W wąskim gronie Polaków, którzy otrzymali Literacką Nagrodę Nobla znajduje się Władysław Reymont. To zaszczytne wyróżnienie otrzymał w 1924 r. za powieść «Chłopi».
7 maja mija 150. rocznica jego urodzin. Władysław Stanisław Reymont – właściwie Stanisław Władysław Rejment – powieściopisarz, nowelista i reportażysta. Przyszedł na świat 7 maja 1867 r. we wsi Kobiele Wielkie w pobliżu Radomska w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Mały Staś miał wiele zainteresowań, był dzieckiem żywym i wesołym. Na dzieciństwie jednak zaważyły stosunki ze zbyt despotycznym ojcem, który wybrał dla syna karierę organisty. Przymuszany do lekcji muzyki, szczerze nienawidził fortepianu, za to interesowała go literatura i malarstwo. Rodzina zdecydowała, że powinien zdobyć konkretny zawód. Reymonta jednak kusił wielki świat i literatura. Był aktorem w wędrownej trupie teatralnej, chciał wstąpić do klasztoru paulinów, odbył tajemniczą podróż u boku niemieckiego spirytysty jako medium, aż wylądował na stacji kolejowej. W 1893 r. przeniósł się na stałe do Warszawy. Pisał niezbyt udane wiersze i pracował jako dziennikarz. Jednocześnie zaczął publikować w czasopismach pierwsze swoje opowiadania i krótkie formy epickie. Przełomem w jego karierze literackiej stał się reportaż «Pielgrzymka na Jasną Górę». W setną rocznicę Insurekcji do Częstochowy ciągnęły pielgrzymki rozmodlonego ludu. Jako korespondent «Tygodnika Ilustrowanego» Reymont wtopił się w tłum, przebył całą drogę i stworzył obraz ulotnej społeczności połączonej przeżyciem religijnym, a składającej się z różnorodnych barwnych postaci indywidualnych.
Najciekawsze nowele pochodzące z tego okresu przedstawiają życie wsi, doskonale mu znane. Reymont pisał o przerażających obliczach ludzkiej nędzy. Najbardziej szokujące w swym naturalizmie są opowieści «Śmierć», «Zawierucha» i «Tomek Baran». Reymont napisał cztery duże powieści, które na stałe weszły do historii literatury. Są to: «Komediantka», «Fermenty», «Ziemia obiecana» i «Chłopi». Za «Chłopów» otrzymał nagrodę Polskiej Akademii Umiejętności (1917) oraz nagrodę Nobla (1924). Zwyciężył w godnym towarzystwie: konkurentami byli Tomasz Mann, Maksym Gorki i Thomas Hardy.
W latach 1913–1918 Reymont pracował nad wielką trylogią historyczną, opartą na źródłach, która miała być czymś w rodzaju reportażu historycznego okresu powstania kościuszkowskiego, analizą przyczyn klęski. W historii literatury pozostał jednak głównie jako autor «Ziemi obiecanej» i «Chłopów». Dzięki niemu możemy poznać ogromną panoramę polskiego społeczeństwa końca XIX i początku XX wieku.
Zmarł w 1925 r. Serce pisarza wmurowano w filar kościoła pw. Świętego Krzyża w Warszawie, a zabalsamowane ciało pochowano na Cmentarzu Powązkowskim, w Alei Zasłużonych.
Opr. Jadwiga DEMCZUK,
nauczycielka skierowana do Łucka przez ORPEG
CZYTAJ TAKŻE:
