Związki frazeologiczne: Widzieć dalej
Artykuły

Dramat Stanisława Wyspiańskiego «Wesele» powinien znać każdy, nawet przeciętnie wykształcony, człowiek w Polsce. Czy zna to już inna para kaloszy, ale bezsprzecznie dzieło to należy do kanonu największych narodowych utworów.

Wiele cytatów z «Wesela» weszło do powszechnego użycia i czasem nawet ci, którzy je głoszą, nie wiedzą skąd czerpią swe mądrości. Jedno z takich bardziej znanych i często pojawiających się w przestrzeni publicznej sformułowań brzmi: «Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna».

Nieco parafrazując ten cytat można by rzec, że wielu współczesnych polityków bogatych krajów zachodnich właśnie tak, z wyłączeniem fragmentu o polskiej wsi, myśli o swoich państwach. Klasyczny przykład patrzenia nie dalej, niż na czubek własnego nosa. Cóż z tego, że w Ukrainie giną w regularnej wojnie ludzie. Cóż z tego, że front przesuwa się coraz bardziej na zachód po ukraińskiej spływającej codziennie krwią ziemi.

W dalszym ciągu to bardzo daleko od wschodnich granic Unii, o Stanach Zjednoczonych nie wspominając. Wybrańcy narodów siedzą, dumają, rozważają, co się im bardziej opłaca i czy już, czy za chwilę, a może całkiem późno (za późno?) należy wysłać pomoc militarną Ukraińcom.

A tam żołnierze umierają na polu walki, często cierpiąc przez długie godziny. Ich towarzysze broni nie mogą im pomóc, bo drony armii putina, zbrodniarza wojennego, latają bez przerwy i nie ma ich czym zestrzelić. Mogą jedynie bezsilnie patrzyć, jak ich towarzysze broni konają w mękach i samotności.

W tym samym czasie, w zaciszu bezpiecznych gabinetów, politycy tzw. «zachodu» radzą i dumają, a tam, wśród błota okopów, każda minuta jest na wagę złota. Może wprawić w osłupienie dziecięca naiwność tych wszystkich, którzy sądzą, że tocząca się wojna w najgorszym razie skończy się na wschodniej granicy Polski. Przecież nam nic nie grozi.

 Lekcję historii należy odrobić jednak dokładnie, z należytą uwagą i zrozumieniem. Przywódca «wielkich» Węgier, które można chustką do nosa przykryć, Orban, i wszyscy którzy z nim dzielnie współpracują, mieli zapewne z tego przedmiotu albo ocenę niedostateczną albo pamięć historyczna zawodzi ich na całej linii. A może ich działanie jest celowe? Boję się nawet o tym pomyśleć.

To już nie smutek, to przerażenie człowieka ogarnia, jak z ust Orbana słyszy, że Ukraina nie jest państwem suwerennym. Za chwilę to samo możemy usłyszeć o państwach bałtyckich. I to zupełnie z innych ust. Wszyscy wiemy czyich. A potem? A potem już będzie z górki – trzeba będzie bronić interesów pewnej mniejszości narodowej, pojawią się słynne «zielone ludziki»… A potem? A potem to może już nic nie będzie…

Chciałabym wierzyć, że bezmyślność, cynizm czy wręcz głupota niektórych polityków oraz ich wyborców jest tylko krótkotrwałą i przemijającą przypadłością.

Widzieć dalej/nie dalej niż czubek własnego nosa, oznacza, że na dany problem czy zagadnienie patrzymy z szerszej, pełniejszej perspektywy albo postrzegamy coś w sposób bardzo ograniczony, krótkowzroczny, myśląc tylko o sobie.

Inna para kaloszy, czyli zupełnie odrębne zagadnienie, problem, inny temat do rozważań.

Każda minuta na wagę złota, a więc bardzo cenna.

Nakryć/przykryć coś chustką do nosa oznacza, że coś, o czym mowa, jest bardzo małe i niewiele znaczące.

Na całej linii – a więc całkowicie, kompletnie.

Coś będzie z górki – czyli łatwiej, prościej, według utartych schematów.

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Po co mi to?
Artykuły
Oto pytanie, które w szkole średniej rozbrzmiewa częściej niż szkolny dzwonek. Można wręcz odnieść wrażenie, że jest to nieoficjalne hasło uczniów, wyryte niewidzialnym atramentem na każdej ławce. Po co matematyka? Po co historia? Po co chemia? Po co język polski, fizyka, geografia i biologia?
26 czerwca 2026
Związki frazeologiczne: Wiosna, wiosna, wiosna, ach to ty…
Artykuły
Wiosna wraca co roku, a jednak za każdym razem ludzie robią wielkie oczy i zachowują się tak, jakby odkryli Amerykę. Co więcej, obwieszczają to na prawo i lewo z zaangażowaniem godnym średniowiecznego herolda pozostającego na usługach jego wysokości króla.
11 maja 2026
Związki frazeologiczne: Jak bez obrzydzenia patrzeć na siebie w lustrze, czyli sztuka zachowania twarzy
Artykuły
Niektórzy mają takie poranki, kiedy stają przed lustrem i przez chwilę zastanawiają się, czy to jeszcze oni we własnej skórze i z własną twarzą, czy już tylko suma decyzji wczorajszych dni. Niby wszystko się zgadza. Ta sama fryzura. Czasami ta sama łysina. Te same oczy, ten sam lekko zaspany wyraz twarzy. A jednak pojawia się nagle coś innego. W odbiciu zwierciadlanym dostrzegają pewną zmianę.
29 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Kłamstwo ma krótkie nogi
Artykuły
Gdyby kłamstwo było sportowcem, prawdopodobnie startowałoby w biegu na 100 metrów. Nie dlatego, że jest szybkie, ale dlatego, że kłamstwo ma krótkie nogi i na dłuższym dystansie zwyczajnie się potyka, łapie je zadyszka i traci szybko oddech.
22 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Nos do góry
Artykuły
Zadzieranie nosa to zjawisko stare jak ludzkość, a jednocześnie zadziwiająco odporne na postęp cywilizacyjny. Zmieniają się czasy, stroje i technologie, ale ludzka potrzeba pokazania światu, że ja to coś więcej i ja wam pokażę, trwa niewzruszenie do dziś.
03 kwietnia 2026
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026