Trzy zagadkowe krzyże postawione w latach 1903, 1932 oraz 1940 zachowały się do dziś we wsi Szmańkowce w obwodzie tarnopolskim.
Szmańkowce, podobnie jak inne galicyjskie wsie, w okresie międzywojennym należały do II Rzeczypospolitej, która zostawiła po sobie dużo interesujących i zagadkowych pamiątek. Wśród nich – przydrożne krzyże. Stawiano je, by uczcić ważne wydarzenia, na znak pokuty albo w podzięce za otrzymanie łaski Bożej.
Moją uwagę przykuły trzy niezwykłe krzyże z polskimi napisami w Szmańkowcach, o których nie znalazłem informacji w żadnym informatorze. Zostały postawione dawno temu w różnych częściach wsi. Przy pomocy krajoznawcy Dmytra Łogusza przetłumaczyłem widniejące na nich inskrypcje na język ukraiński.
Pierwszy krzyż stoi przy drodze na końcu wsi. Są na nim dwa napisy. Pierwszy brzmi tak: «Jezu wielkiego miłosierdzia zmiłuj się nad nami». Drugi znajduje się na dole i informuje o fundatorze oraz roku ustanowienia: «Fundatorka Marya Krzysztofowiczowa. 1903».
Drugi krzyż znajduje się na jednym z podwórek przy drodze. Zachował się na nim tekst: «Pan mój i Bóg mój. Jego opiece się polecamy. Pomnik ten ufundowali Dominik i Rozalia Galantowie. 1940».
Trzeci krzyż również jest na podwórku jednego z miejscowych gospodarstw. Widnieje na nim napis: «Na chwałę Bożą mękę Pańską ufundował Jan i Anna Galant. 1932».
Gdyby ktoś z Czytelników «Monitora Wołyńskiego» posiadał więcej informacji o opisanych krzyżach oraz ich fundatorach, byłbym wdzięczny za podzielenie się tymi wiadomościami za pośrednictwem redakcji: info@monitor-press.com.
Tekst i zdjęcia: Maksym OHORODNYK
