Funkcjonariusze NKWD wszczęli wspólną sprawę karną przeciwko kolejarzom Leonardowi Dewaldowi i Kazimierzowi Sieczce, ponieważ obaj byli członkami partii OZN w Lubomlu. Pomimo faktu, że sprawa była szyta grubymi nićmi, obaj zostali skazani na osiem lat łagrów.

Leonard Dewald został aresztowany 3 listopada 1939 r. przez funkcjonariusza NKWD Kolei Kowelskiej, oficera operacyjnego o nazwisku Czornoszczoki.

Według ankiety aresztowanego, Leonard Dewald, syn Józefa, urodził się w 1899 r. w Warszawie. W chwili aresztowania mieszkał w Lubomlu przy ul. Kolejowej 49 i pracował jako naczelnik miejscowej stacji. Był żonaty ze Stanisławą Dewald, nie mieli dzieci. Zgodnie z tym dokumentem aresztowany nie służył w wojsku ani nie należał do żadnej partii politycznej.

Jednakże protokół przesłuchania przeprowadzonego w dniu aresztowania stwierdza, że Dewald posiadał stopień sierżanta kawalerii i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, został odznaczony Krzyżem Walecznych i dwoma medalami francuskimi, a także szeregiem medali jubileuszowych zarówno za służbę wojskową, jak i pracę na kolei. Od kwietnia 1939 r. był członkiem Obozu Zjednoczenia Narodowego i jako naczelnik stacji pobierał składki członkowskie. W protokole stwierdzono, że Leonard Dewald był również (cytując dokument) «wiceprezesem organizacji KPW (Kolejowe Przysposobienie Wojskowe), która prowadziła prace nad szkoleniem i nauczaniem dyscyplin wojskowych wśród kolejarzy należących do KPW».

Podczas przesłuchania 29 listopada śledczy pytał Dewalda o inną osobę zamieszaną w sprawę, Kazimierza Sieczkę. Podejrzany zeznał, że Sieczka był robotnikiem kolejowym na stacji w Lubomlu i jednocześnie kierował organizacją KPW, w skład której wchodziło ponad 100 kolejarzy ze stacji w Lubomlu, Jagodzinie, Podhorodnie, Maszowie i Koszarach. Należał również do OZN, którego placówką w Lubomlu zarządzał Dewald.

Protokół przesłuchania Leonarda Dewalda z dnia 29 listopada 1939 r.

10 grudnia śledczy wyjaśnili, że Dewald służył w Wojsku Polskim od 1918 do 1933 r. włącznie. W 1919 r. walczył w Besarabii, a w 1920 r. brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Przesłuchanie zostało przerwane.

Kontynuacja nastąpiła dopiero 6 lutego 1940 r. o godz. 23:30. Podczas przesłuchania Dewald zeznał, że był zwykłym członkiem OZN, pobierającym jedynie składki członkowskie, a także zastępcą prezesa KPW, Kazimierza Sieczki. Według niego nie prowadził żadnej działalności kontrrewolucyjnej, a jedynie nauczał dyscyplin wojskowych.

Śledczy przesłuchali kilku świadków, ale ci mówili jedynie o udziale Dewalda w OZN i KPW oraz o tym, że był naczelnikiem stacji. Nie wymienili żadnych konkretnych tzw. działań kontrrewolucyjnych. Śledczy otrzymali podobne zeznania dotyczące Kazimierza Sieczki. Jeden ze świadków, zapytany o wrogą działalność Dewalda i Sieczki przeciwko narodowi oraz państwu sowieckiemu, odpowiedział, że Dewald rzekomo nie wypłacił pensji pracownikom stacji we wrześniu 1939 r., mimo że miał pieniądze, a Sieczka utrudniał naprawę zwrotnicy torowej po wkroczeniu Armii Czerwonej.

Kazimierz Sieczka został zatrzymany 6 listopada 1939 r. W ankiecie aresztowanego podano, że Kazimierz Sieczka, syn Jana, urodził się w 1904 r. we wsi Łyżwy pod Radomiem (nie udało się nam znaleźć takiej wsi w pobliżu Radomia). Ukończył szkołę techniczną w 1925 r. Był żonaty, mieszkał w Lubomlu i był robotnikiem kolejowym na miejscowej stacji. Nie służył w wojsku, ponieważ był kolejarzem. W ankiecie zaznaczono również: «Bezpartyjny, ale należy do partii OZN».

Podczas przesłuchania prowadzonego przez śledczego Samusenkę w dniu aresztowania Sieczka zeznał, że wstąpił do OZN w 1934 r. w Dęblinie. W 1937 r. został przeniesiony do Lubomla, gdzie, według niego, był zwykłym członkiem miejscowego ośrodka partii. Z protokołu kolejnego przesłuchania, które odbyło się 24 stycznia 1940 r., wynika, że oprócz OZN Sieczka należał również do Związku Obrony Kresów Zachodnich i KPW. Rzekomo osobiście zwerbował do tej ostatniej około dziesięciu osób, których nazwisk już nie pamiętał. Oczywiście wszystkie te organizacje w dokumentach NKWD określano jako nacjonalistyczne i faszystowskie.

Sieczka potwierdził przynależność do wszystkich wymienionych organizacji, ale kategorycznie zaprzeczył jakiemukolwiek udziałowi w działalności kontrrewolucyjnej i antykomunistycznej. Przesłuchanie rozpoczęło się o godzinie 20:00 i zostało przerwane o godzinie 1:00 w nocy. Ostatnie pytanie dotyczyło oporu stawianego przez Sieczkę podczas wkraczania Armii Czerwonej na terytorium Zachodniej Ukrainy. Przesłuchiwany odpowiedział, że nie stawiał żadnego oporu.

Przesłuchanie było kontynuowane 7 lutego 1940 r. Podczas niego Kazimierz Sieczka został zmuszony do potwierdzenia, że wspomagał odwrót wojsk polskich za Bug, ponieważ osobiście naprawiał uszkodzony most i zwrotnicę torową. Następnie śledczy oskarżył Sieczkę o stawianie oporu podczas wkraczania Armii Czerwonej, ponieważ w tym czasie zwrotnica również była uszkodzona, ale wtedy jej nie naprawiał. Podczas przesłuchania Sieczka potwierdził, że współpracował z Dewaldem w ramach KPW, ponieważ był jego zastępcą, a ich praca w OZN rzekomo się nie pokrywała.

21 lutego 1940 roku Dewald i Sieczka zostali oskarżeni o przynależność do «faszystowskich organizacji OZN i KPW», przy czym Dewald «brał udział w interwencji przeciwko ZSRR w 1920 r.», a Sieczka «stawiał opór wojskom i sabotował naprawę zwrotnicy kolejowej».

Sprawa została skierowana do Kolegium Specjalnego NKWD ZSRR. Zgodnie z protokołem nr 141 z dnia 25 października 1941 r. Leonard Dewald oraz Kazimierz Sieczka zostali skazani na osiem lat w poprawczym obozie pracy. Karę odbywali w Uchtiżemłagu.

Wyciąg z protokołu z wyrokiem wobec Leonarda Dewalda

Wyciąg z protokołu z wyrokiem wobec Kazimierza Sieczki

Ich dalsze losy nie są nam znane.

Według postanowienia Prokuratury Obwodu Wołyńskiego z dnia 11 grudnia 1989 r. Leonard Dewald został zrehabilitowany. Tego samego dnia Prokuratura zrehabilitowała również Kazimierza Sieczkę.

***

Ze sprawami karnymi osób represjonowanych przez władze sowieckie można zapoznać się na stronie Państwowego Archiwum Obwodu Wołyńskiego.

(Ciąg dalszy nastąpi).

Anatol Olich