«Grawitacja wzajemności»
Artykuły

Taki wymowny tytuł posiada antologia współczesnej poezji ukraińskiej, w tłumaczeniu na język polski. 27 września 2013 roku w ramach VIII wystawy «Książki Wielkiego Wołynia» zaprezentowano wołyńskim czytelnikom pracę poetki i tłumaczki Oleny Krysztalskiej. Antologia została wydana dzięki redakcyjnemu wsparciu polskiego pisarza i tłumacza, redaktora czasopisma «Lublin» Zbigniewa Fronczka.

Słuchaczami i uczestnikami akcji byli studenci Instytutu Filologii i Dziennikarstwa Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki, zaś gośćmi prezentacji redaktor wydania Zbigniew Fronczek, polski tłumacz Wojciech Pestka, pisarz i redaktor słowackiego czasopisma literackiego wydawanego w języku ukraińskim «Dukla» Iwan Jackanyn, ukraiński tłumacz Wsewołod Tkaczenko oraz wołyńska poetka Walentyna Sztyńko. Autorzy i goście Wołynia recytowali ukraińskie wiersze i ich interpretacje w języku polskim.

Uczestnicy imprezy jednogłośnie i przekonująco stwierdzili, że prezentowaną antologię należy uznać za wyjątkowe dzieło nowoczesnego przekładu poetyckiego. Tłumaczka w fachowy sposób, co jest głównym przymiotem tego zjawiska twórczo-wydawniczego, potrafiła w wykonanych tłumaczeniach poetyckich przekazać w języku obcym całą pełnię semantyczną i ekspresyjną ojczystego słowa ukraińskiego, jednocześnie zachowując merytoryczne szczegóły w zakresie rytmiki i akcentowania wierszy i ich melodię, co nie każdy tłumacz potrafi. Na przykład głębia i skupienie poetyckiej myśli Liny Kostenko, rytmika i melodyjność poetycka została doskonale zachowana w polskich tłumaczeniach jej kilku wierszy przez Olenę Krysztalską.

Profesjonalizm zauważamy w wyborze autorów i strukturze antologii, przedstawiającej najbardziej ciekawe postacie współczesnej poezji ukraińskiej – od najstarszych do najmłodszych, od żyjących klasyków Liny Kostenko i Dmytra Pawłyczka do Dmytra Drozdowskiego. Łącznie zaprezentowano135 autorów, dlatego to jest najbardziej pełne wydanie wśród istniejących polskich antologii poezji ukraińskiej. Dwujęzyczna struktura książki pomaga każdemu czytelnikowi stać się krytykiem i współtwórcą, porównać oryginalny tekst z tłumaczeniem, wyczuć piękno i bogactwo zarówno ukraińskiego, jak też polskiego słowa poetyckiego.

Znajomość tematu widać w starannie wykonanej pracy redakcyjnej przekładów poetyckich, jak i w zredagowanych notatkach, komentarzach i informacjach o autorach. Historię powstania antologii opisuje w przedmowie do edycji znany tłumacz poezji polskiej na język ukraiński Stanisław Szewczenko. Niektóre tajemnice twórczej współpracy tłumaczki i redaktora zostały odsłonięte w posłowiu Zbigniewa Fronczka, który zauważył, że celem pracy było ukazanie «duchowego obrazu Ukrainy».

W twórczości Ołeny Krysztalskiej jest to kolejny ogromny krok na szczyty mistrzostwa tłumaczeń. U podstaw niniejszej pracy leży tytaniczna praca tłumacza i redaktora, co potwierdza liczba reprezentowanych w antologii autorów i poziom przekładu artystycznego.

Również symbolicznym i wymownym jest tytuł książki, który świadczy o dawnych powiązaniach kulturowych Polaków i Ukraińców, które z każdym nowym krokiem stają się coraz mocniejsze.

Energia, natchnienie i twórczość tłumaczki Ołeny Krysztalskiej harmonijnie łączy się z powagą, surowością, intelektualizmem i rygorystycznymi wymaganiami redaktora Zbigniewa Fronczka, w efekcie dając nam to poetyckie dzieło.

Switłana KRAWCZENKO

Powiązane publikacje
Rodzinne Warsztaty Wielkanocne w Towarzystwie im. Tadeusza Kościuszki
Wydarzenia
W ramach przygotowań do Wielkanocy Towarzystwo Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki, działające w Łucku, zorganizowało dla uczniów szkoły sobotnio-niedzielnej oraz członków ich rodzin Warsztaty Wielkanocne.
20 marca 2026
Uczniowie Łuckiej Hromady recytowali polską poezję. Na najlepszych czeka obwodowy konkurs
Wydarzenia
W Łucku odbył się etap miejski XXXI Konkursu Recytatorskiego im. Juliusza Słowackiego. Jego uczestnicy recytowali utwory polskich poetów, w tym patrona konkursu oraz Antoniego Słonimskiego, Danuty Wawiłow, Czesława Kuriaty i ks. Jana Twardowskiego.
20 marca 2026
«LEGIO Wołyń»: w Łucku po raz trzeci odbędzie się festiwal historii popularnej
Wydarzenia
Organizacja społeczna «Idealiści» we współpracy z agencją eventową «Różowy Taboret» oraz Wydziałem Historii, Politologii i Bezpieczeństwa Narodowego Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki zapraszają na trzecią edycję festiwalu historii popularnej «LEGIO Wołyń».
20 marca 2026
W obwodzie tarnopolskim zneutralizowano szczątki pocisku Ch-101 znalezione w polu
Wydarzenia
Fragmenty wrogiego pocisku na terenie między miejscowościami Kamianka (do 1955 r. Słobódka Strusowska) a Romanówka w rejonie tarnopolskim odkrył podczas prac polowych lokalny mieszkaniec. Mężczyzna zawiadomił o niebezpiecznym znalezisku policjantów.
19 marca 2026
Kraszewski w Muzeum Wołyńskim
Artykuły
19 marca przypada kolejna rocznica śmierci Józefa Ignacego Kraszewskiego, wybitnego polskiego pisarza, który spędził znaczną część swojego życia na Wołyniu. Zachęcamy do zapoznania się z artykułem archeologa, muzealnika i krajoznawcy Jana Józefa Fitzkego pt. «Pamiątki po Józefie Ignacym Kraszewskim w Muzeum Wołyńskim», opublikowanym w nr. 5 «Ziemi Wołyńskiej» z 1939 r.
19 marca 2026
Nowowołyńsk: kolejny atak na obiekt energetyczny w hromadzie
Wydarzenia
18 marca, podczas wieczornego alarmu powietrznego, odnotowano uderzenie w obiekt energetyczny w pobliżu Nowowołyńska. Poinformował o tym mer Nowowołyńska Borys Karpus.
18 marca 2026
Studium Europy Wschodniej UW przybliża ukraińskim studentom historię Polski
Wydarzenia
16–18 marca wykładowcy Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego przeprowadzili na Wołyńskim Uniwersytecie Narodowym im. Łesi Ukrainki gościnny cykl wykładów pt. «Historia i kultura Polski – dawna i współczesna».
18 marca 2026
W obwodzie rówieńskim znaleziono niewybuchy rosyjskich pocisków rakietowych
Wydarzenia
Podczas prac polowych w obwodzie rówieńskim znaleziono niewybuchy głowic bojowych wrogich pocisków rakietowych. Zostały one zneutralizowane przez saperów policji.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026