W tych lipcowych dniach, dokładnie 100 lat temu, Grupa gen. Franciszka Krajowskiego stoczyła bitwę z 1 Armią Konną gen. Siemiona Budionnego pod Chorupaniem i Dubnem.

Chorupań – to wieś położona na północny zachód od Dubna (obecnie rejon młynowski w obwodzie rówieńskim). W dniach 13–19 lipca 1920 r. znalazła się w centrum walk między Wojskiem Polskim i Armią Czerwoną.

Grupa gen. Franciszka Krajowskiego stanowiła lewe skrzydło 6 Armii Wojska Polskiego odciętej od 2 Armii WP na skutek uderzenia kawalerii Budionnego. W lipcu 1920 r. Grupa miała za zadanie obronić front nad Ikwą na odcinku Krzemieniec–Dubno. W jej składzie walczyły: 18 Dywizja Piechoty (stanowiła trzon Grupy), 44 Pułk Piechoty, I/4 Pułku Strzelców Podhalańskich, Szwadron Strzelców Konnych, Bateria Ukraińska i 6 Pułk Ułanów.

13 lipca Grupa Krajowskiego opanowała Dubno, a następnie, odrzuciwszy przeciwnika w stronę Smordwy i Młynowa, zdobyła Chorupań. Rozpoczęto wówczas wzmacnianie załogi fortu Zahorce, obsadzanie przejścia przez Ikwę, od Krzemieńca aż do Ptyczy, żeby zabezpieczyć tyły 18 Dywizji Piechoty, otoczonej przez konne dywizje Budionnego. Polskie jednostki ciągle nie miały łączności z 2 Armią WP.

Już 14 lipca wojsku Budionnego udało się ponownie opanować Dubno i Chorupań. Kontrnatarcie na te miejscowości 18 Dywizja Piechoty rozpoczęła 16 lipca, zajmując m.in. Tarakanów, a następnie wypędzając bolszewików z Dubna. 17 lipca Wojsko Polskie odzyskało Chorupań, następnie co prawda musiało odeprzeć kilka kolejnych natarć przeciwnika. Nad ranem 20 lipca jednostki Grupy Krajowskiego zmuszone były do opuszczenia wsi i wycofania się do rejonu Werba–Białogródka, część jednostek skierowała się na Radziwiłłów.

Dzięki kilkudniowym walkom o Chorupań i Dubno udało się związać siły 1 Armii Konnej i utrudnić jej obejście lewego skrzydła 18 Dywizji Piechoty.

W walkach pod Dubnem i Chorupaniem poległo, zostało rannych lub zaginęło ok. 800 polskich żołnierzy. W Dubnie, na cmentarzu przy ulicy Myrohoszczańskiej, zachował się grób żołnierzy 49 Pułku Piechoty (ta jednostka walczyła w składzie XXXVI Brygady Piechoty, która z kolei była częścią 18 Dywizji Piechoty), którzy zginęli w bitwie pod Chorupaniem. Opiekują się nim członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej w Dubnie oraz parafianie miejscowego kościoła Świętego Jana Nepomucena. W lipcu przychodzą tu z modlitwą, żeby uczcić pamięć poległych.

Walki żołnierzy polskich o Chorupań zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: «Chorupań koło Dubna 19 VII 1920».

MW
Na zdjęciach udostępnionych przez Janę Kłymczuk –
grób żołnierzy 49 Pułku Piechoty w Dubnie