Michał Waszyński i Abraham Zapruder z Kowla, Zofia Terné z Równego, Tamara Wiszniewska z Warkowicz w rejonie dubieńskim, Ben Barenholtz z Kupiczowa, Natalia Użwij z Lubomla – wszystkich ich łączy Wołyń i kino.

O tym rozmawiano podczas spotkania z Ołeksandrem Kotysem i Tetianą Jaceczko-Błażenko w księgarni «Є» w Łucku.

Krajoznawcy Ołeksandr Kotys i Tetiana Jaceczko-Błażenko podczas spotkania z miłośnikami historii przedstawili losy wybitnych osób o wołyńskich korzeniach związanych ze światem kina. Prelekcja «(Nie)znani wołynianie: od kina niemego do Oskarów» odbyła się 24 stycznia w ramach projektu «(Nie)znani wołynianie», który jest realizowany przez portal «Kroniki Lubarta». Od 2016 r. w ramach rubryki o tej samej nazwie Ołeksandr Kotys, Tetiana Jaceczko-Błażenko i Artur Aloszyn opublikowali prawie sto artykułów poświęconych wybitnym wołynianom lub osobom o wołyńskim pochodzeniu.

Pierwszym, o kim dowiedzieli się uczestnicy spotkania, był Michał Waszyński – reżyser kilkudziesięciu filmów, ekscentryk i skandalista, rekin show-biznesu, któremu karierę zawdzięczają m.in. Audrey Hepburn i Sophia Loren. Mosze Waks – bo tak nazywał się od urodzenia Michał Waszyński – przyszedł na świat w 1904 r. w Kowlu, w biednej chasydzkiej rodzinie. Rodzime miasto opuścił w wieku 15 lat. Za najwybitniejsze dzieło Waszyńskiego krytyka uznaje film «Dybuk» nakręcony w 1937 r. na podstawie dramatu Szymona An-skiego.

W Kowlu urodził się również Abraham Zapruder – amerykański producent ubrań dla kobiet. Świat dowiedział się o nim dzięki temu, że nakręcił krótki amatorski film dokumentujący zamach na prezydenta Johna Kennedy’ego.

W 1878 r. we wsi Kurczyce na Wołyniu (obecnie obwód żytomierski) urodziła się Helena Mniszkówna – słynna polska pisarka, związana ze światem kina dzięki kilku ekranizacjom jej powieści «Trędowata».

Z Wołynia wywodzi się znana aktorka ukraińskiego teatru i kina Natalia Użwij pochodząca z Lubomla, a także ukraińska i francuska reżyser Lilia Ogienko, urodzona w Łucku. W Równem przyszła na świat znana polska piosenkarka Zofia Terné, która w latach 30. ubiegłego wieku zagrała także w kilku filmach. Również w tamtych latach gwiazdą kina była Tamara Wiszniewska urodzona we wsi Warkowicze (rejon dubieński w obwodzie rówieńskim). W polskich i niemieckich filmach występowała również królowa twista Helena Majdaniec z Mylska (rejon rożyszczeński w obwodzie wołyńskim).

Aktorską karierę zrobiła Barbara Krafftówna, córka naczelnego architekta w Łucku. Obecnie żyje w Polsce. Niedawno obchodziła swoje 90. urodziny. W Ameryce żyje reżyser filmowy Ben Barenholtz, który urodził się w 1935 r. w Kupiczowie (rejon turzyski w obwodzie wołyńskim).

Współcześnie ukraińskie kino rozwijają operator Serhij Mychalczuk i reżyser Oles Sanin z Wołynia. Do ich najwybitniejszych dzieł należą filmy «Mamaj» i «Powodyr».

Na spotkaniu można było dowiedzieć się także o innych wybitnych osobach mających wołyńskie korzenie. Ołeksandr Kotys krótko przedstawił również historię pierwszych łuckich kin, a Tetiana Jaceczko-Błażenko – filmy opowiadające o Wołyniu. Krajoznawcy zapowiedzieli zorganizowanie w najbliższym czasie kilku kolejnych prelekcji poświęconych wybitnym osobom wołyńskiego pochodzenia.

Tekst i zdjęcia: Natalia DENYSIUK