Tomasz Oskar Sosnowski – rzeźbiarz z Wołynia
Artykuły

Niedawno w Równem ukazała się książka pisarza, malarza i krajoznawcy Walerija Wojtowycza «Tomasz Oskar Sosnowski. Rzeźba klasycyzmu». Po raz pierwszy na Ukrainie zwrócono uwagę na dorobek twórczy artysty światowego formatu pochodzącego z Wołynia.    

Tomasz Oskar Sosnowski urodził się 12 grudnia 1812 roku we wsi Nowomalin na terenie dzisiejszego rejonu ostrogskiego w obwodzie rówieńskim. Wykształcenie artystyczne zdobywał w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, akademiach Berlina i Rzymu. Sosnowski był profesorem rzeźby w Akademii Świętego Łukasza w Rzymie, także był inspektorem instytucji artystycznych we Włoszech, głównym dyrektorem muzeów i galerii Rzymu. Został doktorem honoris causa w 24 uczelniach artystycznych.

 

Utalentowany artysta z ziemi ostrogskiej jest autorem ponad stu dzieł z białego marmuru, które zdobią wiele świątyń i muzeów Rzymu, Izraela, Nazaretu, Wilna, Warszawy, Krakowa, Równego, Ostroga, Żytomierza, Lwowa, Czernihowa etc.

 

Wizerunki Chrystusa i Madonny w sposób genialny są ukazane w takich pracach rzeźbiarza jak: «Madonna z Dzieciątkiem», «Chrystus w grobie», płaskorzeźba z wizerunkiem «Matki Bożej z Dzieciątkiem» (Ostróg), «Pieta», «Nieznana» (Równe), «Macierzyństwo Marii» (Rzym), «Madonny Niepokalanego Poczęcia» (Nazaret). Inspiracją artysty była tematyka antycznej Grecji i Rzymu: «Śpiąca Ariadna», «Ares», «Apollo», «Sokrates», «Brutus Kapitolijski» (Równe), «Aleksander Macedoński» (Ostróg). Sosnowski jest autorem portretu swojego nauczyciela i przyjaciela Pietro Tenerani (Żytomierz), nauczyciela z Liceum Krzemienieckiego Józefa Korzeniowskiego (Lwów), wybitnej włoskiej aktorki Eleonory Duse (Czernihów), pomników Tadeusza Czackiego w kościele Wizytek. Adama Naruszewicza w Warszawie, Mikołaja Kopernika w Rzymie, grupy rzeźb «Jadwiga i Jagiełło» dla Wilna i na Plantach w Krakowie etc. W jednej z kolekcji prywatnych znajduje się popiersie młodej dziewczyny w poleskim stroju ludowym – tak zwana «Marysia».

 

Dziedzictwo Sosnowskiego jest dość duże, w niektórych domach Wołynia jeszcze na początku XX wieku można było zobaczyć popiersia lub rzeźby jego autorstwa.

 

Tomasz Oskar Sosnowski zmarł 27 stycznia 1886 r. Grób Sosnowskiego znajduje się na cmentarzu Campo Verano w Rzymie. Na jego grobie postawiono płaskorzeźbę z wizerunkiem anioła, który lewą ręką wskazuje na niebo, a w opuszczonej prawej trzyma zwitek pergaminu. Napis głosi: «Ś. P. Tomasz Oskar Sosnowski, artysta rzeźbiarz, urodzony w Nowomalinie, zmarł w Rzymie 27 stycznia 1886 r. Siostrzenica i wnuczki ten pomnik mu kładą. Cześć Jego Pamięci».

 

O twórczym dorobku artysty wymownie mówi nekrolog, napisany przez kolegów z akademii. Został umieszczony w licznych ówczesnych gazetach europejskich dwa dni po śmierci Sosnowskiego. Kończyły go takie słowa: «Był w myślach i sercach wszystkich dlatego, że na człowieka o podobnym charakterze, o podobnej dobroci i wielkości duchu trzeba czekać długie lata».

 

Dyrektor Rówieńskiego Muzeum Krajoznawczego Oleksandr Bułyha powiedział: «Tomasz Oskar Sosnowski jest jednym z artystów, którego twórczość należy nie tylko do ukraińskiego, polskiego czy włoskiego narodu, ale jest obywatelom wszystkich zakątków świata, gdzie zachowały się jego prace. Niestety, o życiowej i twórczej drodze tego rzeźbiarza o światowym imieniu na Ukrainie nie napisano żadnej książki. Natomiast w Lublinie w roku 1997 ukazała się rzetelna praca o życiu i twórczości Tomasz Oskara Sosnowskiego «Tomasz Oskar Sosnowski. 1810–1886. Rzeźbiarz Polski w Rzymie», której autorem jest polski historyk sztuki Lechosław Lameński. Dlatego badania Walerija Wojtowycza umożliwią wszystkim chętnym przybliżenie sztuki klasycystycznej XIX wieku i poznanie twórczości tego wybitnego artysty».

 

Recenzent książki, doktor historii sztuki, laureat Państwowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Wołodymyr Owsijczuk zaznaczył, że książka pisarza i krajoznawcy Walerija Wojtowycza «Tomasz Oskar Sosnowski. Rzeźba klasycyzmu» jest niezbędna zarówno dla Polski, jak i dla Ukrainy. Prezentuje ona życiową i twórczą drogę rzeźbiarza w sposób wyrazisty i treściwy, a wzbogacają ją unikatowe ilustracje. Autor Walerij Wojtowycz zebrał w tej książce wszystko, co dotyczy twórczości rzeźbiarza. Jego praca stała się swoistym podręcznikiem wiedzy, która wykracza daleko poza granice Wołynia. Autor podkreślił, że: «Świetnie napisana monografia będzie potrzebna w szkołach, bo z niej młode pokolenie będzie czerpało pełne wiadomości nie tylko o słynnym rzeźbiarzu, ale też o ówczesnej sztuce europejskiej, o baroku, klasycyzmie, romantyzmie, co jest niezbędne dla kulturalnego rozwoju każdego człowieka». Zdaniem recenzenta, dzięki postaci Oskara Sosnowskiego, możemy więcej dowiedzieć się o Wołyniu, poznać w jakich warunkach, otoczeniu, w jakim środowisku został wychowany artysta, dzieła którego zdobią muzea Ukrainy, Polski, Włoch i innych krajów.

 

W książce wykorzystano materiały archiwalne, ilustracje wybitnych zabytków architektury, rzeźb, malarstwa i rysunku, związanych z epoką klasycyzmu, a także zdjęcia prac rzeźbiarza zrobione przez Walerija Wojtowycza.

 

Publikacja została wydana ze środków budżetu miasta w ramach programu wsparcia działalności wydawniczej lokalnych autorów i popularyzacji ukraińskiej książki w mieście Równe na lata 2011–2015.

 

W czasie prezentacji, która odbyła się w Sali Wystawowej Rówieńskiego Miejskiego Domu Kultury, mieszkańcom Równego przedstawiono nie tylko nową książkę Walerija Wojtowycza, ale też obraz «Tomasz Oskar Sosnowski» (olej, 2015 r.), wykonany przez autora książki.

 

Natalia WOJTOWYCZ
Rówieńska Obwodowa Biblioteka Naukowa
Na foto: portret Tomasza Oskara Sosnowskiego (autor – Walerij Wojtowycz).

Powiązane publikacje
Trwa rekrutacja do projektu «Szkoła dobrej jakości»
Konkursy
Fundacja Wolność i Demokracja zaprasza szkoły polonijne do udziału w projekcie «Szkoła dobrej jakości».
01 października 2022
Wystawa porcelany w Łucku. Można zobaczyć na niej eksponaty ze zbiorów muzeów w Łucku i Stalowej Woli
Wydarzenia
29 września w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym odbył się wernisaż inkluzyjnej wystawy «Sztuka dla każdego. Porcelana». Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach projektu «Muzea pogranicza – przestrzeń dialogu międzykulturowego».
30 września 2022
«Bezpieczeństwo i Solidarność» tematem przewodnim Kongresu Współpracy Transgranicznej
Wydarzenia
Kongres Współpracy Transgranicznej w Lublinie to miejsce spotkań praktyków współpracy transgranicznej z krajów Unii Europejskiej i Partnerstwa Wschodniego oraz platforma dialogu dla samorządów, organizacji pozarządowych, środowiska nauki, kultury i biznesu.
29 września 2022
«Bieg Pokoju» w Mielnikach. 83 lata temu zginęli tu żołnierze KOP
Wydarzenia
Polacy i Ukraińcy wspólnie uczcili pamięć oficerów i żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza zamordowanych przez sowietów we wrześniu 1939 r.
29 września 2022
Ukazał się nr 18 «Monitora Wołyńskiego»
Wydarzenia
Zapraszamy Państwa na łamy dzisiejszego numeru MW. Piszemy w nim m.in. o poświęceniu kościoła w Dźwiniaczce, Jadwidze Gusławskiej z Krzemieńca i jej wspomnieniach, policjancie ze Zdołbicy Władysławie Michalskim oraz polsko-ukraińskiej współpracy w ramach różnych projektów.
29 września 2022
Naftowa Niepodległość. Można pobrać infografiki poświęcone osiągnięciom Ignacego Łukasiewicza
Wydarzenia
W związku z obchodzonym na mocy decyzji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Ignacego Łukasiewicza Fundacja Wolność i Demokracja przedstawia serię sześciu infografik poświęconych temu bohaterowi.
28 września 2022
Infolinia dla uchodźców z Ukrainy chętnych do podjęcia nauki w polskich szkołach
Artykuły
Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej wspólnie z UNICEF oraz Ministerstwem Edukacji i Nauki RP uruchomiła specjalną infolinię informacyjną dla ukraińskich uczniów, studentów oraz ich rodzin i opiekunów.
27 września 2022
Poloniści zapraszają na olimpiadę
Konkursy
Wołyński Uniwersytet Narodowy imienia Łesi Ukrainki wspólnie z fundacją «EDUNOWA» zapraszają studentów polonistyk z całej Ukrainy do udziału w IV Studenckiej Olimpiadzie Wiedzy o Polsce «Łuckie Dialogi z Kulturą Polską 2022».
27 września 2022
Szkoła przy TKP imienia Tadeusza Kościuszki rozpoczyna nowy rok
Wydarzenia
Uczniowie sobotnio-niedzielnej szkoły przy Towarzystwie Kultury Polskiej im. Tadeusza Kościuszki w Łucku spędzili ciekawe wakacje. Wypoczywali na letnim obozie językowym w Zamłyniu oraz uczestniczyli w wydarzeniach zorganizowanych przez partnerów Towarzystwa Kultury Polskiej w Zamościu, Mokrelipiu i Łomży.
26 września 2022