«Jestem głęboko wzruszony do łez, że po 82 latach od wyjazdu z Włodzimierza Wołyńskiego jestem przy pomocy satelity znowu w moim pięknym, ukochanym mieście. Będę pamiętał ten wielki dzień» – powiedział reżyser Jerzy Antczak podczas połączenia online z miastem swojego dzieciństwa.

26–27 sierpnia na Wołyniu odbył się Festiwal Polskich Filmów Fabularnych «Noce i Dnie», w ramach którego pokazano trzy dzieła wybitnego polskiego reżysera Jerzego Antczaka. Wydarzenie wystartowało 26 sierpnia we Włodzimierzu Wołyńskim – mieście, w którym urodził się Mistrz.

Uczestnicy Festiwalu przenieśli się najpierw w okres międzywojenny. Pomogli im w tym aktorzy amatorskiego teatru «Riznobarwja» (Różnobarwność), którzy zorganizowali teatralizowane oprowadzanie po mieście. Czekały na nich także warsztaty malarskie oraz spotkanie w kawiarni «U Basi» stylizowanej na XIX– początek XX wieku. Goście Festiwalu zgromadzeni w Centrum Kultury i Sztuki zostali powitani przez mera miasta Ihora Palonkę oraz Konsula Generalnego RP w Łucku Sławomira Misiaka.

Bardzo wzruszające było spotkanie z Jerzym Antczakiem na Skype, podczas którego Mistrz, mieszkający obecnie w Los Angeles, podzielił się wspomnieniami z dzieciństwa spędzonego we Włodzimierzu Wołyńskim.

«Jestem głęboko wzruszony do łez, że po 82 latach od wyjazdu z Włodzimierza Wołyńskiego jestem przy pomocy satelity znowu w moim pięknym, ukochanym mieście. Razem z Jadzią Barańską, która odtwarza rolę Barbary w filmie «Noce i dnie», jesteśmy szczęśliwi, że Bóg zrządził, że to nasze dzieło życia zostanie pokazane we Włodzimierzu Wołyńskim. Jest w nim kawał mojego serca, które pozostanie na zawsze w tym mieście» – powiedział Jerzy Antczak.

Organizatorzy opisali reżyserowi przebieg pierwszego dnia festiwalu oraz obiecali, że prześlą mu film, nagrany podczas zwiedzania miasta, żeby również mógł chociażby wirtualnie przejść się jego uliczkami. Szczególnym prezentem dla Jerzego Antczaka była ukraińska dumka zaśpiewana przez aktorkę teatru «Riznobarwja» Olgę Szczerbynę.

«Pamiętam koszary, rynek we Włodzimierzu Wołyńskim, synagogę stojącą naprzeciwko kościoła, tory kowelskie i łąki, gdzie często chodziłem. Pamiętam także wieś Werbę niedaleko Włodzimierza. Jeździliśmy tam do sadów na jabłka. Cały dom nimi pachniał. Smak tych jabłek pamiętam do dziś» – wspominał reżyser zapytany przez uczestników festiwalu o to, co pamięta z miasta, w którym przyszedł na świat.

«Dziękuję za chwilę wzruszeń, której nie zapomnę nigdy. Z jednego kubka piliśmy onej chwili (reżyser przywołał tu słowa z wiersza Marii Konopnickiej «Kubek» recytowanego przez niego podczas spotkania – aut.). Wypiłem z wami natchnienia z Włodzimierza Wołyńskiego, mojego ukochanego miasta» – powiedział reżyser kończąc zdalne spotkanie z miastem swojego dzieciństwa.

W ramach Festiwalu odbył się przegląd rodzinnej sagi «Noce i dnie» poprzedzony prelekcją Piotra Stelmaszczuka ze Stowarzyszenia Integracji Transgranicznej «Łączy Nas Bug». Jest to najsłynniejsze dzieło w dorobku Jerzego Antczaka. Film wszedł na ekrany w 1975 r., później był nominowany do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, zdobył Grand Prix na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych i inne nagrody.

Jerzy Antczak urodził się we Włodzimierzu Wołyńskim 25 grudnia 1929 r. w rodzinie oficera Wojska Polskiego. W mieście spędził 10 lat swojego życia. W październiku 1939 r. rodzina przeniosła się najpierw do Częstochowy, następnie do Rędzin (obecnie w województwie śląskim). Po wojnie ukończył gimnazjum w Opolu i liceum w Lublińcu, po czym podjął studia na Wyższej Szkole Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Po studiach pracował najpierw jako aktor, a następnie jako reżyser. W 1979 r. wyemigrował do USA.

«Postać Jerzego Antczaka do niedawna, chodzi o ok. 7–10 lat, zupełnie nie była znana szerszej społeczności we Włodzimierzu. Na łamach prasy, o ile pamiętam, my jako pierwsi zaczęliśmy opowiadać o nim w gazecie «Słowo Prawdy». Wkrótce pojawiły się także publikacje muzealników oraz innych badaczy, więc jego nazwisko zaistniało się w przestrzeni publicznej. Ale jeśli powiedzieć krótko, to mieszkańcom miasta jest on znany jako «polski reżyser filmowy, który urodził się we Włodzimierzu i którego film był nominowany do Oscara». Festiwal «Noce i dnie» tak naprawdę odkrył Antczaka mieszkańcom Włodzimierza, przy czym od razu jako reżysera oraz jako człowieka, mocno zakorzenionego w naszym mieście i naszym kraju. Jest to bardzo cenne» – powiedziała Witalina Makaryk, dziennikarka oraz menedżer kultury z Włodzimierza.

27 sierpnia Festiwal Filmów Jerzego Antczaka przeniósł się do przestrzeni artystycznej «Garmyder Angar Stage» w Łucku. O tym mieście reżyser również wspomniał podczas połączenia we Włodzimierzu Wołyńskim, zaznaczył, że wielokrotnie był tu razem z ojcem.

W programie drugiego festiwalowego dnia, w którym uczestniczyli przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP w Łucku, władz miasta oraz obwodu, wykładowcy i studenci z miejscowych uczelni, miłośnicy kina polskiego, znalazły się: koncert muzyki Fryderyka Chopina, prelekcje oraz przegląd dwóch filmów Jerzego Antczaka – «Chopin. Pragnienie miłości» oraz «Hrabina Cosel». W tym dniu reżyser również połączył się z uczestnikami Festiwalu. Rozmowę poprowadził Piotr Stelmaszczuk.

Organizatorami festiwalu byli: Konsulat Generalny RP w Łucku, Miejska Terytorialna Hromada we Włodzimierzu Wołyńskim, Stowarzyszenie Integracji Transgranicznej «Łączy Nas Bug» w partnerstwie z Dyskusyjnym Klubem Filmowym «Pleograf» oraz Zjednoczeniem Artystycznym «Stendal».

Tekst i zdjęcia: Natalia DENYSIUK