4 czerwca 2015 r. w Bibliotece Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Łesi Ukrainki odbył sie regionalny okrągły stół «Dialog narodowy: przezwyciężając przeszłość, przeżywając teraźniejszość, budując przyszłość».  

To wspólne przedsięwzięcie zostało zorganizowane przez Międzynarodowe Centrum Studiów Perspektywicznych (MCSP), wołyńską organizację pozarządową «Tak muszę» oraz działacza społecznego Rusłana Telipskiego. Spotkanie odbyło się w ramach projektu «Inicjowanie dialogu narodowego w Ukrainie» celem zebrania propozycji od wszystkich regionów państwa na temat wizji przyszłego rozwoju Ukrainy, jako jednego państwa i opracowania projektu krajowej polityki jedności narodowej.

Dyrektor ds. analityki i komunikacji MCSP Ołena Zacharowa zaprezentowała wyniki sondażu przeprowadzonego w ramach projektu «Dialog narodowy». Przedstawiają one stosunek mieszkańców różnych regionów Ukrainy, w tym Wołynia, do wydarzeń historycznych, zewnętrznych wektorów politycznych, wartości obywateli Ukrainy oraz ich mobilności.

Większość Ukraińców (39,9 proc.), w tym mieszkańców Wołynia (48,8 proc.), najbardziej obawia się wojny z Rosją. 97 proc. respondentów na Wołyniu nie zgadza się z tym, że Donbas ma odłączyć się od Ukrainy. Na poziomie krajowym tak uważa 72,5 proc. 50 proc. Ukraińców ma przekonanie, że państwo powinno zmierzać w kierunku UE, na Wołyniu 79,5 proc. podziela tę opinię. Integracja europejska dla respondentów najczęściej kojarzy się z dobrobytem gospodarczym i społecznym i jest bodźcem do przeprowadzenia reform wewnątrz kraju. Dla 76,6 proc. mieszkańców Wołynia język ukraiński jest jedynym językiem państwowym, podobną odpowiedź dało 43,9 proc. wszystkich ankietowanych respondentów (56,9 proc. z nich jest przekonanych, że język ukraiński jest ojczystym dla większości mieszkańców Ukrainy na równi z innymi językami). 61,8 proc. Ukraińców, przez ostatnie 20 lat nie było za granicą, procent takich ludzi na Wołyniu wynosi 62,8. Najwięcej osób z Wołynia (20,8 proc.) wyjeżdżało do Polski, na drugim i trzecim miejscu stoją Rosja i Białoruś. W zakresie krajowym ten procent jest inny: 21,6 proc. Ukraińców wyjeżdżało do Rosji, trochę mniej do Polski i na Białoruś. Mieszkańcy Wołynia najbardziej pozytywnie oceniają działalność Bohdana Chmielnickiego (43,8 proc.), na poziomie krajowym pierwsze miejsce zajmuje Jarosław Mądry (32,8 proc.).

Zdaniem Rusłana Telipskiego, kwestia dialogu narodowego w ukraińskim społeczeństwie, między różnymi regionami Ukrainy, jest bardzo złożona. Dlatego ważne jest, aby wspólnie omawiać kwestie, które dzielą ukraińskie społeczeństwo, zwłaszcza chodzi o ocenę wydarzeń historycznych i współczesnego konfliktu. Należy również wypracować propozycje w sprawie połączenia społeczeństwa w przyszłości. Według Telipskiego, dziwnym jest fakt, że 44,5 proc. respondentów na Wołyniu uważa, iż pogodzić Ukraińców mogą władze (na poziomie krajowym 33,2 proc. Ukraińców też tak uważa), ponieważ władze mogą zachęcać ludzi do aktywności, łączenia się i wspólnych działań.

Przez kilka godzin przedstawiciele organizacji pozarządowych, władz lokalnych, Kościoła, kręgów naukowych, intelektualnych i biznesowych obwodu wołyńskiego omawiali osobliwości wołyńskiej percepcji obecnego konfliktu w kontekście historycznego rozwoju Ukrainy jako państwa i opracowywali propozycje od regionu na temat polityki jedności narodowej oraz planu jej realizacji.

Prezes Stowarzyszenia Nauczycieli Chrześcijańskich Wołynia Antonina Jewtodiuk wyraziła opinię, że póki Ukraińcy będą myśleć według kategorii «A co nam daje Ukraina?», póty «ruskij mir» będzie łatwo przeszczepiany w różnych regionach: «Jeśli ludzie wybierają między chlebem i wolnością tylko chleb, tracą i chleb, i wolność».

Kapelan, wolontariusz ks. Mychajło Buczak zauważył, że należy zaczynać prace od małych wspólnot, żeby razem formułować i rozwiązywać problemy. Główną rolę w tym procesie powinien pełnić Kościół.

Politolog Oleksandr Nowosad zwrócił uwagę na to, że najwyraźniej Ukraińcy niezbyt dobrze są obeznani z życiorysami niektórych wybitnych postaci historii ukraińskiej, więc ich odpowiedzi na pytania o pozytywne oddziaływanie tego lub innego działacza przeszłości są bardzo standardowe.

Kierownik Katedry Komunikacji Społecznej Instytutu Filologii i Dziennikarstwa, profesor Switłana Krawczenko zwróciła uwagę na to, jak ważną rolę pełni polityka informacyjna państwa w kwestiach jedności narodowej. Również poważnym problemem jest stan społecznej świadomości, ponieważ ludzie przyzwyczaili się siedzieć i czekać, że ktoś przyjdzie i wszystko za nich zrobi. Podkreśliła, że: «Dziennikarze powinni przekazywać społeczeństwu wiedzę, że każdy w swoim miejscu musi budować państwo, że oprócz nas samych nikt nam nie pomoże i właśnie to jest częścią naszej idei narodowej. Traktujcie swoje obowiązki zawodowe bardzo poważnie i wszystko będzie dobrze. Szczególnie dotyczy to przedstawicieli mediów, którzy czasem przekręcają informację, a czasem nie dają pełnej informacji. Należy powiedzieć społeczeństwu, że od każdego obywatela zależy, jakie państwo zbudujemy».

Prezes organizacji pozarządowej «Centrum Gender», profesor Oksana Jarosz przekonywała, że należy skupić się na tym, co naród łączy, a to co dzieli «odłożyć i nie wspominać». «Na Wołyniu zauważamy dużo ludzi, którzy dążą do integracji z UE. To jest dobrze, bo to oznacza reformy, ale na początku mamy nauczyć się kontrolować lokalnych urzędników, żeby nas słyszeli i z nami rozmawiali».

Swoimi pomysłami, opiniami i «przepisami» jedności narodowej dzielili się również: deputowany Łuckiej Rady Miejskiej Bogdan Szyba, prezes Wołyńskiego Oddziału Komitetu Wyborców Jurij Kresak, prezes organizacji pozarządowej «Ramię w ramię» Walentyna Czernysz, koordynator Wołyńskiego Klubu Prasowego Bohdana Stelmach, prezes fundacji charytatywnej «Stoprak» Maria Adamczuk, prezes organizacji pozarządowej «Przesiedleńcy Krymu i Donbasu» Ołena Czerenkowa, pisarz i dziennikarz Iwan Korsak, dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych dr Sergij Fedoniuk, działacz społeczny Andrij Hawryszczuk, chirurg Lubow Łymar, prezes Bractwa OUN-UPA Wasyl Kusznir, dr Tetiana Wisyna, dyrektor studium radiowego Wiktoria Ołeszczenko, dyrektor biblioteki obwodowej dla młodzieży Alla Jefremowa, prezes Stowarzyszenia Kultury Polskiej imienia Ewy Felińskiej Walenty Wakoluk, główny specjalista działu public relations Rady Miejskiej Nazar Radczenko, główny specjalista Działu Komunikacji, Spraw Religijnych i Narodowości w Obwodowej Administracji Państwowej Wasyl Hajduk, a także dziennikarze i studenci.

Wszystkie oświadczenia i wypowiedzi uczestników okrągłego stołu zostały przekazane ekspertom MCSP, którzy dokładnie je przeanalizują i wypracują konkretne propozycje i wnioski.

ndialog.org.ua