W dniach 14 i 15 sierpnia 2014 r. w Rejowcu odbyły się uroczystości związane z uhonorowaniem działalności śp. Józefa Kossowskiego, burmistrza Rejowca i Żółkiewki (Lubelszczyzna) w latach 1826-1859.
To niecodzienne święto miało bardzo bogaty program. W dniu 14 sierpnia towarzyszyła mu wystawa pt. «Kossowscy w XIX i XX wieku», na której zaprezentowano dokumenty ukazujące życie i pracę zawodową Józefa Kossowskiego oraz jego syna Adama – kancelisty w Krasnymstawie, odnalezione w trakcie kwerend archiwalnych przez Andrzeja Wawryniuka, pracownika naukowo-dydaktycznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie. Wystawa ta została przygotowana przez pracowników Domu Kultury w Rejowcu oraz PWSZ w Chełmie.
W tym samym dniu odbyła się sesja naukowa «Kossowscy jako przykład zaangażowania obywatelskiego w Królestwie Polskim w XIX w», w trakcie której referaty wygłosili: dr Marian Janusz Kawałko – «Mikołaj Rey i jego sukcesorzy w dobrach rejowieckich»; prof. dr hab. Andrzej Gil – «Obywatel w imperium. Polacy wobec Rosji w czasach Mikołaja I»; doc. dr Andrzej Wawryniuk – «Józef Kossowski burmistrz Rejowca i Żółkiewki w dokumentach archiwalnych», mgr Tadeusz Górski – «Dawni i obecni promotorzy Rejowca» oraz prof. dr hab. Józef Zając – «Z rodzinnego sztambucha». Wystąpienie prof. J. Zająca, rektora PWSZ w Chełmie, senatora RP, nawiązywało m.in. do związków jego rodziny z Józefem Kossowskim.
W programie pierwszego dnia znalazła się również promocja książki «Z Podola na Lubelszczyznę. Józef Kossowski – burmistrz Rejowca i Żółkiewki», autorstwa doc. dra Andrzeja Wawryniuka, która została wydana sumptem rodziny Kossowskich i recenzowana przez prof. Andrzeja Gila. Jej doskonałe opracowana graficznie zawdzięczamy Panu Krzysztofowi Kowalczykowi z Chełma.
W dniu 15 sierpnia, w trakcie sumy odpustowej, odprawionej w rejowieckiej świątyni, została odsłonięta tablica, upamiętniająca Józefa Kossowskiego, polskiego patriotę, wiernego syna Kościoła Katolickiego, obrońcę mieszczan i włościan, który kierował miejscowym urzędem municypalnym w latach 1826-1840. Odsłonięcia tablicy dokonali: Maria Wajs-Witkowska, Jan Maciejewski oraz Józef Zając, a poświęcił ją ks. bp prof. dr hab. Józef Wróbel, sufragan archidiecezji lubelskiej, w asyście ks. kan. Andrzeja Jeżyny, proboszcza parafii w Rejowcu.
Przed jej odsłonięciem laudację na temat Józefa Kossowskiego i jego zasług dla miejscowej społeczności wygłosił doc. dr Andrzej Wawryniuk.
Organizatorami uroczystości byli: Rada Gminy Rejowiec z jej przewodniczącym Januszem Lechowiczem, Tadeusz Górski, wójt gminy Rejowiec, prof. dr hab. Józef Zając, senator RP oraz rodzina Kossowskich, zaś wszelkimi przedsięwzięciami kierowała dr Beata Fałda, prorektor PWSZ w Chełmie.
Na rejowieckie święto przybyli między innymi: senator Sławomir Preiss, Tadeusz Sławecki – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, profesorowie uczelni lubelskich i warszawskich, a także ponad 30 potomków Józefa Kossowskiego, samorządowcy oraz mieszkańcy Rejowca i gminy Rejowiec.
Warto zauważyć, że na te niecodzienne uroczystości przybył z Wołynia zespół «Tęcza», który uatrakcyjnił swoimi występami uroczystości świeckie, a także śpiewał w trakcie Mszy św. odpustowej.
Józef Kossowski, syn Józefa, (Stanisława), porucznika 3 Pułku Piechoty Wojska Polskiego, uczestnika wyprawy napoleońskiej na Moskwę, i Apolonii z domu Łapanowskiej, urodził się w 1793 roku w Czernicy, parafia Podkamień, powiat Brody, gdzie został ochrzczony w miejscowym kościele podominikańskim.
Wystawione w Zbarażu, w 1806 roku, świadectwo szkolne mówi, że jest On rodowitym mieszkańcem Czernicy i potwierdza jego szlacheckie pochodzenie, zaś zaświadczenie, wydane przez prefekta Szkół Humanistycznych w Gimnazjum Brzeżańskim, do którego później uczęszczał, podaje, iż Jego zachowanie było «przyzwoite i przykładne».
Po śmierci rodziców Józef Kossowski opuszcza w 1814 roku rodzinne strony i osiedla się w Sitnie, gdzie przez kilka lat pracuje jako zastępca wójta. W tym czasie uzyskuje też dokument zastępujący metrykę urodzenia tzw. akt znania, który został wydany w 1818 roku przez Sąd Pokoju w Hrubieszowie. W dniu 7 lutego 1819 roku zawiera związek małżeński z, jak zapisano, «urodzoną» Marianną Dąbrowską z Pawłowa, a w roku następnym rodzi im się pierwszy syn Adam.
6 lipca 1823 roku Józef Kossowski zdał egzamin przed specjalną Komisją Województwa Lubelskiego, który pozwalał mu na objęcie urzędu burmistrza. Kolejnym niezbędnym krokiem do kariery urzędniczej było umieszczenie go w dniu 8 czerwca 1824 roku w księdze obywateli obwodu krasnostawskiego.
Jego służba społeczeństwu Rejowca rozpoczęła się 4 sierpnia 1826 roku objęciem urzędu burmistrza tego miasteczka. Tutaj też rodzą się ich dzieci, rozwija się życie prywatne i rośnie uznanie społeczne. Dowodem tego jest, między innymi, fakt, iż w roku 1834 rodzicami chrzestnymi kolejnego syna Ignacego Adama zostali: Adam Książę Woroniecki i Anna Potocka, oraz Tytus Potocki z Różą hrabiną Cichomską.
Od 3/15 lutego 1840 roku Kossowski obejmuje funkcję wójta i burmistrza Żółkiewki, które pełni łącznie do 1847 r. a następnie, aż do śmierci w dniu 4 czerwca 1859 roku, pracuje jako burmistrz. Pochowany na tamtejszym cmentarzu. Ze zniszczonego grobu pozostała płyta kamienna z czytelną inskrypcją, sąsiadująca z płytą nagrobną jego następcy Aleksandra Boguńskiego, byłego porucznika Pułku Smoleńskiego Ułanów, zmarłego 21 sierpnia 1862 roku. Obydwie płyty zostały złożone poza miejscami pochówku ich śp. nominatów.
Dr Andrzej WAWRYNIUK
