Przedstawiciele projektu «Pojednanie przez trudną pamięć» zaprezentowali w Łucku wyniki swojej pracy, w tym fotografie świadków tragicznych wydarzeń polsko-ukraińskiej historii. Spotkanie odbyło się 14 kwietnia.  

Projekt «Pojednanie przez trudną pamięć», realizacja którego zaczęła się w 2012 r. jest finansowany w ramach programu Muzeum Historii Polski w Warszawie «Patriotyzm Jutra 2014». Ma on na celu wzmocnienie polsko-ukraińskiego wzajemnego porozumienia i współpracy międzynarodowej w sprawie tragicznych wydarzeń we wspólnej historii, przez informowanie o przykładach udzielania pomocy i współżyciu Ukraińców i Polaków w okresie czystek etnicznych na Wołyniu i Galicji Wschodniej w latach 1943–1945, Akcji «Wisła» w 1947 r. oraz akcji odwetowych. Celem inicjatywy jest łamanie negatywnych stereotypów narodowych i rozwój dialogu między ukraińską a polską stroną.

Działalność projektu przedstawiła na spotkaniu z mieszkańcami Łucka jego koordynatorka Aleksandra Zińczuk, która podkreśliła, że trzeba się spieszyć, aby zdążyć uzyskać cenne informacje bezpośrednio od jeszcze żyjących świadków tamtych wydarzeń. Powiedziała że podczas ekspedycji w Polsce i na Ukrainie studentom udało się udokumentować też przykłady współżycia miejscowych mieszkańców z Niemcami, które odkrywają nowe aspekty stosunków ukraińsko-polsko-niemieckich. W rozmowach starzy mieszkańcy opowiedzieli wolontariuszom też o przypadkach, kiedy Ukraińcy i Polacy ratowali Żydów, ukrywając ich w swoich domach.

Historyk Serhij Hladyszuk, uczestnik projektu, mówił, że w czasie ekspedycji największe wrażenie na nim wywarło to, jak ludzie opowiadali o faktach pomocy, przechowywaniu krewnych, sąsiadów, przyjaciół lub w ogóle nieznajomych osób: «Dla nich to była zwykła sprawa, a nie bohaterski czyn». Dodał też, że: «W naszej historii mówimy więcej o tragediach, morderstwach, a były przecież i pozytywne aspekty, fakty wzajemnego ratowania i współpracy, na które zwraca się mniej uwagi».

Organizatorzy przypomnieli zebranym o osiągnięciach projektu, w tym o opublikowanej w 2013 r. książce «Pojednanie przez trudną pamięć. Wołyń 1943», która zawiera prawie 150 relacji zebranych podczas ekspedycji i poinformowali, że będą pracować także nad poszukiwaniem wspomnień o Akcji «Wisła».

Aleksandra Zińczuk zwróciła również uwagę na fakt, że wśród kolorowych fotografii wystawy, na których są świadkowie wydarzeń historycznych, jest jedno czarno-białe zdjęcie. Przedstawia ono współorganizatora projektu, jego koordynatora ze strony ukraińskiej, historyka, politologa Jurija Matuszczaka, który zginął pod Ilowajskiem 28 sierpnia 2014 r. jako żołnierz ochotniczego batalionu.

Spotkanie z koordynatorami i wolontariuszami projektu «Pojednanie przez trudną pamięć» w Galerii Sztuk Pięknych Wołyńskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy było wspierane przez Konsulat Generalny RP w Łucku i Fundację Teren Otwarty. Podobne wydarzenia odbyły się 15 i 16 kwietnia w Tarnopolu i Równem.

Olga SZERSZEŃ