Huciańskie opowieści: Sejm u Wawrzynowicza w Wyrce
Artykuły

Genowefa c. Jana Wawrzynowicza z Wyrki, dziś mieszkająca w Lęborku, opowiadała, jak to w ich chacie schodzili się wszyscy sąsiedzi.

Mężczyźni grali w karty i politykowali, kobiety plotkowały, a dzieci przyglądały się i słuchały. Wszyscy palili tytoń, a najwięcej paliła babunia.

Chata dziadka Józefa Wawrzynowicza w Wyrce pamiętała pewnie jeszcze Polskę przedrozbiorową. W każdym razie nawet dziadek dziadka Józefa mówił, że za jego dzieciństwa już była stara. Jedna wielka izba, że można było wozem nakręcać, i alkierz (małe pomieszczenie). Tę chatę nazywano Sejm. Stała na samej drodze, wozy jadące prawie ocierały się o jej ścianę. Wielki piec ogrzewał izbę, leżały na nim skóry, a na skórach wygrzewała się babunia i dzieci. Siedzący na ławach wokół izby wspominali swoje przygody i wojny. Prowadzili dyskusje polityczne, rozważali przebieg przyszłych wojen, snuli wizje potężnej Polski, koniecznie z zamorskimi koloniami. Blask palonego łuczywa i jego zapach nadawał izbie bajeczną atmosferę.

Starzy gospodarze opowiadali, jak to z Sybiru wracali zesłańcy, wywiezieni tam po Powstaniu Styczniowym 1863 r. Po 20 latach katorgi kilku wróciło, przyszli na nogach z Kijowa. Opowiadający pamiętali ich nazwiska i nazwiska tych, co nie wrócili. Nie pożyli długo, szybko poumierali.

Najwięcej do opowiedzenia mieli ci, co byli na Wojnie Japońskiej i Światowej. Dziadek Józef opowiadał o oblężeniu Port Artur. Wprowadzał obecnych w krajobraz Chin, gdzie skośnoocy ludzie żyją w egzotycznych krainach. Niekończąca się podróż koleją i statkiem na koniec świata. Oblężenie, śmierć w okopach, głód, zimno, to wszystko słuchacze widzieli w wyobraźni. Kiedy jednak przechodził do handlu z Japończykami opowieści stawały się jeszcze ciekawsze. Głodujący carscy żołnierze mieli pod dostatkiem tytoniu i wódki, a Japończycy jedzenia. Bez słów szybko się porozumieli i czas wojny umilali sobie handlem, który przybrał spore rozmiary. Niewola i długi powrót do domu kończyły Wojnę Japońską.

Wtedy dochodzili do głosu weterani Wojny Światowej (nikt jeszcze nie nazywał jej «pierwsza»), najwięcej opowiadali o walkach pod Twierdzą Przemyśl. Niektórzy doszli nawet pod Gorlice w Karpatach. Wyobraźnię pobudzały grube mury rozsadzone na fortach w Przemyślu i stosy trupów, wśród nich niezliczona liczba rannych. Minęły lata, a oni ciągle w snach walczą. Front na Styrze, kolumny wojsk przechodzących w różne strony, kwaterujące po wsiach, zdemoralizowane wojsko carskie. Na końcu bolszewicy idący na Warszawę, rabujący co się da. Chowanie kobiet po lasach przed tą zdziczałą masą i ich ucieczka po klęsce 1920 r. Za każdym razem rozpaczano nad synem Magdzińskiego z Sosznik, którego uciekając porwali.

Biało-czerwona flaga przed chatą sołtysa i policjanci z orzełkami na czapkach, jakby od zawsze to już było. Podobnie jak koloniści przybywający na stację do Rafałówki i wędrujący za pracą nędznicy z «centrali».

Genowefa zasypiała na piecu, nic nie tracąc z opowieści. Jutro od nowa ich wysłucha. Dziś ma już 94 lata i dalej je słyszy. Oczy zmruży i widzi piec babuni, czuje zapach dziecięcych lat. Tylko pieca już nie ma, domu nie ma i groby opowiadających nie wiadomo gdzie.

sejm 2

Genowefa Wawrzynowicz, po matce Janicka. 23 lutego 1946 r.

sejm 3

Jan Wawrzynowicz, tata Genowefy. 1933 r. W klapie wpięty Orzeł.

sejm 1

Babunia Elżbieta Liberowa, 1943 r. w Niemczech, babcia Genowefy Wawrzynowicz

sejm 4

Franciszek Miszkiewicz – jeden z uczestników Sejmu u Wawrzynowicza. 1944 r.

sejm 5

List sołtysa do zastępcy z 1922 r. przenosi nas w tamte czasy

sejm 6

Wysokie drzewa to cmentarz w Wyrce

sejm 7 00

Miejsce kościoła w Wyrce

sejm 8

Koło dębów był majątek Dębskiego w Ostrówkach

Janusz HOROSZKIEWICZ

P. S.: Zainteresowani mogą uzyskać więcej informacji pod adresem mailowym: janusz-huta-stepanska@wp.pl

CZYTAJ TAKŻE:

HUCIAŃSKIE OPOWIEŚCI: ZAWŁASZCZENIA I KONFLIKTY LEŚNE

OSADNICTWO POLSKIE W OKOLICACH HUTY STEPAŃSKIEJ NA WOŁYNIU

WOŁYŃ JAK CHLEB POWSZEDNI

Powiązane publikacje
Jak Polska odzyskała «Czerwone maki na Monte Cassino»
Artykuły
Jej tytuł nawiązuje do kwiatów, które rozkwitały na wzgórzach Monte Cassino. Jeszcze kilka lat temu prawa do tej znanej polskiej pieśni hymnicznej należały do rządu Bawarii. Jak to się stało, że wróciły do Polski? W 78. rocznicę bitwy pod Monte Cassino portal dlapolonii.pl przypomina opowieść Waldemara Domańskiego.
20 maja 2022
Rodzinne historie: Każda niedziela była wyjątkowa
Artykuły
Mirosława Butyńska z Krzemieńca jest członkinią miejscowego Towarzystwa Odrodzenia Kultury Polskiej imienia Juliusza Słowackiego i jedną ze współzałożycielek Stowarzyszenia Kultury Polskiej imienia Ewy Felińskiej na Wołyniu. Od początku lat 90. prowadziła wycieczki dla polskich turystów, najpierw w Łucku i okolicach, a później także w Krzemieńcu.
20 maja 2022
Pomoc Polakom z Ukrainy
Artykuły
Posiadacze Karty Polaka z Ukrainy i członkowie ich najbliższej rodziny, którzy znaleźli się Polsce po 24 lutego 2022 r. z powodu rosyjskiej inwazji mogą skorzystać z pomocy przewidzianej w ramach projektu «Pomoc Polakom z Ukrainy».
19 maja 2022
Trochę normalności w szaleństwie wojny
Artykuły
Niczym niesprowokowana, pełna agresja zbrojna rosji na Ukrainę rozpoczęła się 24 lutego tego roku. Wiedzieliśmy, że ograniczona wojna na wschodzie Ukrainy trwa od 2014 r., a putin, moskiewski dyktator, jest nieobliczalny i nie można ufać jego propagandzie i zapewnieniom. Mimo wszystko niewiele osób spodziewało się czegoś podobnego.
19 maja 2022
«Tam, gdzie grał – był teatr narodowy». Wspomnienie o Jerzym Treli
Artykuły
Był żywym pomnikiem teatru, a niektórzy mawiali wręcz, że «tam, gdzie gra Trela, tam jest teatr narodowy». Wybitny polski aktor Jerzy Trela zmarł 15 maja w Krakowie w wieku 80 lat.
18 maja 2022
Lekcja historii w Tarnopolu
Wydarzenia
W Ukrainie już trzeci miesiąc trwa pełnoskalowa wojna. Trzeci miesiąc wojskowi bronią niepodległości i suwerenności naszego kraju przed rosją. Co do tego mogą mieć obchody Dnia Konstytucji Polski? Okazuje się, że wiele.
18 maja 2022
Nowowołyńsk otrzymał wóz strażacki oraz karetkę pogotowia
Wydarzenia
Gmina Jaraczewo przekazała Hromadzie Nowowołyńsk samochód strażacki oraz specjalistyczną karetkę pogotowia podaje Rada Miejska w Nowowołyńsku.
17 maja 2022
Ochman – głos Polski prosto z Ameryki
Artykuły
Syn Polaków od lat mieszkających w USA wraca do Polski studiować śpiew solowy, dla sprawdzenia zgłasza się do telewizyjnego talent show i wygrywa. Oto Krystian Ochman – młody muzyk, który reprezentował Polskę w konkursie Eurowizja 2022 w Turynie, zdobywając dla nas 12. miejsce.
16 maja 2022
Dzięki mieszkańcom Łucka w warszawskiej bibliotece powstał dział książki ukraińskiej
Wydarzenia
W jednej z bibliotek polskiej stolicy stworzono dział książki ukraińskiej. Do inicjatywy dołączyli mieszkańcy Łucka, którzy zorganizowali zbiórkę książek dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Od kwietnia są one przekazywane do Biblioteki Publicznej w Dzielnicy Śródmieście.
16 maja 2022