmie. Podobnie jak normalny człowiek nie chodzi i nie powtarza stale «ja oddycham». Oddycha, to jest oczywiste. Patriotyzm był elementem naszego życia, przynajmniej życia tych, którzy mieli już wykształcenie podstawowe i szli do gimnazjum bądź do liceum – ale jak okazało się podczas wojny, był również ważnym pojęciem dla ludzi najprostszych, z prowincjonalnych wsi. Był elementem naszej tożsamości, naszej obecności w życiu. Podobnie jak stosunek do rodziców. Jak poszanowanie starszych. Jak zasada, że nie kopie się leżącego. Jak niesienie pomocy komuś, kto się przewrócił. Jak chronienie dziecka. O tym się nie mówi, to się robi albo nie. Pojęcie patriotyzmu było w pewnym sensie wrodzone.»

Czym dziś dla Polaków jest patriotyzm? Czy nasz patriotyzm jest bardziej obrzędowy, deklaratywny, zewnętrzny, oparty na tradycji i symbolach, czy przejawia się w realnych postawach? Polski patriotyzm od wieków kojarzony był z martyrologią, powstaniami, wojnami, ofiarami i cierpieniem. Jak więc świadczyć na rzecz patrii – ojczystego kraju, skoro nie grożą nam powstania, nie musimy na razie swego heroizmu potwierdzać w walce za ojczyznę? Jak być patriotą w kraju, w którym borykamy się z bezrobociem, emigracją młodych ludzi, problemami socjalnymi na poziomie różnych grup społeczeństwa? Odpowiedzią jest konieczność redefinicji pojęcia ‘patriotyzm’ w sposób nowoczesny, odpowiadający obecnej sytuacji geopolitycznej naszego kraju. Przy takim spojrzeniu na swój obowiązek wobec ojczyzny «patriotyzmem» będzie wzięcie odpowiedzialności za teraźniejszość i przyszłość ojczyzny, będzie praca, aktywność obywatelska wykraczająca poza ściany domu, czy miejsca pacy. Patriotyzm to nie tylko udział w marszach i manifestacjach z okazji wielkich rocznic i zwycięstw narodowych, to branie współodpowiedzialności za kraj, za miasto, czy za społeczność, w której się żyje, to troska o rodzinę, która jest największą siłą narodu, bo to właśnie w niej wzrasta młode życie, kształtuje się kolejny pokolenie obywateli Rzeczypospolitej.

Poprzez demonstrowanie postawy patriotycznej umacniamy pamięć i budujemy przyszłość. Świadomy patriotyzm wyklucza bierność. Dzisiaj mądry polski patriotyzm oznacza szukanie równowagi między potrzebą zmiany, unowocześnienia, a koniecznym szacunkiem dla tradycyjnych wzorów i oczekiwań, dla historycznie ukształtowanych wrażliwości i przyzwyczajeń. We współczesnymświecie o sile kraju nie decyduje już tylko wielkość armii czy liczba ludności. Najważniejszy staje się rozwój techniczny i naukowy. Wielka staje się ta ojczyzna, w której mieszkańcy są świetnie wykształceni, w której celebruje i docenia się wiedzę, inwestuje się w młode pokolenia. W takiej sytuacji patriotyzm to także wkład w rozwój gospodarczy narodu.

Słowo patriotyzm oznacza dziś dla Polaków to samo, co kilkadziesiąt lat temu: szacunek i miłość do ojczyzny, poczucie więzi z krajem bez względu na miejsce zamieszkania, i przywiązania do ojczyzny, działanie dla jej dobra. Dziś na nowo aktualne staje się pytanie o gotowość do poświęceń w imię obrony bezpieczeństwa i niezależności kraju. Współczesny patriotyzm jest nie tylko dumą z własnego kraju, ale również wspólnym zaszczytnym obowiązkiem wobec ojczyzny i zobowiązaniem przed następnymi pokoleniami do pielęgnowania i przekazania tradycji, historii, kultury i języka. Zadaniem każdego z nas jest zachowanie tej najcenniejszej dla każdego narodu wartości, jaką jest niepodległość oraz jej pomnażanie, by służyła następnym polskim pokoleniom.

Patriotyzm stoi w jawnej sprzeczności z nacjonalizmem, kosmopolityzmem i szowinizmem, cechuje się otwartością na inne narody, uznaniem ich prawa do suwerenności i niepodległości. Błędnym jest relatywizowanie tych pojęć. Władysław Bartoszewski mówił: «wojna bardzo silnie stymulowała ludzi do przyjęcia postawy, do zajęcia stanowiska wobec wymuszonego nieszczęścia, które dotknęło ogół społeczeństwa. Ludzi zbliżał ludobójczy charakter wojny. Okazało się bowiem nagle, że nie trzeba być działaczem konspiracji – można być po prostu spokojnym człowiekiem, a mimo to zostać złapanym i rozstrzelanym. W tych okolicznościach ludzie poczuli się związani dodatkowymi więzami wspólnego, podobnego losu. Poczuli: jesteśmy ofiarami. Mówili sobie: «Żydzi są ofiarami, bo z powodów rasowych zostali uznani przez obłąkańczy system za skazanych na śmierć. Nas zaś z powodu nienawiści do Słowian uznano za «podludzi». Musiała więc zaistnieć więź owych «podludzi» w obronie wspólnych wartości, szczególnie wartości uważanych za słuszne».

Każdy kraj ma jaśniejsze i ciemniejsze karty swej historii, są zdarzenia, którymi się szczyci i te, których nie chce pamiętać. Dziś przywołujemy w pamięci trud wielu pokoleń Polaków, którzy idei niepodległości swej ojczyzny służyli z najwyższym oddaniem, a gdy trzeba było ponieśli ofiarę własnego życia. Oddajemy hołd wszystkim patriotom Narodu Polskiego rozsianym po całym świecie.

Z okazji Święta Niepodległości chcę pozdrowić wszystkich Rodaków zamieszkałych na Ukrainie oraz wyrazić wdzięczność za szerzenie ducha narodowego, za zachowywanie i pielęgnowanie tradycji i wartości patriotycznych. Chcę również, przy tej szczególnej okazji, życzyć Ukraińcom, by miłość do własnej batkiwszczyny i własnego narodu była wyznacznikiem Waszego zaangażowania w budowanie bezpieczeństwa i stabilności na Ukrainie.

Konsul Generalny RP w Łucku Beata Brzywczy