Związki frazeologiczne: Gorące kartofle
Artykuły

Ze świecą szukać takiego, kto nie oglądałby filmowej opowieści o uroczym, zielonym stworze zwanym Shrekiem, który w życiu prywatnym jawi się być po prostu ogrem z bagien. Osobnik ów, wraz z nieodłącznym, serdecznym kolegą Osłem, doświadcza wielu przygód, poznaje nowych przyjaciół i podejmuje się mniej lub bardziej niebezpiecznych wyzwań.

Na świecie nie brak zagorzałych fanów Shreka, a cytaty z kolejnych odsłon tej produkcji wchodzą do potocznego języka oraz stają się kultowymi powiedzonkami. Mimo świadomości, że tak wielkie rzesze małych i dużych, młodych i starych ludzi kochają ten film, do głowy by mi nie przyszło zaliczyć do nich także niejakiego cyryla – patriarchę Moskwy.

I tu taka niespodzianka. Skąd o tym wiem? Już spieszę z wyjaśnieniami. Otóż w jednej z części serii pojawia się lord Farquaad, osobnik nikczemnego wzrostu i o równie nikczemnej duszy. Lord ów marzy o poślubieniu pięknej królewny, aby za jej przyczyną stać się prawowitym królem Duloc. Sęk tkwi jednak w tym, że królewnę trzeba oswobodzić z wieży pilnowanego przez smoka zamku. Niebywale groźna i krwiożercza smoczyca strzeże nadobnej Fiony dniem i nocą, a nieliczni śmiałkowie giną szybko i bynajmniej nie bezboleśnie.

Lord pragnie zostać mężem dziewczęcia, organizuje zatem turniej rycerski i ogłasza wszem i wobec, że zwycięzca owego zmagania dostąpi zaszczytu oswobodzenia Fiony. De facto Farquaad wysyła zbrojnego na misję samobójczą, na którą udać się sam oczywiście nie ma najmniejszej ochoty.

Klasyczny sposób na wyjmowanie gorących kartofli cudzymi rękami. Przemawiając do zgromadzonych rycerzy wygłasza takie oto zdanie: «Zapewne wielu z was zginie, ale jest to poświęcenie, na które jestem gotów». Ha! Pięknie powiedziane!

Zapewne to samo pomyślał sobie moskiewski hierarcha, albowiem w kazaniu popierającym ostatnie zarządzenia kremla dotyczące mobilizacji oznajmił, że śmierć na wojnie z Ukrainą ma moc zmycia wszystkich grzechów każdego rosyjskiego żołnierza, a droga do nieba stoi wówczas otworem.

Nie sposób nie zadać sobie i innym przy tej sposobności pytania: czy według cyryla taka śmierć w wojnie z Ukrainą zmywa także winę za grabieże domów, gwałcenie, torturowanie i mordowanie ukraińskich kobiet, mężczyzn i dzieci?

Stop! Stop! Chyba się zapędziłam. Przecież w narracji kremla rosyjscy żołnierze to bohaterowie i wyzwoliciele. Cały cywilizowany świat sprzysiągł się przeciw «trzeciemu Rzymowi» i pokojową operację nazywa wojną, a swoje własne filmowe inscenizacje przedstawia jako rzekome rosyjskie zbrodnie.

Tak. Sowiecka megalomania i kompletne niezrozumienie, jak funkcjonują kraje demokratyczne, mają się znakomicie. Wędrują dobrze znanymi stalinowskimi zbrodniczymi ścieżkami. A prowadzi ich nie tylko putin, jego propagandyści i generalicja, ale również jego świątobliwość cyryl.

Wyjmować gorące kartofle cudzymi rękami, czyli używać kogoś innego do działalności niebezpiecznej lub nieetycznej.

Ze świecą szukać kogoś lub czegoś – to znaczy poszukiwać kogoś lub czegoś wyjątkowego, rzadko spotykanego, prawie nieistniejącego.

Coś nie przychodzi komuś do głowy, czyli ten ktoś o tym w ogóle nie myśli.

Tkwi w czymś sęk, a więc w tym miejscu jest jakaś przeszkoda, problem, niedogodność.

Gabriela Woźniak-Kowalik,
nauczycielka skierowana do Łucka i Kowla przez ORPEG

Powiązane publikacje
Związki frazeologiczne: Patriotyzm, jak kij w mrowisku
Artykuły
Patriotyzm jest pojęciem ciężkim jak stary, trochę pęknięty dzwon, który rozbrzmiewa tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę ma odwagę go poruszyć. W teorii to miłość do Ojczyzny, troska o wspólnotę, gotowość do poświęceń. W praktyce coraz częściej przypomina starannie wyreżyserowany spektakl, w którym więcej jest gestów niż treści, więcej deklaracji niż czynów, więcej pustych słów niż konkretów.
18 marca 2026
Związki frazeologiczne: Tadek niejadek i Kokoszka smakoszka
Artykuły
Jedzenie, mimo że temat wydaje się nad wyraz przyjemny, to z jakichś tajemniczych, na pewno pozaziemskich przyczyn, dzieli ludzi. Bardziej, choć może to wyglądać na herezję, niż polityka. Przykładem jest pytanie, czy rosół powinien być z makaronem czy z ziemniakami.
11 marca 2026
Związki frazeologiczne: Kindersztuba
Artykuły
Dobrego wychowania, podobnie jak markowej, wyśmienitej porcelany, dziś używa się głównie na specjalne okazje. Od wielkiego dzwonu. Kiedyś stała w kredensie, była na widoku i broń Boże nie wolno było jej bez powodu dotykać w obawie przed stłuczeniem.
20 lutego 2026
Związki frazeologiczne: Prawo dżungli, czyli silniejszy może więcej
Artykuły
Prawo dżungli brzmi jak coś bardzo odległego, egzotycznego, należącego do świata lian, kłów i pazurów. Kojarzy się z filmem przyrodniczym, w którym nieziemskim głosem Krystyna Czubówna tłumaczy, dlaczego antylopa w brutalnej potyczce właśnie przegrała swoją życiową debatę z lwem.
30 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Pieniądze wyrzucone w błoto
Artykuły
Istnieje w języku polskim związek frazeologiczny tak pojemny, że można by w nim przechowywać budżet państwa, kilka nietrafionych inwestycji i jeden bardzo drogi ekspres do kawy. Kupiony, bo był na promocji, a później okazało się, że tą decyzją trafiliśmy jak kulą w płot. Mowa oczywiście o klasyce gatunku: pieniądze wyrzucone w błoto.
21 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Śmieci w języku polskim
Artykuły
Otwieram lodówkę, a tam… breakfast time. Wychodzę na spacer i słyszę, jak sąsiadka woła do psa: Come in, Lucy, idziemy na chatę! Włączam telewizor – a tam cały polski język próbuje desperacko przypomnieć sobie, kim właściwie jest. I nie winię go.
05 stycznia 2026
Związki frazeologiczne: Nos na kwintę, czyli trudna sztuka narzekania
Artykuły
Zadziwiające, że ludzkość osiągnęła etap lotów w kosmos, inteligentnych domów i urządzeń, które są jak wielkie gumowe ucho i potrafią podsłuchiwać nasze rozmowy, by potem ni z gruszki ni z pietruszki proponować nam «idealny odkurzacz w promocji». Jednocześnie nie potrafi ujarzmić jednej, wyjątkowo prymitywnej siły natury: umiejętności narzekania.
16 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Pożyczki, czyli jak najszybciej stracić przyjaciół
Artykuły
«Pożycz mi stówkę, jak babcię kocham oddam jutro» – to z pozoru niewinne zdanie i prośba w nim zawarta w historii ludzkości zapoczątkowały więcej tragedii niż wojny trojańskie, nieudane randki i wszystkie remonty razem wzięte.
02 grudnia 2025
Związki frazeologiczne: Sztuka chomikowania
Artykuły
Od czasu do czasu w każdym człowieku odzywa się, częstokroć bardzo głęboko ukryty, gen odpowiedzialny za robienie zapasów. Nie ma to najmniejszego znaczenia, czy chodzi o wypełnienie po brzegi domowej spiżarni, ponieważ zima zbliża się nieubłaganie, czy właśnie trafiliśmy na promocję makaronu albo paprykarza szczecińskiego.
14 listopada 2025