«Zapewnienie niezależności lokalnej prasy jest kluczem do kształtowania społeczeństwa obywatelskiego» – to główna teza dyskusji na temat denacjonalizacji mediów na Ukrainie, która odbyła się w ramach Donbas Media Forum 2018, zorganizowanego w Charkowie w lipcu.

Uczestnicy dyskusji podkreślali konieczność korzystania z doświadczeń Polski i innych krajów zachodnich w tworzeniu niezależnej prasy lokalnej oraz uwzględnienia działań sąsiadów Ukrainy, w szczególności tych najbardziej udanych.

Tegoroczne Donbas Media Forum już po raz czwarty zgromadziło dziennikarzy, ekspertów medialnych, polityków, wykładowców, przedstawicieli mediów zagranicznych, organizacji pozarządowych w celu omówienia aktualnych problemów ukraińskich mediów, w szczególności regionalnych, przede wszystkim – w Donbasie. Rozmawiano o problemach redakcji regionalnych mediów, tworzeniu lokalnych mediów, źródłach ich finansowania, samoregulacji zespołów dziennikarskich oraz ich współpracy z różnymi instytucjami publicznymi, niezależności i solidarności dziennikarskiej, wrażliwych treściach, kwestiach genderowych, problemach mniejszości i in.

W dyskusjach i warsztatach uczestniczyli ukraińscy dziennikarze Oleksandr Biliński, Andrij Dychtiarenko, Andrij Kułykow, Maria Dawydenko, Anastasia Stanko, Natalia Humeniuk, Gennadij Czabanow, Natalia Kurdiukowa, Wiaczesław Petrowski, Olga Simanowycz, Kyryło Łukerenko, Witalij Gołubiew i wielu innych. Wśród zagranicznych gości wystąpili konsultant Rady Europy Steve Buckley, profesor Keith Richburg z Uniwersytetu Hongkongu, dr Jon Roozenbeek z Uniwersytetu w Cambridge, attaché przedstawicielstwa UE na Ukrainie David Stulik, bałkańskie dziennikarki Maria Ristić i Velma Šarić i in.

W trakcie Forum rozmawiano również o aktualnych problemach edukacji dziennikarskiej na Ukrainie – jaka ta edukacja być powinna i czy potrzebna jest w ogóle. Starły się dwa przeciwstawne poglądy: edukacja jest potrzebna – powinna być doskonalona i unowocześniana; edukacja nie jest potrzebna – wystarczą szkoły dziennikarskie i umiejętności techniczne wystarczające do tworzenia materiałów dziennikarskich. Strony powoływały się na europejskie doświadczenia, w tym na system kształcenia w Polsce.

Donbas Media Forum – 2018 stało się skuteczną platformą wymiany doświadczeń dziennikarzy. Keith Richburg podzielił się wrażeniami z pracy reporterskiej w gorących punktach świata, w szczególności w Kambodży, koncentrując się na kwestii pojednania. Maria Ristić przedstawiła doświadczenie bałkańskich dziennikarzy śledczych, a Velma Šarić mówiła o zachowaniu niezależności w pracy reportera, który naświetla konflikty. Oleksandr Biliński, Switłana Kołodij, Hałyna Chałymonyk, Inna Popowa i inni dziennikarze podzielili się doświadczeniami z transformacji i promocji lokalnych mediów. Wiaczesław Petrowski opowiadał o pracy dziennikarza wojskowego w Donbasie. Sierhij Szturchećkyj przedstawił strategiczne możliwości uruchamiania i rozwoju społeczności medialnych.

W kontekście reformy samorządu lokalnego i mediów komunalnych kwestia ustanowienia i promocji mediów lokalnych była niezwykle na czasie. Pierwszymi krokami w rozwoju lokalnych mediów dzielili się dziennikarze z Charkowa, Odessy, Żytomierza i Równego. Dyskutowano o doświadczeniach polskiego Stowarzyszenia Gazet Lokalnych, które jest wspólnotą wzajemnego wsparcia. Mówiono, że dziennikarze potrzebują niezależnej platformy zawodowej do stałej wymiany doświadczeń, która byłaby źródłem wiedzy i pomocy. Innym ważnym aspektem istnienia społeczności medialnych jest zainteresowanie odbiorców treścią. Ludzie pragną otrzymywać wiadomości o tym, co się dzieje w regionie – rzetelnie, otwarcie i szybko. Materiały opłacone, finansowane przez lokalnych oligarchów, nie wróżą długofalowego sukcesu. Uczestnicy debaty podkreślali ważność budowania powiązań społeczności lokalnych ze społecznościami, w których pracują, poruszyli także wiele innych problemów współczesnego ukraińskiego dziennikarstwa regionalnego.

Na Forum do Charkowa przybyło ponad 500 uczestników z Ukrainy i zagranicy. Odbyły się 4 panele dyskusyjne, 20 warsztatów, 5 dyskusji publicznych. Donbas Media Forum po raz kolejny stało się skuteczną platformą komunikacji i promocji najnowszych osiągnięć dziennikarskich.

Switłana KRAWCZENKO