Czeska Macierz Szkolna w Łucku
Artykuły

Przed Świętami Bożego Narodzenia, 22 grudnia 2013 roku, Towarzystwo Czechów «Matice Volyňská» obchodziło 90. rocznicę założenia czeskiej szkoły w Łucku. Czeska społeczność zgromadziła się w murach swojej byłej szkoły.

Niełatwą drogę przeszli Czesi od pierwszego dnia zamieszkania na Wołyniu do dzisiaj. Wraz z Ukraińcami przeżyli oni rewolucje, wojny i zwycięstwa, głód i święta, radość i smutek. Najważniejsze dla Czechów, którzy w poszukiwaniu lepszego losu przyjeżdżali wraz z rodzinami na Wołyń od połowy XIX wieku, było zachowanie tożsamości narodowej. Jednym z najistotniejszych wydarzeń w życiu społeczności czeskiej na Wołyniu, było wybudowanie na początku lat 20. XX wieku czeskiej szkoły w Łucku. Znajdowała się ona przy ulicy Piłsudskiego 19. Obecnie w tym pomieszczeniu znajduje się Wołyński Pedagogiczny Instytut Kształcenia Podyplomowego (ul. Wynnyczenki 31). Także mieści się tutaj siedziba Towarzystwa Czechów «Matice Volyňská».

 DSC7008

Kierownictwo, nauczyciele i uczniowie czeskiej szkoły dzielą się wspomnieniami o niej w wydanej w 1939 roku książce «Česká matice školská» (Czeska macierz szkolna). W roku 2008 w wydawnictwie «Twerdynia» został wydany przedruk tej książki. W ponownym wydaniu opublikowano wspomnienia najstarszych członków czeskiej społeczności, w tym byłej uczennicy szkoły Anny Francivny Strelkovej-Hoffmanovej.

«Czeska macierz szkolna» była nie tylko instytucją oświatową. Utożsamiano ją z kiedyś pozostawionymi Czechami, była ona symbolem dalekiej Ojczyzny, czeskiego ducha.

Wśród tych, którzy tworzyli «szkolną» stronę w historii Czechów na Wołyniu był Vaclav Zeman, który przeznaczył część własnej działki pod budowę czeskiej instytucji edukacyjnej, a następnie niejednokrotnie wspierał ją w trudnych okresach. Przyczynili się do budownictwa i nasi przodkowie, mecenasi, o których w książce wspomina Przewodniczący Rady «Czeskiej Macierzy Szkolnej» w Łucku Józef Maliński.

Wraz z nadejściem władzy radzieckiej w 1939 roku czeska szkoła w Łucku została zamknięta. Na Czechów czekało jeszcze wiele wyzwań. Wiele rodzin było zmuszonych do opuszczenia swoich domów: część wysłano na Syberię, kogoś przymusowo przesiedlono do ówczesnej Czechosłowacji. W Łucku pozostało jedynie kilka czeskich rodzin.

 DSC6991

Obecnie Towarzystwo Czechów «Matice Volyňská», które działa w mieście, jednoczy około 80 członków. Spotkali się oni razem przed Świętami Bożego Narodzenia, by obchodzić 90. rocznicę założenia czeskiej szkoły w Łucku. W czasie spotkania odbyła się prezentacja albumu fotograficznego «Česká Matice školská na Volyni. 90 let». W nim, jak w albumie rodzinnym, zebrano stare fotografie, które zachowały się w rodzinach łuckich Czechów. Zdjęcia odtwarzają historię powstania i budowy szkoły, życie czeskiej społeczności w końcu XIX – pierwszej połowie XX wieku.

Kiedy pojawił się pomysł stworzenia książki fotograficznej, nawet nie zdawaliśmy sobie sprawy, jak ekscytująca będzie praca nad nią. Ilekroć otrzymywaliśmy stare fotografie z rąk ich właścicieli, byłam zdumiona i zachwycona tym, z jaką troską i ostrożnością, chronią oni rodzinne skarby, te stare pożółkłe zdjęcia. Każdy obraz był odkryciem. Patrząc na nie, trudno oderwać wzrok od twarzy, które patrzą na nas z przeszłości. Przez kilka dni miałam zaszczyt być opiekunem skarbonek pamięci znanych mi rodzin. Serdecznie dziękuję członkom stowarzyszenia za okazane zaufanie.

 DSC7025

Podczas przetwarzania zdjęć, mimowolnie przypomniałam sobie stary kredens mojej babci ze szczególnym i wyjątkowym aromatem dzieciństwa. Zwykłe codzienne rzeczy z czasem nabierają cech magicznych, w szczególności wtedy, gdy rozumiesz, że czas nieuchronnie zabiera każdemu możliwość bycia tam, gdzie jako dziecko byłeś w pełni szczęśliwy, kiedy miałeś okazję słyszeć głosy dziadka i babci, obserwować ich przedświąteczną krzątaninę, przytulić się do nich w Wigilię, posłuchać opowieści o przeżytych chwilach i mieć kruchą nadzieję, że tak będzie zawsze. Czas nieubłaganie i szczelnie zamknie drzwiczki starego kredensu, a jego aromat nie pozostawi żadnego śladu w przestrzeni. Na chwilę poczujemy się jak złamane gałęzie. I jedynie pamięć o najbliższych dla nas ludziach nie pozwoli nam zapomnieć o tym, kim jesteśmy.

Jarosława LYPIANINA, Towarzystwo Czechów «Matice Volyňská»
Fot. Kostiantyn Berezowski

 

 

Powiązane publikacje
Trwa rekrutacja do projektu «Szkoła dobrej jakości»
Konkursy
Fundacja Wolność i Demokracja zaprasza szkoły polonijne do udziału w projekcie «Szkoła dobrej jakości».
01 października 2022
Wystawa porcelany w Łucku. Można zobaczyć na niej eksponaty ze zbiorów muzeów w Łucku i Stalowej Woli
Wydarzenia
29 września w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym odbył się wernisaż inkluzyjnej wystawy «Sztuka dla każdego. Porcelana». Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach projektu «Muzea pogranicza – przestrzeń dialogu międzykulturowego».
30 września 2022
«Bezpieczeństwo i Solidarność» tematem przewodnim Kongresu Współpracy Transgranicznej
Wydarzenia
Kongres Współpracy Transgranicznej w Lublinie to miejsce spotkań praktyków współpracy transgranicznej z krajów Unii Europejskiej i Partnerstwa Wschodniego oraz platforma dialogu dla samorządów, organizacji pozarządowych, środowiska nauki, kultury i biznesu.
29 września 2022
«Bieg Pokoju» w Mielnikach. 83 lata temu zginęli tu żołnierze KOP
Wydarzenia
Polacy i Ukraińcy wspólnie uczcili pamięć oficerów i żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza zamordowanych przez sowietów we wrześniu 1939 r.
29 września 2022
Ukazał się nr 18 «Monitora Wołyńskiego»
Wydarzenia
Zapraszamy Państwa na łamy dzisiejszego numeru MW. Piszemy w nim m.in. o poświęceniu kościoła w Dźwiniaczce, Jadwidze Gusławskiej z Krzemieńca i jej wspomnieniach, policjancie ze Zdołbicy Władysławie Michalskim oraz polsko-ukraińskiej współpracy w ramach różnych projektów.
29 września 2022
Naftowa Niepodległość. Można pobrać infografiki poświęcone osiągnięciom Ignacego Łukasiewicza
Wydarzenia
W związku z obchodzonym na mocy decyzji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Ignacego Łukasiewicza Fundacja Wolność i Demokracja przedstawia serię sześciu infografik poświęconych temu bohaterowi.
28 września 2022
Infolinia dla uchodźców z Ukrainy chętnych do podjęcia nauki w polskich szkołach
Artykuły
Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej wspólnie z UNICEF oraz Ministerstwem Edukacji i Nauki RP uruchomiła specjalną infolinię informacyjną dla ukraińskich uczniów, studentów oraz ich rodzin i opiekunów.
27 września 2022
Poloniści zapraszają na olimpiadę
Konkursy
Wołyński Uniwersytet Narodowy imienia Łesi Ukrainki wspólnie z fundacją «EDUNOWA» zapraszają studentów polonistyk z całej Ukrainy do udziału w IV Studenckiej Olimpiadzie Wiedzy o Polsce «Łuckie Dialogi z Kulturą Polską 2022».
27 września 2022
Szkoła przy TKP imienia Tadeusza Kościuszki rozpoczyna nowy rok
Wydarzenia
Uczniowie sobotnio-niedzielnej szkoły przy Towarzystwie Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki w Łucku spędzili ciekawe wakacje. Wypoczywali na letnim obozie językowym w Zamłyniu oraz uczestniczyli w wydarzeniach zorganizowanych przez partnerów Towarzystwa Kultury Polskiej w Zamościu, Mokrelipiu i Łomży.
26 września 2022