2 grudnia w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym w Łucku odbyła się prezentacja przewodnika «Ścieżkami przodków: powiat sanocki».
Książka została przygotowana i wydana przez organizację pozarządową «Wyrij» (w języku ukraińskim – miejsce, gdzie odlatują ptaki na zimę oraz miejsce, gdzie odlatują dusze umarłych – tłum.) – naukowy, poszukiwawczy oraz edukacyjny obóz-ekspedycja, który upowszechnia wiedzę o historii i kulturze ukraińskich ziem etnicznych poza współczesnymi granicami Ukrainy. Oprócz działalności wydawniczej organizacja prowadzi wycieczki i opiekuje się cmentarzami ukraińskimi w Polsce. Pierwszy przewodnik z serii «Ścieżkami przodków», poświęcony powiatowi lubaczowskiemu, został zaprezentowany przez «Wyrij» w 2019 r.
Według działaczki organizacji Olgi Swidzynskiej ze Lwowa są to pierwsze ukraińskojęzyczne przewodniki opisujące część regionu znanego na Ukrainie jako Zakerzonie. Zakierzoński Kraj – to ziemie na zachód od linii demarkacyjnej zaproponowanej przez brytyjskiego ministra Curzona jako granica między II RP a RFSRR w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. Tereny te od dawna zamieszkiwane są przez ludzi różnych narodowości i tak samo od dawna są przedmiotem sporów dotyczących ich przynależności. Po II wojnie światowej znalazły się w granicach Polski. W wyniku deportacji w ramach Układu Lubelskiego i Akcji Wisła na tych ziemiach praktycznie nie ma Ukraińców, którzy mieszkali tu, według historyków, przynajmniej od czasów Rusi Kijowskiej. Wiele miejscowości, gdzie większość mieszkańców stanowili Ukraińcy, zniknęło z powierzchni ziemi, a pozostałe po nich zabytki stopniowo odchodzą w niebyt. Działacze «Wyrija» postanowili ocalić i udokumentować materialną pamięć kulturową tego regionu.
Od 2008 r., czyli od czasu swego powstania, «Wyrij» ze spontanicznego obozu studenckiego przekształcił się w organizację pozarządową i zorganizował ponad 10 wypraw. Uczestniczyły w nich setki młodych ludzi zainteresowanych historią, krajoznawstwem, kulturą, zgłębiających własną tożsamość narodową. Fundusze na działalność pozyskiwano we własnym zakresie, pomagały lokalne władze i przedsiębiorcy, uczestnicy fundowali wyjazdy także za własne pieniądze. W 2019 r. organizacja pozarządowa «Wyrij» otrzymała grant od Ukraińskiego Funduszu Kultury, dzięki któremu udało się przeprowadzić wyprawę do powiatu lubaczowskiego, a na podstawie uzyskanych materiałów stworzyć przewodnik zarówno drukowany, jak i elektroniczny, dostępny do bezpłatnego pobrania z sieci.
Prezentowany przewodnik «Ścieżkami przodków: powiat sanocki» również powstał dzięki grantowi UFK, jest już też dostępny online. Publikację przedstawił Taras Rad’, członek «Wyrija». Opowiedział także o udziale w ostatnich wyprawach, współpracy ze stroną polską, podzielił się własnymi wrażeniami. Ta ziemia nie jest mu obojętna, ponieważ stąd pochodzą jego przodkowie.
Wyjazd był bardzo pracowity. Trwał tylko siedem dni, ale w tym czasie sfotografowano i sfilmowano około stu (!) istniejących i zaginionych ukraińskich miejscowości w regionie.
Sam przewodnik nie jest typowy, bo nie znajdziecie w nim tradycyjnych tras. Zawiera jednak mapy, statystyki, szkice historyczne o regionie i miejscowościach, które aktualnie należą do powiatu sanockiego, opowieści o najciekawszych obiektach i ludziach, którzy tu mieszkali.
Bardzo przydatny jest rozdział z praktycznymi poradami, które podpowiadają podróżnikowi, jak sobie poradzić lub gdzie się udać w różnych sytuacjach. Publikacja jest pięknie ilustrowana i dobrze wydana. Każdy, kto przyszedł na prezentację, otrzymał jej darmowy egzemplarz.
Organizacja ma konto na Facebooku – vyriy.ua. Zachwycające filmiki «Wyrija» można znaleźć na YouTube wpisując w wyszukiwarce «Стежками предків», a na stronie firmy «Skeiron», która fotografowała i digitalizowała obiekty, można obejrzeć wycieczkę 3D po Sanocczyźnie z dwudziestoma panoramami.
Tekst i zdjęcia: Anatol OLICH
CZYTAJ TAKŻE:
