Wspominam pierwsze grudniowe dni 1991 roku, kiedy wszystkich na Ukrainie i nie tylko na Ukrainie napełniła niewypowiedziana radość: podczas ogólnokrajowego referendum naród ukraiński prawie w stu procentach wypowiedział się za pełną wolnością i niepodległością Ukrainy. Wtedy też Leonid Krawczuk został wybrany na Prezydenta odrodzonego Państwa Ukraińskiego. Dwa dni przed inauguracją zadzwonił do mnie poseł ludowy Ukrainy, słynny poeta i tłumacz, Roman Łubkiwski:

– Panie Mykoło, proszę mi  udzielić rady. Powstał problem: na czym będzie składał przysięgę Leonid Krawczuk? Ukraina jest krajem niepodległym, a Konstytucja pozostała z czasów Brieżniewa, tyle razy zmieniana. Jest to tak zwana Ustawa Zasadnicza Ukraińskiej Radzieckiej Republiki Socjalistycznej. Ukrainy sowieckiej, komunistycznej.

W mojej pamięci niby zabłysnęła jakaś iskra. Natychmiast przypomniałem sobie o unikalnym zabytku ukraińskiego języka, kultury, historii, duchowości – Ewangelii Peresopnickiej. Za granicą prezydenci tradycyjnie składają przysięgę na Biblii, a u nas, Ukraińców, będzie własna, narodowa tradycja – na Ewangelii.

– Panie Romanie, nie ma żadnego problemu. W Bibliotece Naukowej imienia Włodzimierza Wernadzkiego Akademii Nauk przechowywana jest niezwykle wartościowa księga. Jedyny egzemplarz. Rękopis powstały jeszcze w ХVI wieku, pisany ówczesnym językiem ukraińskim. I gdzie? W staroruskim mieście Peresopnicy na Rówieńszczyźnie. Nawiasem mówiąc, nowy Prezydent Ukrainy Leonid Krawczuk urodził się gdzieś około trzydziestu kilometrów czy więcej od Peresopnicy. Poproście o tę książkę w Zarządzie Akademii Nauk, aby Prezydent mógł złożyć na niej przysięgę...

Nie zdążyłem dokończyć zdania, a jeszcze chciałem opowiedzieć, jak cudownie jest ozdobiony ten rękopis, jakie ma wspaniałe kolory, zdobione złotem miniatury czterech Ewangelistów, jakie rysunki, inicjały, ornamenty, gdy Roman Łubkiwski szybko podziękował i odłożył słuchawkę.

I oto 5 grudnia 1991 roku z balkonu Rady Najwyższej Ukrainy z niezwykłą tremą patrzyłem, jak Leonid Krawczuk składał przysięgę na wierność narodowi i Państwu Ukraińskiemu z ręką położoną na Ewangelii Peresopnickiej. I chociaż przed Prezydentem Ukrainy leżała Ustawa Zasadnicza Ukraińskiej Radzieckiej Republiki Socjalistycznej zredagowana w 1978 roku, jednak leżał przed nim również Akt Deklaracji Niepodległości Ukrainy.

To była dobra nowina (Ewangelia – z greckiego: dobra nowina) o końcu epoki walczącego ateizmu i początku nowej ery w dziejach narodu ukraińskiego, który wycierpiał tak wiele. Ewangelia Peresopnicka stała się symbolem państwowości, narodowego i duchowego odrodzenia Ukrainy.

W sierpniu 2011 roku mija 450. rocznica powstania Ewangelii Peresopnickiej. Cieszy, że Rada Najwyższa Ukrainy w dniu 12 maja 2010 roku przyjęła uchwałę o oficjalnych obchodach 450. rocznicy stworzenia tej unikalnej rękopiśmiennej Pierwszej Księgi narodu ukraińskiego. Możemy pogratulować założenia Publicznego Komitetu Organizacyjnego «Ewangelia Peresopnicka-450» i przygotowania projektu «Ewangelia Peresopnicka. Źródła i teraźniejszość», który przewiduje wydanie tego Pisma Świętego w postaci dwóch tekstów – oryginalnego, transliterowanego, i we współczesnej redakcji języka ukraińskiego. To pozwoli ukazać cudowne piękno i duchową siłę Pierwszoksięgi narodu ukraińskiego szerokiemu kręgowi odbiorców- bez sięgania do rękopiśmiennego oryginału. A nowa redakcja językowa Ewangelii Peresopnickiej przygotowana przez Dom Edycyjny ADEF-Ukraina zasługuje na wydanie w celu zapoznania jak najszerszej społeczności czytelników zarówno z Ukrainy, jak też z wielu innych krajów słowiańskich z tym wybitnym zabytkiem narodowego dziedzictwa rękopiśmienniczego.

Mykoła ŻUŁYŃSKI,
Dyrektor Instytutu Literatury
NAN Ukrainy, akademik