19–20 września w Łucku odbyło się Ukraińskie Forum Urbanistyczne. To cykliczne, coroczne wydarzenie poświęcone rozwojowi i przyszłości ukraińskich miast.

Forum w obecnym formacie zainaugurowano w 2018 r. Od tego czasu organizowano je w Kijowie, Zaporożu, Winnicy i Czerniowcach. W tym roku po raz pierwszy odbyło się w Łucku.

Przez cały ten okres wydarzenie koncentruje się na możliwościach zrównoważonego rozwoju przestrzennego i społecznego ze szczególnym naciskiem na kwestie mieszkalnictwa, mobilności, naturalnego środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz partycypacji społecznej.

Siódma edycja Ukraińskiego Forum Urbanistycznego skupiła się na wyzwaniach demograficznych w obliczu wojny, z którymi mierzą się ukraińskie miasta, oraz na sposobach odpowiadania na te wyzwania na różnych poziomach poprzez zwiększanie kapitału ludzkiego, zapewnienie dostępu do mieszkań, ochrony socjalnej, mobilności i wysokiej jakości przestrzeni miejskich.

Wydarzenie odbyło się pod hasłem «Ludzka skala». Zorganizował je think tank i biuro urbanistyczne Cedos przy wsparciu Fundacji im. Heinricha Bölla w Ukrainie oraz lokalnych partnerów – platform Algorytm Działań i Urban Vision Lutsk.

«Rozwój urbanistyczny i zrównoważone miasto nie mogą opierać się jedynie na abstrakcyjnych koncepcjach, takich jak konkurencyjność czy efektywność. Trzeba wypełniać je konkretnymi znaczeniami, myśleć o ludziach, dla których tworzymy miasta, i współodczuwać z nimi. Tylko wtedy możemy zbudować sprawiedliwe miasto» – powiedziała Anastasija Bobrowa, dyrektorka Cedos i kuratorka UkrUrbanForum.

Zaapelowała, by uczestnicy nieustannie wracali do idei ludzkiej skali, zastanawiając się, dla kogo tworzone są przestrzenie miejskie, pomysły i rozwiązania.

W Forum wzięli udział architekci, urbaniści, projektanci, pracownicy muzeów, historycy, socjolodzy, ekolodzy, przedstawiciele lokalnych władz oraz wolontariusze z niemal każdego zakątka Ukrainy, a także ze Szwecji, Polski i Australii.

Przez dwa dni uczestniczyli w dziesiątkach paneli tematycznych, dyskusjach i warsztatach, które odbywały się równolegle w trzech lokalizacjach w śródmieściu Łucka. Głównym miejscem wydarzenia był znany zabytek miasta – kino, którego budowa rozpoczęła się w 1938 r. Po gruntownej renowacji w tym roku otwarto tam Łucką Przestrzeń Biznesową.

Organizatorzy zaproponowali również wycieczki i spacery po mieście, podczas których uczestnicy poznawali specyfikę zagospodarowania przestrzennego Łucka, jego zabytki, infrastrukturę miejską oraz lokalne ekosystemy przyrodnicze.

Wśród ekspertów Forum znalazł się Hubert Trammer – architekt i urbanista z Warszawy, wieloletni wykładowca Politechniki Lubelskiej, autor licznych publikacji, uczestnik okrągłego stołu programu Nowy Europejski Bauhaus, ekspert Nagrody Unii Europejskiej dla architektury współczesnej im. Miesa van der Rohe, członek jury i współorganizator wielu konkursów i wydarzeń architektonicznych.

W rozmowie z «Monitorem Wołyńskim» ekspert podzielił się swoimi wrażeniami na temat Forum, Łucka oraz wyzwań urbanistycznych stojących przed ukraińskimi miastami.

«W Łucku jestem po raz trzeci, a także po raz trzeci uczestniczę w UkrUrbanForum – wcześniej brałem udział w jego edycjach w Winnicy i Czerniowcach. W Ukrainie jestem już po raz szesnasty, z czego dwanaście razy od wybuchu pełnoskalowej wojny. W tym roku to już moja czwarta wizyta w Ukrainie, a w listopadzie planuję piątą – w Mikołajowie. Dodam, że brałem udział w różnych działaniach związanych z architekturą i urbanistyką w kilku ukraińskich miastach» – powiedział rozmówca «Monitora Wołyńskiego».

«Poziom UkrUrbanForum oceniam bardzo wysoko. Takie wydarzenie zawsze stwarza okazję do wymiany doświadczeń, nawiązania kontaktów i inspirujących dyskusji. Dwa lata temu w Winnicy Forum szczególnie mi się spodobało, co zmotywowało mnie do udziału w kolejnych jego edycjach. A teraz w Łucku połączyły się dla mnie dwie rzeczy – z jednej strony satysfakcja z uczestnictwa w UkrUrbanForum, zaś z innej – mam możliwość spotkania z tutejszymi przyjaciółmi. W ogóle jestem pod wrażeniem aktywności społecznej w Ukrainie w czasie wojny, szczególnie zauważalnej w Łucku, który nie jest bardzo dużym miastem. Tylko w tym tygodniu odbyło się tu kilka wydarzeń o znaczeniu ogólnokrajowym» – podkreślił Hubert Trammer.

«Odnośnie potencjału Łucka, jego atutem jest wyraźna policentryczność. Miasto składa się ze Starego Miasta, śródmieścia z zabudową z przełomu XIX i XX wieku, obszarów powojennych oraz późniejszych dzielnic mieszkaniowych. Każda z tych stref ma ważne obiekty lub instytucje o znaczeniu miejskim lub regionalnym, co umożliwia tworzenie lokalnych centrów na wzór aglomeracji złożonych z wielu miast. Dodatkowym walorem Łucka jest jego przyroda i tereny zielone. Zauważyłem także, że miasto posiada ciekawe rozwiązania przestrzeni miejskiej nawet z czasów radzieckich» – skomentował ekspert.

Pytany o typowe wyzwania stojące przed niewielkimi ukraińskimi i polskimi miastami Hubert Trammer odpowiedział, że problemy w miastach obu krajów są dość podobne. Przede wszystkim dotyczą one dominacji samochodów na miejskich ulicach, problemu zbyt szybkiej jazdy, poprawy i rozwoju infrastruktury rowerowej, wyeliminowania na ulicach agresywnej reklamy i ograniczenia ilości nośników reklamowych.

Roman Pawluk

Foto: Rusłan Sac, Karyna Nowak, Mykoła Cymbaluk