13 czerwca 1985 r. ministrowie kultury krajów członkowskich Rady UE (nie mylić z Radą Europy!) podjęli decyzję dotyczącą corocznego wyboru Europejskiego Miasta Kultury, które w ciągu roku mogłoby przedstawiać i propagować kulturę swojego kraju.

W 2000 r. zamiast Europejskiego Miasta Kultury zaczęto wybierać Europejską Stolicę Kultury. Taka zmiana odbyła się w związku z rozpoczęciem realizacji przez UE programu «Kultura–2000». Jak do tej pory taki zaszczyt mogło mieć tylko jedno miasto na rok. Wyjątkiem stał się rok 2000, kiedy wybrano aż 9 Europejskich Stolic Kultury, w tym dwie z krajów wówczas jeszcze oczekujących na członkostwo w UE. Były to czeska Praga i polski Kraków.

Od 2009 r. na Europejskie Stolice Kultury corocznie wybierane są dwa miasta. Jedno miasto obowiązkowo musi znajdować się na terenie jednego ze «starych» krajów członkowskich UE, a inne – reprezentować «nowego» członka Unii. W bieżącym roku na przykład Europejskimi Stolicami Kultury są fińskie miasto Turku i stolica Estonii Tallin.

W 2016 r. tę honorową misję będzie wykonywać jedno hiszpańskie (San Sebastian) i jedno polskie miasto. Jak dowiedzieliśmy się 21 czerwca b.r., jest to Wrocław. Wyboru zwycięzców dokonał międzynarodowy zespół 13 ekspertów (7 przedstawicieli UE i 6 z Ministerstwa Kultury RP) podczas dwuetapowego konkursu.

Początek konkursu dotyczącego wyboru Europejskiej Stolicy Kultury Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP ogłosiło 9 listopada 2009 r. Do pierwszego etapu konkursu zgłosiło się 11 polskich miast: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Lublin, Łódź, Poznań, Szczecin, Toruń, Warszawa i Wrocław. Przedstawiciele każdego z nich opracowali programy, które planowali zrealizować w przypadku zwycięstwa. Po ocenie tych programów 13 października 2010 r. eksperci wyłonili 5 finalistów konkursu. Były to Gdańsk, Katowice, Lublin, Warszawa i Wrocław. Każde z tych miast opracowało własną kampanię promocyjną, którą przeprowadzało w Polsce i za granicą.

Bardzo wymowne były hasła, pod którymi przeprowadzano te kampanie. Gdańsk przedstawiał siebie jako miasto-kołyskę polskiej wolności, dając swojemu programowi w walce o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury nazwę «Kultura wolności». Katowice wystartowały jako «Miasto ogrodów», pragnąc obalić stereotyp brudnego i nudnego ośrodka przemysłowego. Lublin jako «Miasto w dialogu» podkreślał swoje wyjątkowe położenie geograficzne, pragnąc symbolizować otwartość Unii Europejskiej na wschód, jedność przestrzeni kulturalnej w Europie Zachodniej, Środkowej i Wschodniej. Warszawa, która brała udział w konkursie pod hasłem «Nowa Warszawa dla Odrodzonej Europy», podkreślała swój twórczy potencjał i pragnienie podniesienia poziomu kultury, przekształcenia jej w jeden z priorytetów rozwoju w całej Europie.

Wrocław, zwycięzca konkursu, na swoją dewizę wybrał wyrażenie «Przestrzenie dla piękna». Takimi przestrzeniami są nie tylko miejsca, w których tworzy się kultura, ale również dusze ludzi, którzy dotykają kultury nawet przy zwykłym oglądaniu obrazu czy czytaniu poezji. Głównym zadaniem tych «przestrzeni dla piękna», według koncepcji Wrocławia jako Europejskiej Stolicy Kultury w 2016 roku, będą wspólne poszukiwania nowych form piękna w bardziej szerokim rozumieniu tego słowa.

Propozycje Wrocławia co do realizacji swojego programu jako Europejskiej Stolicy Kultury 2016 podzielono na 5 wątków tematycznych, z których każdy składa się z kilkudziesięciu projektów, połączonych wspólnym celem. Pierwszy wątek nazwano «Otwieranie przestrzeni», jego celem jest rozwój infrastruktury kulturalnej w mieście. Drugi wątek – «Piękno w polu widzenia». Projekty, które zostaną zrealizowane w ramach tego wątku, powinny wywieść kulturę na ulice, uczynić z niej część miejskiego landszaftu. Trzeci wątek – «Intymność piękna» – poświęcony jest wprowadzeniu piękna do  najbliższego otoczenia człowieka, nauczaniu ludzi widzenia piękna nawet w swojej codzienności, w bycie. Czwarty wątek nosi nazwę «Piękno w cyberprzestrzeni» – te projekty są skierowane na wykorzystywanie współczesnych technologii informacyjnych w kulturze. Piąty wątek tematyczny programu działań Wrocławia jako Europejskiej Stolicy Kultury 2016 – «Siły natury – potęga kultury». Podkreśla on nierozerwalność związku pomiędzy przyrodą i kulturą, znaczenie bogactw przyrody dla kultury i konieczność ich zachowania.

Warto zauważyć, że każdy mieszkaniec miasta, każda organizacja pozarządowa mogła zaproponować swoją ideę, swój projekt dla tego programu. Łącznie nadesłano 600 takich propozycji, z których 150 weszło do końcowego wniosku konkursowego Wrocławia. Wszyscy, którzy chcieliby zapoznać się bardziej dokładnie z tym wnioskiem, mogą znaleźć go na stronie:

http://www.wro2016.pl/fileadmin/user_upload/application/aplikacja_na_nowo_pl.pdf

We wrześniu 2011 r. podczas Europejskiego Kongresu Kultury, który odbędzie się w Wrocławiu, zostanie oficjalne potwierdzony jego wybór na Europejską Stolicę Kultury 2016. Oficjalne nadanie tytułu czeka Wrocław w 2012 roku.

Natalija KATRENCIKOVA