«Tatko powiedział: Przyjadą kiedyś Polacy. Mnie już nie będzie, ale ty im pokażesz, gdzie są pochowani ich ludzie» – te słowa Oleksandry Wasejko z wołyńskiej wsi Sokół stały się mottem wystawy «Wołyń 1943–2023» zorganizowanej przez Centrum Myśli Jana Pawła II.

Wystawa plenerowa «Wołyń 1943–2023» powstała z okazji 80. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej. Można z nią się zapoznać w językach polskim i ukraińskim do 30 lipca przy ul. Krakowskie Przedmieście 66 w Warszawie oraz na terenie Centrum Historii Zajezdnia przy ul. Grabiszyńskiej 184 we Wrocławiu. Jest także dostępna na stronie internetowej: www.wolyn43.pl.

Twórcy ekspozycji przyjrzeli się wspólnej historii Polski i Ukrainy, aby – przy zachowaniu szacunku dla wydarzeń Zbrodni Wołyńskiej – wskazać miejsca w historii, które mogą Polaków i Ukraińców łączyć.

Na okładkowych planszach wyeksponowana została wypowiedź, będąca częścią opowieści Oleksandry Wasejko, czyli Pani Szury, która za pielęgnowanie pamięci o grobach Polaków otrzymała odznaczenie Virtus et Fraternitas: «Tatko powiedział: Przyjadą kiedyś Polacy. Mnie już nie będzie, ale ty im pokażesz, gdzie są pochowani ich ludzie». Historia Pani Szury i jej ojca, który ratował Polaków, jest jedną z kilku opowieści stanowiących treść wystawy. 4 lipca Oleksandra Wasejko wzięła udział w warszawskim wernisażu wystawy.

«Nie mamy wpływu na wydarzenia z 1943 r., ale mamy na relacje międzyludzkie dzisiaj – mówi Michał Senk, dyrektor Centrum Myśli Jana Pawła II. – W Polsce mieszka obecnie kilka milionów Ukraińców, z myślą o tych odbiorcach stworzyliśmy wystawę w języku polskim i ukraińskim. Ubiegły rok pokazał, jak wspaniała jest więź między obydwoma narodami. Mamy niezliczone przykłady solidarności, takie jak schronienie dla setek tysięcy Ukraińców w polskich domach. To pokazuje, że człowiek zawsze jest najważniejszy, także w obliczu wojny. Ofiary Zbrodni Wołyńskiej wymagają pamięci. Jednocześnie jest to moment, w którym możemy na ten temat mówić w sposób otwarty, pełen szacunku dla ofiar i zmierzający do porozumienia».

«Jak rozmawiać z Ukrainą o Zbrodni Wołyńskiej w czasie, gdy trwa wojna?» – zastanawia się Witold Szabłowski, kurator wystawy i autor m.in. książki «Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia». – «Jak rozmawiać o Stepanie Banderze z Ukraińcami, którzy mieszkają w Polsce? Dla nas jest osobą odpowiedzialną za masowe mordy, dla wielu Ukraińców – ikoną walki o niepodległość. W 80. rocznicę wydarzeń z 1943 r. potrzebujemy dialogu, opartego na dobrej woli i szacunku dla drugiej strony. Temu właśnie ma służyć nasza wystawa».

Dzięki współpracy Centrum Myśli Jana Pawła II z Centrum Historii Zajezdnia wystawę można oglądać także we Wrocławiu. To ważne, symboliczne miasto, do którego przybyło bardzo wielu Polaków po drugiej wojnie światowej. Wystawa jest także dostępna w językach polskim, ukraińskim i angielskim w wersji online na stronie wolyn43.pl.

«Nadchodząca rocznica może wzmocnić proces zabliźniania wielkiej rany między obydwoma narodami, które teraz nawiązały unikalną i braterską więź w obliczu wojny – mówi Michał Senk. – O Zbrodni Wołyńskiej należy mówić i pamiętać, ale nie powinna stać się przepaścią dzielącą nasze kraje. Obecny czas sprzyja jak nigdy budowaniu mostów i tworzeniu pamięci. Ważne jest, aby «(…) Ukraińcy i Polacy nie pozostawali zniewoleni swymi smutnymi wspomnieniami przeszłości. Rozważając minione wydarzenia w nowej perspektywie i podejmując się budowania lepszej przyszłości dla wszystkich, niech spojrzą na siebie nawzajem wzrokiem pojednania» – jak apelował w 60. rocznicę zbrodni Jan Paweł II».

Organizatorem wystawy «Wołyń 1943–2023» jest Centrum Myśli Jana Pawła II, współorganizatorem –Centrum Historii Zajezdnia. Partnerem – Stowarzyszenie Wspólnota Polska. Wystawa została dofinansowana ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu «Patriotyzm Jutra».

Centrum Myśli Jana Pawła II zaprasza również młodzież polską i ukraińską w wieku 18–26 lat na bezpłatne warsztaty międzykulturowe, które odbędą się w dniach 17–18 lipca w Warszawie przy ul. Foksal 11. Szczegóły na centrumjp2.pl.

Na podstawie mat. prasowych Centrum Myśli Jana Pawła II

Fot. Anna Pławecka / Centrum Myśli Jana Pawła II