«Grawitacja wzajemności»
Artykuły

Taki wymowny tytuł posiada antologia współczesnej poezji ukraińskiej, w tłumaczeniu na język polski. 27 września 2013 roku w ramach VIII wystawy «Książki Wielkiego Wołynia» zaprezentowano wołyńskim czytelnikom pracę poetki i tłumaczki Oleny Krysztalskiej. Antologia została wydana dzięki redakcyjnemu wsparciu polskiego pisarza i tłumacza, redaktora czasopisma «Lublin» Zbigniewa Fronczka.

Słuchaczami i uczestnikami akcji byli studenci Instytutu Filologii i Dziennikarstwa Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki, zaś gośćmi prezentacji redaktor wydania Zbigniew Fronczek, polski tłumacz Wojciech Pestka, pisarz i redaktor słowackiego czasopisma literackiego wydawanego w języku ukraińskim «Dukla» Iwan Jackanyn, ukraiński tłumacz Wsewołod Tkaczenko oraz wołyńska poetka Walentyna Sztyńko. Autorzy i goście Wołynia recytowali ukraińskie wiersze i ich interpretacje w języku polskim.

Uczestnicy imprezy jednogłośnie i przekonująco stwierdzili, że prezentowaną antologię należy uznać za wyjątkowe dzieło nowoczesnego przekładu poetyckiego. Tłumaczka w fachowy sposób, co jest głównym przymiotem tego zjawiska twórczo-wydawniczego, potrafiła w wykonanych tłumaczeniach poetyckich przekazać w języku obcym całą pełnię semantyczną i ekspresyjną ojczystego słowa ukraińskiego, jednocześnie zachowując merytoryczne szczegóły w zakresie rytmiki i akcentowania wierszy i ich melodię, co nie każdy tłumacz potrafi. Na przykład głębia i skupienie poetyckiej myśli Liny Kostenko, rytmika i melodyjność poetycka została doskonale zachowana w polskich tłumaczeniach jej kilku wierszy przez Olenę Krysztalską.

Profesjonalizm zauważamy w wyborze autorów i strukturze antologii, przedstawiającej najbardziej ciekawe postacie współczesnej poezji ukraińskiej – od najstarszych do najmłodszych, od żyjących klasyków Liny Kostenko i Dmytra Pawłyczka do Dmytra Drozdowskiego. Łącznie zaprezentowano135 autorów, dlatego to jest najbardziej pełne wydanie wśród istniejących polskich antologii poezji ukraińskiej. Dwujęzyczna struktura książki pomaga każdemu czytelnikowi stać się krytykiem i współtwórcą, porównać oryginalny tekst z tłumaczeniem, wyczuć piękno i bogactwo zarówno ukraińskiego, jak też polskiego słowa poetyckiego.

Znajomość tematu widać w starannie wykonanej pracy redakcyjnej przekładów poetyckich, jak i w zredagowanych notatkach, komentarzach i informacjach o autorach. Historię powstania antologii opisuje w przedmowie do edycji znany tłumacz poezji polskiej na język ukraiński Stanisław Szewczenko. Niektóre tajemnice twórczej współpracy tłumaczki i redaktora zostały odsłonięte w posłowiu Zbigniewa Fronczka, który zauważył, że celem pracy było ukazanie «duchowego obrazu Ukrainy».

W twórczości Ołeny Krysztalskiej jest to kolejny ogromny krok na szczyty mistrzostwa tłumaczeń. U podstaw niniejszej pracy leży tytaniczna praca tłumacza i redaktora, co potwierdza liczba reprezentowanych w antologii autorów i poziom przekładu artystycznego.

Również symbolicznym i wymownym jest tytuł książki, który świadczy o dawnych powiązaniach kulturowych Polaków i Ukraińców, które z każdym nowym krokiem stają się coraz mocniejsze.

Energia, natchnienie i twórczość tłumaczki Ołeny Krysztalskiej harmonijnie łączy się z powagą, surowością, intelektualizmem i rygorystycznymi wymaganiami redaktora Zbigniewa Fronczka, w efekcie dając nam to poetyckie dzieło.

Switłana KRAWCZENKO

Powiązane publikacje
Notatka Alojzego Felińskiego o «Dzienniku Wołyńskim»
Artykuły
Proponujemy Państwa uwadze artykuł «Ziemi Wołyńskiej do pamiętnika. Przyczynek do rozwoju dziennikarstwa polskiego na Wołyniu», opublikowany w nr. 3 «Ziemi Wołyńskiej» z 1939 r.
05 czerwca 2026
Jan Malicki profesorem honorowym Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki
Artykuły
Na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki odbyła się uroczystość wręczenia tytułu profesora honorowego dla Jana Malickiego, dyrektora Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.
04 czerwca 2026
Seniorzy polskiego pochodzenia zapraszają na przedstawienie w Równem
Wydarzenia
W Równem trwają przygotowania do spektaklu «Złote hity. Teatralny cover» w ramach projektu «Świadomy Senior». Główne role zagrają członkowie polskich organizacji oraz osoby aktywnie promujące kulturę polską w lokalnej społeczności.
04 czerwca 2026
Trwa II nabór na dofinansowanie małych projektów transgranicznych
Konkursy
Euroregion Karpacki ogłosił II nabór na dofinansowanie projektów w ramach Priorytetu 4. «Współpraca» Funduszu Małych Projektów Programu Interreg NEXT Polska–Ukraina 2021–2027. Zgłoszenia przyjmowane są do 10 lipca 2026 r.
03 czerwca 2026
Maniewicze po raz drugi obchodziły 125-lecie. Z okazji jubileuszu trwa tu okazała wystawa
Artykuły
W ostatnim dniu maja, w Święto Trójcy Świętej, Maniewicze tradycyjnie obchodziły Dzień Miasteczka. W tym roku był to jubileusz 125-lecia.
02 czerwca 2026
Dziecięce święto w Zamłyniu zgromadziło ok. 200 uczestników
Wydarzenia
W Centrum Integracji «Zamłynie» odbył się Dzień Dziecka. 30 maja zgromadziło się tu około 200 dzieci z polskich organizacji i placówek, oferujących naukę języka polskiego.
02 czerwca 2026
W województwie opolskim odbył się XXXIX Zjazd Tarnopolan
Wydarzenia
W dniach 25–29 maja w Pokszywnej w województwie opolskim odbył się XXXIX Tarnopolski Zjazd Kresowian. Spotkania tego typu od wielu lat organizuje Klub Tarnopolan pod przewodnictwem Janiny Stadnik.
02 czerwca 2026
Represje wobec wołyńskich Polaków: Podoficer Antoni Paszkowski z Aleksandrii koło Kiwerec
Artykuły
25 kwietnia 1940 roku funkcjonariusze Kiwereckiego Wydziału Rejonowego NKWD aresztowali podoficera Wojska Polskiego Antoniego Paszkowskiego. Przez sześć miesięcy po rozbiorze Polski między Niemcy a ZSRR ukrywał się we wsi Bodziaczów.
01 czerwca 2026
Życzenia dla Włodzimierza Bodryna z okazji 70. urodzin
Wydarzenia
30 maja 70. urodziny obchodzi Włodzimierz Bodryn z Husiatyna, parafianin kościoła Świętego Antoniego, członek Nadzbruczańskiego Stowarzyszenia Kultury i Języka Polskiego.
30 maja 2026