Na stronie Elektronicznego Archiwum Ukraińskiego Ruchu Wyzwoleńczego zamieszczono materiały dotyczące operacji «Trojka». 70 lat temu w jej ramach z Ukrainy przymusowo wysiedlono przedstawicieli trzech grup społecznych: tzw. kułaków, Świadków Jehowy oraz kombatantów Armii Andersa.
Operacja «Trojka» na terenie Ukrainy Zachodniej rozpoczęła się o 4.00 nad ranem 8 kwietnia 1951 r. Była to ostatnia masowa akcja wysiedleńcza na terenach Radzieckiej Ukrainy.
Wówczas z Ukrainy w głąb ZSRR, do obwodu tomskiego oraz irkuckiego, wysiedlono 8984 osoby (2616 z nich to dzieci). Byli to przedstawiciele związku wyznaniowego Świadkowie Jehowy, tak zwani kułacy i andersowcy. Do realizacji akcji zostało zaangażowanych 10454 funkcjonariuszy służb specjalnych, czyli było ich więcej niż deportowanych osób.
Wśród dokumentów opublikowanych na stronie Elektronicznego Archiwum Ukraińskiego Ruchu Wyzwoleńczego możemy znaleźć raport o liczbie osób załadowanych do pociągów, meldunek o zakończeniu operacji i ogólnej liczbie wysiedlonych, listę funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego odpowiedzialnych za przeprowadzenie operacji «Trojka», szacunkowe dane dotyczące sił i zasobów niezbędnych do realizacji deportacji, instrukcja dla kierownika grupy operacyjnej wymieniająca szczegóły realizacji operacji itd.
Z raportu naczelnika oddziału transportu Zarządu Głównego Ochrony MGB ZSRR pułkownika Aleksandra Gruzdowa o liczbie osób załadowanych do pociągów wg. danych na 3.00 w nocy 9 kwietnia dowiadujemy się m.in. o tym, że z obwodu wołyńskiego w 1951 r. deportowano co najmniej 39 rodzin żołnierzy Armii Andersa (łącznie 139 osób), z rówieńskiego – 59 rodzin (łącznie 200 osób) oraz tarnopolskiego – 63 rodziny (łącznie 209 osób).
W sumie zgodnie z meldunkiem do ministra bezpieczeństwa państwowego Wiktora Abakumowa o zakończeniu operacji «Trojka» z siedmiu obwodów Ukrainy Zachodniej (stanisławowskiego, wołyńskiego, rówieńskiego, czerniowieckiego, tarnopolskiego, drohobyckiego oraz lwowskiego) przymusowo zostało wysiedlonych 298 rodzin andersowców (1032 osoby), 413 rodzin tzw. kułaków (1644 osoby) oraz 1776 rodzin Świadków Jehowy (6308 osób).
Z obwodu zakarpackiego z powodów nieznanych nie wysiedlano przedstawicieli wspomnianych wyżej grup, mimo że było to planowane. Świadczą o tym opublikowane dokumenty. Są one dostępne tu.
Natalia DENYSIUK
CZYTAJ TAKŻE:
