W dniach 21–26 sierpnia odbyła się już czwarta z kolei Szkoła Letnia w Ostrogu dla studentów z uczelni ukraińskich, które w ramach Studiów Wschodnich realizują wspólnie z Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego studia przemienne.
Szkoła została zrealizowana na Uniwersytecie Narodowym Akademia Ostrogska – uczelni mającej około 450 lat tradycji. Plan wykładów został ułożony przy współudziale sekretarz Stacji Kijowskiej SEW UW prof. Aleksandry Hnatiuk i dziekana z UN AO dr Witalija Lebediuka. Kierownikiem szkoły był wykładowca SEW płk rez. Tadeusz Krząstek.
Wykłady w tym roku dotyczyły problematyki bezpieczeństwa informatycznego oraz zagrożeń wojną hybrydową krajów Europy Środkowo-Wschodniej, reakcji NATO i UE na aneksję Krymu i rozwój wojny w Donbasie w latach 2014–2017. Drugi blok tematów dotyczył historii walk o niepodległość Polski i Ukrainy na początku XX. wieku. Omówione zostało polityczne i militarne znaczenie układu Piłsudski-Petlura, miejsce tego trudnego braterstwa broni w historii i tradycjach obu krajów, jego współczesny wymiar polityczny.
W Szkole Letniej wykłady prowadzili były Konsul Generalny w Kaliningradzie oraz w Mińsku na Białorusi Marek Gołkowski, Adam Balcer i Tadeusz Krząstek, którzy reprezentowali SEW. Akademię Ostrogską reprezentowali: prorektor prof. Petro Kraliuk, dr Witalij Lebediuk, prof. Dmytro Szewczuk. Uczestnikami byli studenci z ukraińskich uczelni: Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska, Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego w Iwano-Frankiwsku. W ramach Szkoły odbywały się również zajęcia z języka polskiego.
Znakomitym uzupełnieniem wykładów był program historyczny umożliwiający poznanie studentom bogatych i wielokulturowych tradycji Ostroga i Krzemieńca. Wielkie wrażenie jak zawsze zrobiło na studentach zwiedzenie Muzeum Akademii Ostrogskiej. Unikalną wartość w skali całego świata mają najstarsze księgi wydane w Drukarni Ostrogskiej prowadzonej przez Iwana Fedorowycza, w tym wydana w 1581 r. pierwsza edycja Biblii w języku starocerkiewnym pod redakcją Smotryckiego (wartość giełdowa Biblii wyceniana jest obecnie na 1 mln dolarów amerykańskich). W muzeum znajduje się jeszcze kilkanaście unikalnych dzieł rękopiśmiennych, wydawnictw z XVI wieku i późniejszych okresów. Księgozbiór Akademii Ostrogskiej należy do najcenniejszych i najbogatszych nie tylko na Ukrainie, ale również w tej części Europy. Kustoszem muzeum jest dr Anastazja Heleniuk – absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym roku studentów po Muzeum oprowadzał kustosz Witalij Bondarczuk.
Ostróg istniał już jako gród w czasach Księstwa Halicko-Wołyńskiego. W XVI wieku toczyły się o niego walki polsko-litewskie. W 1386 r. został przyłączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Prawa miejskie magdeburskie miał nadane w 1586 r. Miasto wpisało się głęboko w historię: Rusi, Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rzeczypospolitej Obojga Narodów, carskiej Rosji i II RP. Położone nad Wilią wpadającą do Horynia było wielkim ośrodkiem kultury na Wołyniu, przede wszystkim wiodącym ośrodkiem myśli prawosławia. W Ostrogu znajdowało się dziewięć cerkwi, piękna synagoga z XVI wieku z unikalną renesansową attyką, Kolegium Jezuitów, wspaniały kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Baszta zwana «Tatarską» oraz nieliczne groby, które przetrwały do dziś świadczą, że w Ostrogu żyli także Tatarzy. Zachowane pamiątki wskazują jak bogatym kulturowo ośrodkiem był Ostróg. Ich poznanie było wielkim odkryciem dla studentów z innych uczelni spoza Ostroga.
W ramach szkoły odbyła się podróż historyczna do Krzemieńca. Przewodnikami po słynnych Wołyńskich Atenach byli Marek Gołkowski i Tadeusz Krząstek. Udało się zwiedzić Muzeum Juliusza Słowackiego, kościół pw. Świętego Stanisława Biskupa Męczennika, Liceum Krzemienieckie, ruiny zamku królowej Bony. Studenci byli zauroczeni panoramą Krzemieńca ze wzgórza zamkowego. Wszyscy bez wyjątku byli po raz pierwszy w Krzemieńcu, nie słyszeli wcześniej o tym ośrodku kultury na Wołyniu i wspaniałych tradycjach oświeceniowych Liceum Krzemienieckiego. Kolejny raz okazało się, że Krzemieniec jest białą plamą w systemie edukacji humanistycznych uczelni ukraińskich mających największą renomę w społeczeństwie ukraińskim.
Szkoła była ważnym rozdziałem przygotowania studentów z Ukrainy do studiów w Polsce. Jej uczestnicy jednoznacznie ocenili, że wykłady były dla nich wielką przygodą intelektualną. Na zakończenie wszyscy słuchacze Szkoły Letniej otrzymali certyfikaty z herbem Akademii Ostrogskiej.
Tadeusz KRZĄSTEK
Zdjęcie udostępnione przez autora
CZYTAJ TAKŻE:
