W Muzeum Sztuki w Łucku odbyła się prezentacja tomu artykułów naukowych «Ołyka i Radziwiłłowie w dziejach Ukrainy, Polski i Białorusi». Wydarzenie zostało poświęcone 870-leciu pierwszej pisemnej wzmianki o Ołyce oraz 455-leciu uzyskania przez nią praw miejskich.
W prezentacji i krótkiej konferencji, które miały miejsce 20 lutego, wzięli udział przedstawiciele miejscowych władz, muzealnicy, krajoznawcy, naukowcy, studenci i miłośnicy historii Wołynia. Mimo nieobecności naukowców z Polski, organizatorzy podkreślili, że to spotkanie jest wynikiem wspólnych wysiłków naukowców ukraińskich i zagranicznych.
Na konferencję przybył pomysłodawca i jeden z autorów tomu artykułów naukowych dr hab. Wiktor Żowtianski, członek korespondent Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Naukowiec urodził się w Zalisoczym, czyli na przedmieściach Ołyki, i od wielu lat bada historię terenów, z których pochodzi. Był także jednym z pomysłodawców odbudowy Monasteru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie.
Wiktor Żowtianski opowiedział o tym, jak historia rodzinnej Ołyki stała się dla niego pasją, o swoich poszukiwaniach i znaleziskach, a nawet o pierwszej wizycie w muzeum. Przypomniał również zgromadzonym postać Warwary Ponomariowej, byłego dyrektora Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego. To ona nie pozwoliła na wywiezienie do Ermitażu w Sankt Petersburgu jednego z najciekawszych eksponatów w zbiorach placówki – pochodzącego z kolekcji Radziwiłłowskiej obrazu «Święty Hieronim» Jusepe de Ribery.
Na zakończenie Wiktor Żowtianski zaproponował odnowienie kaplicy Nowowiejskich na polskim cmentarzu w Ołyce i uhonorowanie pomnikiem Polaków zamordowanych w miasteczku w 1943 r.
Z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin obchodzonego przez Wiktora Żowtianskiego dzień wcześniej, czyli 19 lutego, po przemówieniu wręczono mu kwiaty. Naukowiec otrzymał także tytuł honorowego obywatela rejonu kiwereckiego.
Muzealnicy przypomnieli również postacie Tetiany Andrejewej, wieloletniej pracowniczki Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego, oraz Anatolija Dublańskiego.
«Wspominając Radziwiłłów, którzy zgromadzili tę kolekcję, nie możemy zapominać o Anatoliju Dublańskim, ponieważ to właśnie on uratował ją przed zniszczeniem i dał jej nowe życie. Tylko dzięki niemu mamy dziś możliwość podziwiania tych dzieł sztuki. Naszym zdaniem w Łucku powinien pojawić się pomnik lub tablica upamiętniająca tę osobę» – zaznaczyli pracownicy muzeum.
Anatolij Dublański (1912–1997) – postać ciekawa, ale mało znana. Urodził się w Peretokach niedaleko Ołyki, ukończył Uniwersytet Warszawski, obronił pracę magisterską z historii, doktoratu nie zrobił z powodu wojny. W latach 1938–1942 pracował w Muzeum Wołyńskim, redagował gazetę «Ukrainskyj hołos» wydawaną w Łucku podczas II wojny światowej. Udało mu się uratować zbiory muzeum przed rabunkiem ze strony niemieckich okupantów. W 1944 r. wyemigrował na Zachód, w 1951 r. przyjął święcenia kapłańskie w Ukraińskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym. W 1981 r. został biskupem, w 1983 r. – arcybiskupem, a w 1994 r. metropolitą francuskim i zachodnioeuropejskim. Przed śmiercią przekazał do Łucka swoje archiwum oraz część bogatej biblioteki. Metropolita Anatolij został pochowany w niemieckim mieście Neu-Ulm.
Podczas konferencji głos zabrał także Aleksy Łoziński, koordynator projektów Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą Polonika w Warszawie. Instytut, założony ponad rok temu, prowadzi działalność badawczą, konserwatorską i edukacyjną. Jednym z największych projektów realizowanych obecnie przez tę placówkę jest renowacja fasady kościoła pw. Świętej Trójcy. Prace budowlane dobiegają końca. Już w przyszłym roku rozpocznie się odnawianie wnętrz, m.in. ołtarzy i epitafiów, które zostanie oparte na zdjęciach i materiałach archiwalnych. Prace będą wykonywali najlepsi polscy i ukraińscy konserwatorzy sztuki.
Na zakończenie konferencji i prezentacji wszyscy zgromadzeni w muzeum uczcili chwilą ciszy bohaterów Niebiańskiej Sotni w piątą rocznicę tragicznych wydarzeń na Majdanie w Kijowie.
Organizatorzy poinformowali także, że w piątek 22 lutego prezentacja tomu artykułów naukowych «Ołyka i Radziwiłłowie w dziejach Ukrainy, Polski i Białorusi» odbędzie się również w szkole w Ołyce.
Tekst i zdjęcia: Anatolij OLICH
CZYTAJ TAKŻE:
Z JACKIEM MILEREM O DZIEDZICTWIE I ODPOWIEDZIALNOŚCI
W ŁUCKU ZAPREZENTOWANO ZNALEZISKA Z KOŚCIOŁA W OŁYCE
