Sieć łuckich podziemi dostępnych do zwiedzania wzbogaciła się o nowe obiekty. 15 kwietnia odbyła się prezentacja zrekonstruowanych podziemnych sal i korytarzy Wieży Czartoryskich.
Nowy obiekt w Łucku otworzył mer miasta Ihor Poliszczuk. O przebiegu prac opowiedział zgromadzonym archeolog Wiktor Bajuk, zastępca dyrektora Państwowego Rezerwatu Historycznego «Stary Łuck». Dziennikarze i ci mieszkańcy Łucka, którzy przyszli na prezentację, jako pierwsi zwiedzili nowo odkryte podziemia.
Restauracja i prace remontowe wciąż trwają, ale już niedługo pomieszczenia zostaną otwarte dla turystów. Mer Łuckа Ihor Poliszczuk przypomniał wszystkim, że prace odbywają się w ramach projektu «Nowe życie starego miasta: rewitalizacja zabytków dziedzictwa historycznego i kulturalnego w Łucku i Lublinie» jako część Programu Współpracy Transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina 2014–2020. Dzięki programowi w ramach różnych projektów Łuck otrzymał ponad 1 mln euro na odnowienie zabytków. Dodatkowo, jak podkreślił Ihor Poliszczuk, na prace w nowo odkrytych podziemiach wydano ok. 1 mln hrywien z budżetu miasta. Poza podziemiami zostały odnowione wieża i część muru obronnego, a także uporządkowano przylegający teren.
Wszystko zaczęło się od tego, że w maju 2020 r. w trakcie prac rewitalizacyjnych odbywających się w ramach wspomnianego wyżej projektu archeolodzy odkryli pod wieżą Czartoryskich wcześniej nieznane podziemia. Wkrótce postanowiono je zbadać. Prace wykonywali specjaliści z Centrum Naukowo-Badawczego «Ochronna Służba Archeologiczna Ukrainy» Instytutu Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, pomagali im studenci z Wydziału Historii, Politologii i Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Wołyńskiego im. Łesi Ukrainki. Okazało się, że powierzchnia podziemi jest o wiele większa niż przypuszczano, w związku z tym prace trwały dłużej.
Jak powiedział Wiktor Bajuk, odkryto i odnowiono ok. 200 m kw. podziemnych sal i korytarzy. Są to wcześniej nieznane łuckie obiekty z okresu późnego średniowiecza. Mają jedną kondygnację, ale archeologowie przypuszczają, że mogą posiadać także drugą, podobnie jak podziemia pod katedrą Świętych Apostołów Piotra i Pawła. «Kiedy były budowane nowo odkryte podziemia, te, które znajdują się pod katedrą, już istniały i mogły służyć jako wzorzec dla budowniczych. Można to sprawdzić tylko drogą empiryczną, ponieważ źródła pisane nie dają nam na to odpowiedzi» – podkreślił archeolog.
W trakcie prac wykopaliskowych odkryto także bardzo ciekawe materiały archeologiczne, na przykład polichromiczne płytki z symboliką jezuicką, naczynia z końca XVII – początku XVIII w. (niektóre nawet całe) oraz wyroby ze szkła i metalu. Wszystko zostało przekazane do zbiorów Rezerwatu Historycznego. Wiktor Bajuk powiedział jednak, że istnieją tradycje eksponowania obiektów tam, gdzie zostały znalezione, niewykluczone więc, że taka decyzja zostanie podjęta także w przypadku Wieży Czartoryskich.
Dzięki tym odkryciom powiększyła się sieć łuckich podziemi, dostępnych do zwiedzania oraz dopiero co odnowionych. Łuck bez wątpienia jest liderem w tym zakresie wśród ukraińskich miast, ponieważ powierzchnia «podziemnego miasta» wynosi obecnie ponad 2 000 m kw.
Jak powiedział Wiktor Bajuk, w trakcie rewitalizacji wieży udało się połączyć podziemia Wieży Czartoryskich (przełom XIV–XV wieku) z częścią podziemi kolegium jezuickiego (XVII–XVIII wiek). W planach na najbliższą przyszłość jest połączenie ich także z podziemiami katedry Świętych Apostołów Piotra i Pawła, które już są otwarte jako placówka muzealna. Archeologiczne perspektywy Łucka, szczególnie jeśli chodzi o średniowieczne podziemia, zdaniem archeologa, są bardzo obiecujące. W najbliższym czasie archeologowie skupią się na podziemiach pod kolegium na Placu Zamkowym. Są one zasypane, pracy jest dużo, ale mogą tam znajdować się ciekawe korytarze, być może prowadzące do klasztoru szarytek albo nawet do zamku. W średniowieczu na placu znajdowały się także inne obiekty również posiadające podziemia. Świadczyć o tym może fakt, że w tej części miasta niejednokrotnie zapadała się ziemia.
Archeolog zaznaczył, że niedawno zostało ujawnione nagranie wideo z 1995 r. Słychać na nim, jak Oleh Wynohradow, który przez wiele lat badał łuckie podziemia, opowiada, że prawdopodobnie pod katedrą istnieje trzecia kondygnacja podziemi. Wiktor Bajuk odnalazł miejsce, w którym może znajdować się trzecia podziemna kondygnacja. Obecnie zaczynają się tam prace wykopaliskowe, których skutkiem mogą być kolejne rewelacje.
«Rezultaty naszej pracy będą istniały, póki będzie istnieć miasto. Cieszymy się ogromnie, że udało się nam odkryć bardzo ciekawy dla naszego miasta obiekt» – podsumował archeolog.
Tekst i zdjęcia: Anatol OLICH
CZYTAJ TAKŻE:
W ŁUCKU DYSKUTOWANO NA TEMAT REWITALIZACJI WSPÓLNYCH ZABYTKÓW POLSKIEJ I UKRAIŃSKIEJ HISTORII
W PODZIEMIACH KOŚCIOŁA W ŁUCKU PO RAZ PIERWSZY OD 75 LAT ODPRAWIONO MSZĘ ŚWIĘTĄ
