«To dobre miejsce do rozmowy» – w Łucku dyskutowano o współpracy wyszehradzkiej
Artykuły

30-lecie Grupy Wyszehradzkiej, formaty wielostronnego współdziałania regionalnego oraz współpraca państw V4 z Ukrainą stały się tematami zorganizowanej w Łucku dyskusji, w której wzięli udział naukowcy z Polski i Ukrainy oraz polscy i czescy dyplomaci.

11 czerwca na Wydziale Historii, Politologii i Bezpieczeństwa Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa «Uwarunkowania i perspektywy współpracy Ukrainy z państwami Grupy Wyszehradzkiej» zorganizowana przez WUN im. Łesi Ukrainki we współpracy z Konsulatem Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w Łucku oraz Ośrodkiem Studiów Wschodnich im. Marka Karpia.

«Uważam Łuck za dobre miejsce do rozmowy. Po pierwsze z racji doświadczeń historycznych, również i bardzo bolesnych, ale przede wszystkim z racji pozytywnego doświadczenia współpracy sąsiedzkiej i bliskości granic» – powiedział podczas inauguracji konferencji dr Adam Eberhardt, dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich.

Swój referat o nowych strukturach współpracy regionalnej, w tym o Trójkącie Lubelskim i Trójmorzu, oraz udziale w nich Ukrainy zaczął od relacji polsko-ukraińskich w zakresie rozbudowy infrastruktury granicznej, energetyki, handlu, gospodarki i inwestycji. Podkreślił także wagę społecznego wymiaru współpracy pomiędzy dwoma państwami wynikającego z licznych przyjazdów do Polski obywateli Ukrainy.

Dyrektor OSW podkreślił, że Polska zawsze wspierała Ukrainę w zakresie integralności terytorialnej, w związku z czym planuje zaangażować się także w powstającą Platformę Krymską, której uczestnicy będą rozmawiać o koordynacji działań społeczności międzynarodowej związanych ze wsparciem integralności terytorialnej Ukrainy.

Analizując współpracę na poziomie regionalnym dr Adam Eberhardt przypomniał o formatach V4+, wypracowanych przez Grupę Wyszehradzką, pozwalających na rozwój współpracy z sąsiednimi państwami.

«Wyszehrad to sposób uzgadniania stanowisk na forum Unii Europejskiej, to narzędzie wzmacniania głosu Europy Środkowej i pewnego lobbingu na poziomie unijnym. Myślę, że współpraca wyszehradzka po 2014 r. zrobiła bardzo dużo dobrego, jeżeli chodzi o promowanie w Europie Środkowo-Wschodniej oraz w całej UE pewnego postrzegania wydarzeń na Ukrainie i wspierania ukraińskich ambicji» – zaznaczył dr Adam Eberhardt.

Takie formaty współpracy w Europie Środkowo-Wschodniej, jak Trójmorze czy Bukaresztańska Dziewiątka, zdaniem naukowca również dotyczą Ukrainy: «Nawet jak Ukrainy nie ma w tych formatach, bo one mają charakter stricte unijny, to jest ona ich beneficjentem albo poprzez programy promieniujące na sąsiadów, albo poprzez lobby i wzmacnianie wrażliwości innych państw UE na sprawy ważne dla Ukrainy».

O rosyjskim wpływie hybrydowym, aktualnym dla całej Europy Środkowo-Wschodniej, mówił w trakcie konferencji dyrektor Instytutu Światowej Polityki dr Jewhen Mahda. Zdaniem eksperta przeciwdziałać temu wpływowi mogą reformy na Ukrainie, współpraca z Grupą Wyszehradzką wg formuły 4+1, rozwój myślenia krytycznego u mieszkańców regionu oraz formowanie wspólnej narracji środkowo-europejskiej.

W trakcie dyskusji padło pytanie o zdanie Jewhena Mahdy na temat, jaka ma być odpowiedź Ukrainy na rosyjskie prowokacje, których celem jest zaognienie konfliktów międzynarodowościowych. «Każde publiczne oddanie hołdu ofiarom Tragedii Wołyńskiej lub innych tragicznych wydarzeń w historii przez stronę ukraińską i polską jest wystarczająco mocną odpowiedzią. To, co robi wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska również jest potężną odpowiedzią z polskiej strony. Trójkąt Lubelski to też odpowiedź» – zaznaczył ekspert.

Podkreślił również, że należy informować o życiu na terenach przygranicznych, pracować z młodzieżą, tworzyć wspólną matrycę problemów, żeby reagować na najbardziej niebezpieczne wyzwania, oraz przekształcić Litewsko-Polsko-Ukraińską Brygadę w jednostkę wojskową biorącą udział w akcji.

Visegrad30 5

Kwestia ukraińsko-polsko-litewskiej współpracy wojskowej została poruszona również przez dr. Oleha Sanżarewskiego z Narodowego Uniwersytetu «Akademia Ostrogska» w referacie o bezpieczeństwie regionalnym w Europie Środkowo-Wschodniej.

Mówiąc o początkach ukraińsko-polskiej jednostki wojskowej, przygotowania do założenia której trwały w latach 90., badacz podkreślił niewspółmierność zadań stawianych przez obydwie strony na etapie początkowym: «Jeśli porównać dwa robocze dokumenty z 1996 r., to polski mówi o tym, że należy stworzyć jednostkę wojskową, która pozwoli na wspólne ćwiczenia i wymianę doświadczeń, a ukraińska strona określiła to tak, że byłoby nieźle na bazie Przykarpackiego oraz Krakowskiego Okręgu Wojskowego utworzyć takie jednostki wojskowe, które poświęcałyby więcej uwagi zawodom sportowym i wymianom kulturowym».

Długotrwałe negocjacje zakończyły się jednak stworzeniem pod koniec 1997 r. Polsko-Ukraińskiego Batalionu Sił Pokojowych, który niedługo później wziął udział w misji kosowskiej. Następnie współpraca została rozszerzona do Litewsko-Polsko-Ukraińskiej Brygady. «Jest to jednostka pozwalająca na wymianę doświadczeń, ćwiczenia, ale bez wystarczającej praktyki» – wyraził swoje zdanie Oleh Sanżarewski.

Visegrad30 8

O genezie V4 mówili dr Dariusz Dąbrowski z Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu oraz wicedyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich Mateusz Gniazdowski.

Dariusz Dąbrowski przedstawił tło historyczne zaczynając od I wojny światowej, kiedy Europa Środkowa jako byt polityczny praktycznie nie istniała, poprzez okres międzywojnia, II wojny światowej, zrywów w państwach bloku wschodniego w latach 1956 i 1968 oraz tworzenia opozycji.

Visegrad30 7

Mateusz Gniazdowski podkreślił, że duch Grupy Wyszehradzkiej wywodzi się ze współpracy opozycjonistów z tych państw w latach 80.: «Nowe elity w Polsce miały wypracowane przekonanie, że trzeba zmierzać na Zachód, współpracować w Europie Środkowej oraz ze wschodnimi sąsiadami, którzy będą wybijać się na niepodległość po rozpadzie Związku Sowieckiego. Ten kompas geopolityczny w polskich kontrelitach, które po 1989 r. przejęły władzę, był mocno zakorzeniony. Tam nie było miejsca na rewizjonizm i resentymenty. Wyszehrad stał się najważniejszą platformą współpracy regionalnej dla Polski. To był sukces młodej polskiej dyplomacji» – podkreślił.

Mówiąc o doświadczeniach współpracy państw Grupy Wyszehradzkiej z sąsiadami w formacie V4+ zaznaczył: «Początkowo o Wschodzie dużo nie rozmawiano, tylko o rosyjskich wojskach, które trzeba było z Europy Środkowej wycofać. Koordynacja tej współpracy była naszym zadaniem. O państwach, takich jak Ukraina, którą rządy polskie zawsze traktowały pierwszoplanowo, mówiono mniej».

Do wspólnej refleksji nad tym, co dalej ze Wschodem, skłoniła państwa Grupy Wyszehradzkiej perspektywa rozszerzenia UE i NATO. Kolejnym impulsem do zbliżenia stanowisk V4 z Ukrainą była Pomarańczowa Rewolucja. «Wyszehrad był mocno zainteresowany procesami demokratyzacyjnymi i prozachodnią orientacją Ukrainy. Zaczęto wspierać także długoterminową perspektywę członkostwa Ukrainy w UE» – powiedział Mateusz Gniazdowski.

Jego zdaniem bardzo ważne było to, że rozmowa o współpracy wyszehradzkiej miała miejsce na Wołyniu będącym małą Europą Środkową: «Mamy tutaj tradycje wielokulturowe, ale również przykład trudnej historii XX wieku. Wołyń może być takim miejscem, gdzie refleksja o XX wieku będzie skierowana w przyszłość».

Visegrad30 6

W obradach konferencji uczestniczyli Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Łucku Sławomir Misiak oraz Konsul Generalny Republiki Czeskiej we Lwowie Pavel Pešek, którzy w tym dniu wzięli także udział w otwarciu Konsulatu Honorowego Republiki Litewskiej w Łucku.

Pavel Pešek podczas konferencji zaprezentował priorytety Czech w zakresie współpracy wyszehradzkiej, które polegają przede wszystkim na pokonaniu rzeczywistych i domniemanych różnic wewnątrz Unii Europejskiej, kształtowaniu wspólnych stanowisk V4 z innymi państwami UE, przede wszystkim z Niemcami i Austrią, oraz wzmocnieniu swojego potencjału we wspólnocie.

Dzisiaj, jak powiedział dyplomata, dla Czech są ważne: powrót na ścieżkę wzrostu po pandemii, polityka energetyczna, digitalizacja, badania, rozwój i innowacje, edukacja oraz opanowanie umiejętności niezbędnych w przyszłości, relacje międzyludzkie i kultura, bezpieczeństwo wewnętrzne, a także wznowienie sprawnego funkcjonowania Strefy Schengen.

«Chcemy zacieśnić współpracę w zakresie wspólnej polityki zewnętrznej oraz polityki bezpieczeństwa, skupić się na obronie, wzmocnić relacje transatlantyckie oraz współdziałanie pomiędzy państwami V4 i Partnerstwa Wschodniego, które obok Bałkanów Zachodnich jest dla nas regionem priorytetowym. Ważne jest dla nas również funkcjonowanie Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego, którego jednym z największych beneficjentów spośród wszystkich państw Partnerstwa Wschodniego od dawna jest Ukraina. Chciałbym przypomnieć, że Ambasada Republiki Czeskiej jest placówką kontaktową Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego na Ukrainie i odpowiada za koordynację działalności innych ambasad państw V4 w zakresie funkcjonowania Funduszu w tym państwie» – zaznaczył Konsul Generalny Republiki Czeskiej we Lwowie.

Według Pavla Pešeka w ramach programu «V4 East Solidarity Programme», mającego na celu zwiększenie możliwości placówek medycznych, w 2020 r. wydano 125 tys. euro na sprzęt medyczny dla kilku szpitali w obwodzie czerniowieckim oraz ługańskim. Rozmiar drugiej transzy, przeznaczonej na obwód ługański, wynosił 80 tys. euro i został zrealizowany przy wsparciu finansowym Republiki Korei.

Poza tym Ambasada Republiki Czeskiej ściśle współpracuje z Międzynarodowym Funduszem Wyszehradzkim, wyrażając swoją opinię o wnioskach projektowych, informując o działalności Funduszu lub pomagając mu w nawiązywaniu kontaktów z miejscowymi podmiotami.

vystava 04

W czasie pandemii szczególnie aktualny wydał się referat dr. Wasyla Busłenki z WUN im. Łesi Ukrainki, poświęcony jej wpływowi na procesy demokratyczne w państwach Grupy Wyszehradzkiej. Zgromadzeni wysłuchali także wystąpień o współpracy międzynarodowej WUN im. Łesi Ukrainki, zainteresowaniu ze strony ukraińskich badaczy tematem Grupy Wyszehradzkiej oraz jej współpracy z Ukrainą, a także o polsko-ukraińskim międzypaństwowym partnerstwie strategicznym w zakresie edukacji i nauki.

Visegrad30 9

W ramach konferencji odbyły się także prezentacje pracy zbiorowej «Uwarunkowania i perspektywy współpracy Ukrainy z państwami Grupy Wyszehradzkiej», monografii Wasyla Busłenki «Relacje władz i opozycji w państwach Grupy Wyszehradzkiej» oraz Ludmyły Strilczuk i Julii Pasicznyk «Prezydencki wymiar współczesnych relacji polsko-ukraińskich».

Z okazji 30-lecia Grupy Wyszehradzkiej 11 czerwca Konsul Generalny RP w Łucku Sławomir Misiak otworzył przy budynku Wydziału Historii, Politologii i Bezpieczeństwa plenerową wystawę «30 lat współpracy wyszehradzkiej 1991–2021», a dzień wcześniej w Łuckiej Szkole Muzycznej nr 1 odbył się koncert, podczas którego zabrzmiały utwory kompozytorów urodzonych w krajach Wyszehradzkiej Czwórki.

vystava 10

vystava 02

vystava 15

Natalia DENYSIUK
Fot. Natalia DENYSIUK, Anatol OLICH

CZYTAJ TAKŻE:

DIALOG JEST KONTYNUOWANY

NOWE KSIĄŻKI O WOŁYNIU

Powiązane publikacje
W Łucku rozmawiano o Kornelu Filipowiczu – klasyku literatury polskiej pochodzącym z Tarnopola
Wydarzenia
Zespół Międzynarodowego Festiwalu Literackiego «Frontera» zorganizował w Łucku spotkanie z czytelnikami i prezentację mikroserii książek Kornela Filipowicza, które ujrzały światło dzienne w tarnopolskim wydawnictwie «Krok».
04 października 2022
Rodzinne historie: Jadwiga Gusławska i jej Krzemieniec
Artykuły
Jadwiga Gusławska z Krzemieńca to współzałożycielka i pierwszy prezes Towarzystwa Odrodzenia Kultury Polskiej imienia Juliusza Słowackiego. Była redaktorem naczelnym gazety «Wspólne Dziedzictwo» wydawanej w Krzemieńcu w latach 2001–2004. Należała do grona osób, dzięki którym odradzało się Muzeum Juliusza Słowackiego. Pani Jadwiga jest społeczniczką działającą na rzecz polskiej mniejszości na Ukrainie, a także autorką piszącą do «Monitora Wołyńskiego». Dziś poznajemy jej rodzinne historie.
04 października 2022
Związki frazeologiczne: Woda z mózgu
Artykuły
Robienie tzw. wody z mózgu jest dość powszechnym zjawiskiem, do zaistnienia którego wystarczą podatni na wszelkie nawet najbardziej głupie sugestie przedstawiciele rodzaju ludzkiego. Ponieważ takowych na świecie jest jak mrówek, toteż manipulowanie opinią szarych mas przychodzi zazwyczaj zwolennikom tego typu rozwiązań bez trudu.
03 października 2022
Podczas pikniku transgranicznego w Łucku promowano dziedzictwo przyrodnicze
Wydarzenia
W Łucku został zorganizowany piknik transgraniczny. W programie wydarzenia znalazły się quest ekologiczny, otwarte dyskusje oraz piesze wycieczki po mieście – podaje Wydział Informacyjny Łuckiej Rady Miejskiej.
03 października 2022
Trwa rekrutacja do projektu «Szkoła dobrej jakości»
Konkursy
Fundacja Wolność i Demokracja zaprasza szkoły polonijne do udziału w projekcie «Szkoła dobrej jakości».
01 października 2022
Wystawa porcelany w Łucku. Można zobaczyć na niej eksponaty ze zbiorów muzeów w Łucku i Stalowej Woli
Wydarzenia
29 września w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym odbył się wernisaż inkluzyjnej wystawy «Sztuka dla każdego. Porcelana». Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach projektu «Muzea pogranicza – przestrzeń dialogu międzykulturowego».
30 września 2022
«Bezpieczeństwo i Solidarność» tematem przewodnim Kongresu Współpracy Transgranicznej
Wydarzenia
Kongres Współpracy Transgranicznej w Lublinie to miejsce spotkań praktyków współpracy transgranicznej z krajów Unii Europejskiej i Partnerstwa Wschodniego oraz platforma dialogu dla samorządów, organizacji pozarządowych, środowiska nauki, kultury i biznesu.
29 września 2022
«Bieg Pokoju» w Mielnikach. 83 lata temu zginęli tu żołnierze KOP
Wydarzenia
Polacy i Ukraińcy wspólnie uczcili pamięć oficerów i żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza zamordowanych przez sowietów we wrześniu 1939 r.
29 września 2022
Ukazał się nr 18 «Monitora Wołyńskiego»
Wydarzenia
Zapraszamy Państwa na łamy dzisiejszego numeru MW. Piszemy w nim m.in. o poświęceniu kościoła w Dźwiniaczce, Jadwidze Gusławskiej z Krzemieńca i jej wspomnieniach, policjancie ze Zdołbicy Władysławie Michalskim oraz polsko-ukraińskiej współpracy w ramach różnych projektów.
29 września 2022