45 litografii Napoleona Ordy pokazujące widoki z Podola, Wołynia i Kijowszczyzny zostanie wyeksponowanych przez Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce. Opisy obiektów wystawy będą wykonane nie tylko w języku polskim, ale i ukraińskim.

Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce z siedzibą w zabytkowym zespole pałacowo-parkowym nad rzeką Pilicą – to jedno z piękniejszych miejsc centralnej Polski – przygotowuje dla zwiedzających interesującą wystawę. Ekspozycja «Napoleon Orda. Ze zbiorów Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego» jest efektem finalnym szerszego zadania konserwatorsko-wystawienniczego realizowanego w 2022 r. dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Poza organizacją wystawy, w ramach niniejszego przedsięwzięcia muzeum podjęło się konserwacji, digitalizacji, oprawy i zabezpieczenia przeszło stu litografii wykonanych w drugiej połowie XIX w. według rysunków Napoleona Ordy (1807–1883) – wszechstronnego twórcy epoki romantyzmu. Artysta ten odznaczał się nie tylko talentem plastycznym, szlifowanym przez pewien czas na emigracji we Francji, ale również muzycznym i pisarskim.

Syn polskiego szlachcica, urodzony na terenach obecnej Białorusi, zostawił Polakom, Ukraińcom, Białorusinom i Litwinom niezwykły podarunek w postaci setek wedut (pejzaży z elementami architektury) dokumentujących chlubną tradycję dawnej Rzeczypospolitej. Rysowane z natury dwory, pałace, zamki, kościoły i cerkwie, w znacznej mierze już dziś nie istnieją lub zmieniły swoją funkcję. Praca Ordy, choć równie dobrze można by ją nazwać misją, ocaliła wiele obiektów dziedzictwa historycznego od zapomnienia. Jest nieocenionym źródłem dla historyków i znawców sztuki.

Niezwykły wyczyn Ordy – który w ostatnich latach swojego życia przemierzał rozległy obszar dawnej Rzeczypospolitej ze szkicownikiem, ołówkiem i farbami – przybliży wspomniana wystawa przygotowywana przez muzeum w Warce. Jej przestrzenią ekspozycyjną, odpowiednio zaprojektowaną i zaaranżowaną, stanie się pałacowa biblioteka. To właśnie w tym miejscu zwiedzającym zaprezentowane zostanie 45 litografii ze zbioru objętego zadaniem dotowanym przez polskie ministerstwo. Nie będą to litografie przypadkowe. Pokazane zostaną widoki z Podola, Wołynia i Kijowszczyzny, a więc z terenów obecnej Ukrainy, które jak warto podkreślić, darzył Orda wyjątkowymi względami. Wystarczy wspomnieć, że z samej tylko współczesnej mu guberni wołyńskiej narysował 177 wedut.

Tajkury, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Borszczajówka nad rzeką Rosią, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Dąbrowica nad Horyniem, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Pomysłodawca i kurator wystawy Karol Kucharski, historyk Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce, nieprzypadkowo zaplanował skoncentrowanie uwagi na terenach należących dziś do Ukrainy. Z Warki pada zatem spojrzenie na wschód. Wybrane litografie pozwolą zobaczyć interesującą przeszłość tych terenów, widzianą oczyma Napoleona Ordy, który udokumentował nie tylko polską tradycję na tym obszarze, ale i spuściznę innych kultur.

Perypiatycha, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Ostróg, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Nowomalin, wg rys. Napoleona Ordy, litografia, lata 70. XIX w.

Wystawa ma szansę stać się jednocześnie elementem zbliżającym Polaków i Ukraińców w tak trudnym czasie rosyjskiej agresji. Obywatele Ukrainy przebywający na terenie południowego Mazowsza, w rejonie Warki, Grójca i Warszawy, będą mieli możliwość zobaczenia wystawy, do czego już dzisiaj zachęcamy. Warto podkreślić, że opisy obiektów ekspozycji będą wykonane nie tylko w języku polskim, ale i ukraińskim. Zostały opracowane dzięki współpracy wareckiego muzeum z profesorkami charkowskich uniwersytetów – Oleną Bohdaszyną i Oleną Krawczenko. Poprzez rozbudowane komentarze wystawa wzmacnia swój przekaz.

Ekspozycja zostanie otwarta dla zwiedzających w połowie grudnia. Pozostaje zatem odliczać dni do wernisażu, z którego zaprezentujemy relację na łamach «Monitora Wołyńskiego». O szczegółach związanych w możliwością zwiedzania wystawy i dokładnym czasie jej trwania będziemy informować.

MW