Każdy terror, wojna, kryzys, niezależnie od swojego zasięgu geograficznego i czasowego, odciska piętno na życiu młodego człowieka, a przepracowanie tych doświadczeń jest zadaniem na długie lata – uważają polscy i ukraińscy autorzy monografii o dzieciństwie w czasach kryzysów.

W Warszawie ukazała się zbiorowa monografia polskich i ukraińskich badaczy pt. «Literacki obraz dzieciństwa w czasach kryzysów XX–XXI wieku». Książka była wynikiem konferencji naukowej zorganizowanej przez Katarzynę Jakubowską-Krawczyk – kierownika Katedry Ukrainistyki na Uniwersytecie Warszawskim.

Znani naukowcy z Polski i Ukrainy przygotowali referaty na ten mało zbadany, jednak ciekawy temat. Wołyński Narodowy Uniwersytet im. Łesi Ukrainki reprezentowała prof. Olga Jabłońska, która przygotowała artykuł o świecie dziecka w twórczości Modesta Lewickiego (ukraiński pisarz, pedagog, lekarz i dyplomata związany z Wołyniem– red.).

O projekcie rozmawialiśmy z redaktorką naukową książki Katarzyną Jakubowską-Krawczyk.

– Od kiedy interesuje się Pani ciekawym, jednak mało zbadanym tematem dotyczącym postaci dziecka w literaturze?

– Badaniem obrazu dziecka we współczesnej literaturze zajmuję się od kilku lat. Szczególnie interesujący jest on w tekstach ukraińskich. Pracuję nad monografią poświęconą postaci dziecka we współczesnej literaturze wojennej.

– Publikację tomu poprzedziła konferencja.

– W maju 2020 roku, gdy kwarantanna związana z pierwszą falą COVID-19 spowodowała odwoływanie kolejnych spotkań naukowych, zdecydowałam się na zorganizowanie w przestrzeni wirtualnej konferencji «Дитинство в часи кризи XX–XXI ст. у літературі та культурі країн Центральної та Східної Європи» (pol. «Dzieciństwo w czasach kryzysów XX–XXI wieku w literaturze i kulturze państw Europy Środkowej oraz Wschodniej»). Zgłosiło się na nią wielu znakomitych badaczy z Polski i Ukrainy, a dyskusje konferencyjne trwały całymi godzinami. Wszyscy spragnieni byli kontaktów naukowych i nikt nie spieszył się na pociąg. Pokłosiem tej konferencji stały się dwie książki. Jedna to ta, o której dzisiaj mówimy – «Літературний образ дитинства в часи кризи ХХ–ХХІ ст.», druga – «Дискурс непростого дитинства» («Dyskurs trudnego dzieciństwa»). Obie ukazują świeżą perspektywę percepcji obrazu dziecka w literaturze, a jednocześnie pokazują pewne tendencje społeczne. To przede wszystkim zasługa znakomitych autorów tekstów i recenzentów tomów, którym jestem bardzo wdzięczna.

– Kto z wybitnych naukowców z Polski i Ukrainy zaprezentował swoje badania na łamach tomu?

– Zaproszenie do tworzenia tomu «Дитинство в часи кризи XX–XXI ст. у літературі» przyjęli m.in. Jarosław Poliszczuk, Halina Korbicz, Oksana Puchońska, Olha Nowyk, Switłana Kowpik, Olga Charlan, Witalina Kyzylowa, Olga Jabłońska, Oksana Paszko, Ulana Fedoriw, Marta Kaczmarczyk, Daria Pawłeszen i Domagoj Klycek.

– Jakie tematy zostały poruszone w książce?

– W książce «Literacki obraz dzieciństwa w czasach kryzysów XX–XXI wieku» autorzy analizują zarówno literaturę fabularną, jak i autobiograficzną. Ważne miejsce zajmuje ewolucja obrazu dziecka i dzieciństwa w zależności od czasu powstania utworu, a także jego założeń ideowych i estetycznych. Przeanalizowana została literatura od Mychajła Kociubińskiego do najnowszej ukraińskiej literatury wojennej.

Badacze interpretują sposoby budowania obrazów bohaterów, często postawionych w sytuacjach granicznych, przenoszone traumy dziedziczne i wpływ, jaki wywierają one na kolejne pokolenia. Każdy terror, wojna, kryzys, niezależnie od swojego zasięgu geograficznego i czasowego, odciska piętno na życiu młodego człowieka, a przepracowanie tych doświadczeń jest zadaniem na długie lata.

– Jak Pani oceni znaczenie tego polsko-ukraińskiego projektu?

– W relacjach polsko-ukraińskich zarówno społecznych, jak i naukowych, niezwykle ważna jest wymiana doświadczeń, dzielenie się różnymi punktami widzenia. Niebagatelną rolę odgrywa tutaj również możliwość łatwego dostępu do publikacji. W przypadku tomu Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego – zostanie on umieszczony w wolnym dostępie, tak, aby każdy zainteresowany mógł go przeczytać.

Rozmawiał Wiktor Jaruczyk
Zdjęcia udostępnione przez autora

CZYTAJ TAKŻE:

150-LECIE ŁESI UKRAINKI: POLSKO-UKRAIŃSKA KONFERENCJA ZGROMADZIŁA NAUKOWCÓW Z KILKU KRAJÓW